Trang chủ

Tha thiết tiếng kèn lá

Trong đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào dân tộc Mông vùng Tây Bắc nói chung và tỉnh Sơn La nói riêng, có rất nhiều các loại nhạc cụ đặc sắc như: kèn, sáo, tiêu... Trong đó, có một loại nhạc cụ rất đặc biệt tự tạo đơn giản, đó là kèn lá.

Kèn lá - nhạc cụ dân tộc tự tạo độc đáo của đồng bào dân tộc Mông.

Đúng như cái tên được gọi, chỉ cần ngắt một chiếc lá tươi, những loại lá có mép trơn, dai, bề mặt bóng nhẵn và mềm là có một chiếc kèn lá. Khi thổi, người thổi dùng tay giữ hai đầu lá và ngậm ngang chiếc lá ở giữa hai môi, kết hợp việc sử dụng lưỡi và đẩy hơi qua kẽ hở của môi vào khe lá sẽ tạo ra âm thanh trong trẻo như tiếng chim hót. Kèn lá chủ yếu vận dụng sự linh hoạt của đôi môi và những ngón tay. Khi thổi, lá dùng làm kèn được gập đôi lại ở phần mép lá mỏng hơn và ngậm vào môi, hơi được thổi mạnh, nhẹ để tạo chỉnh âm thanh cao thấp, trầm bổng theo âm điệu bài hát hay làn điệu dân ca.

Có nhiều cách thổi kèn lá, nhưng thường được sử dụng theo hai cách. Một là ngậm ngang chiếc lá ở giữa hai môi, dùng môi mím nhẹ để giữ và kết hợp giữa việc sử dụng lưỡi và hơi đẩy ra qua kẽ hở của môi. Hai là dùng ngón tay trỏ và ngón tay cái ở hai bàn tay để giữ hai đầu của lá sau khi đã ngậm ở môi, dùng lưỡi kết hợp với môi để đẩy hơi tạo ra âm thanh.

Là người có kinh nghiệm sử dụng các loại nhạc cụ của dân tộc mình, ông Mùa A Lứ, tiểu khu Pa Khen 3, thị trấn Nông trường Mộc Châu, cho biết:  Bất cứ khi nào muốn là người Mông cũng có thể “hái” ra được kèn lá. Tuy nhiên để thổi hay, trọn vẹn một điệu nhạc thì khâu chọn lá đóng vai trò rất quan trọng. Ngoài lá tre và những loại lá kim, lá dòn, mép răng cưa thì các loại lá khác đều cất lên những âm thanh chuẩn và hay. Nhưng để có được âm thanh tốt nhất, người chơi kèn lá thường lấy lá nghiến, lá cây thảo quả để sử dụng và điều đặc biệt, nếu muốn tiếng kèn được đi xa hơn, người thổi phải lựa chọn vị trí đầu gió, như vậy, âm thanh của tiếng kèn mới vang xa và trong trẻo hơn.

Điều đặc biệt là kèn lá không tạo được âm điệu trầm, thấp, âm thanh của nó bao giờ cũng lảnh lót và cao vút. Chính vì thế, kèn lá được ví như tiếng chim hót của núi rừng đại ngàn và thường được sử dụng trong những dịp như cưới hỏi, các lễ hội. Đặc biệt, trong những ngày Tết, tiếng kèn lá lảnh lót vút lên khi là điệu nhạc, khi lại giống tiếng chim muông đang ríu rít gọi bầy, nhảy nhót trên cành khiến cho không gian như tràn ngập không khí của xuân mới.

Theo quan niệm của đồng bào dân tộc Mông, kèn lá có thể thay cho lời gọi nhau mà không cần dùng đến tiếng nói. Người thổi kèn lá để ngầm hỏi xem có ai ở bên đồi gần đó không, vì nếu có thì người ở bên quả đồi gần đó cũng sẽ tìm một cái lá để thổi trả lời. Thay cho những lời hẹn hò, các chàng trai, cô gái cũng có thể sử dụng kèn lá, để cùng tâm tình, trò truyện trong những đêm hẹn hò. Cứ thế, họ nhắn nhủ biết bao tâm tư, tình cảm cho người mình yêu mến thông qua tiếng kèn và rồi đáp lại tiếng kèn ân tình đó từ đối phương, tiếng kèn dập dìu, dồn dập thể hiện tài năng, sự khéo léo và cả sức dẻo dai.

Ngày nay, dù đã có rất nhiều những nét văn hóa mới mẻ khác, thế nhưng, đồng bào dân tộc Mông vẫn luôn giữ nguyên vẹn những nét văn hóa đặc sắc của dân tộc mình, không những vậy, còn luôn giới thiệu tới bạn bè gần xa về những nghệ thuật riêng biệt mang sắc thái thiên nhiên của đồng bào dân tộc Mông.

Đức Anh (CTV)

BÌNH LUẬN

Bạn còn 500/500 ký tự

Bạn vui lòng nhập từ 5 ký tự trở lên !!!

Tin mới

  • 'Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi phương thức hoạt động của chính quyền và cách người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu tại xã Chiềng Mung. Từ ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính đến phổ cập kỹ năng số ở khu dân cư, địa phương đang triển khai nhiều giải pháp đưa công nghệ vào thực tiễn, hướng tới xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số và xã hội số.
  • 'Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Xây dựng Đảng -
    Đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, Đảng ủy xã Chiềng Khoong tập trung đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức đảng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Qua đó, từng bước đơn giản hóa quy trình xử lý công việc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
  • 'Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Xã hội -
    Thực hiện chuẩn hóa dữ liệu đất đai, xã Phù Yên đã đồng bộ lên VNLIS Trung ương 39.205 thửa đất thuộc nhóm 1 đạt chuẩn “đúng - đủ - sạch - sống”, chiếm trên 76,9%; số thửa đất nhóm 2 chưa đạt chuẩn, cần làm sạch chiếm 12,6%; số thửa đất nhóm 3 chưa xây dựng cơ sở dữ liệu vùng “trắng” cần tạo lập mới chiếm 10,4%. Xã đang nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo tiến độ, chất lượng và tính chính xác của dữ liệu đất đai.
  • 'Chủ động phòng cháy, chữa cháy trong mùa khô

    Chủ động phòng cháy, chữa cháy trong mùa khô

    Alo 114 -
    Bước vào mùa khô hanh, nhu cầu sử dụng điện, lửa và các thiết bị sinh nhiệt tăng cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ tại khu dân cư. Trước thực tế đó, cấp ủy, chính quyền và các lực lượng chức năng xã Nậm Lầu đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao ý thức phòng ngừa, hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy, nổ gây ra.
  • 'Góp ý thiếu công tâm - hành vi "mượn gió bẻ măng"

    Góp ý thiếu công tâm - hành vi "mượn gió bẻ măng"

    Góp ý là một trong những hình thức phê bình. Nếu góp ý khách quan, trung thực và mang tính xây dựng sẽ góp phần cải thiện, sửa đổi những khuyết điểm, làm cho cá nhân hoặc tổ chức trở nên tốt hơn, nhiệm vụ được hoàn thành với chất lượng cao hơn. Tuy nhiên, hiện nay, có không ít kiểu góp ý sai sự thật, thiếu khách quan, góp ý kiểu hùa theo, thiếu cơ sở khoa học... làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của cán bộ, đảng viên và các cơ quan, đơn vị...
  • 'Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

    Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

    Thời sự - Chính trị -
    Chiều 18-11, tại Thủ đô Manila (Philippines), trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị viện ASEAN lần thứ 47 (AIPA-47), đã diễn ra Phiên toàn thể thứ nhất do Chủ tịch Hạ viện Philippines, Chủ tịch AIPA-47 Faustino "Bojie" De Guzman Dy III chủ trì, với sự tham dự của đại biểu Quốc hội/Nghị viện các nước thành viên, Nghị viện quan sát viên, khách mời và đối tác phát triển của AIPA. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng.