Dư địa lớn cho năng lượng xanh

Theo Quy hoạch điện VIII và các quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt, đến năm 2030, tỉnh Sơn La được phát triển tổng công suất nguồn điện lên khoảng 10.200 MW. Trong cơ cấu này, thủy điện vẫn giữ vai trò chủ lực với khoảng 5.500 MW, song điều đáng chú ý là quy mô các loại hình năng lượng tái tạo mới rất lớn, gồm 3.674 MW điện mặt trời, 980 MW điện gió, 41 MW điện sinh khối và 7 MW điện rác.

Đến cuối năm 2025, toàn tỉnh đã đưa vào vận hành gần 3.980 MW nguồn điện, trong đó có 60 nhà máy thủy điện với tổng công suất khoảng 3.970 MW. Hằng năm, Sơn La đóng góp từ 12 đến 15 tỷ kWh điện cho hệ thống điện quốc gia, tương đương khoảng 4-5% sản lượng điện cả nước. Không chỉ mang lại nguồn điện quan trọng cho nền kinh tế, ngành năng lượng còn trở thành trụ cột ngân sách của địa phương khi đóng góp từ 40-50% tổng thu ngân sách hằng năm. Đồng thời, tạo việc làm, cải thiện hạ tầng và nâng cao đời sống người dân. Hàng nghìn lao động địa phương đang làm việc trong lĩnh vực năng lượng với mức thu nhập từ 100 đến 120 triệu đồng mỗi năm.

Ông Hà Như Huệ, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Sơn La, cho biết: Tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo của Sơn La là rất lớn. Theo định hướng của Chính phủ và Bộ Công Thương, đến năm 2030, Sơn La được giao phát triển trên 6.000 MW các loại hình năng lượng. Với quyết tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương cùng sự đồng hành của doanh nghiệp, mục tiêu này hoàn toàn có cơ sở để đạt được.

Hướng đi đột phá điện mặt trời, điện gió

Một trong những lợi thế khác biệt của Sơn La là diện tích mặt nước rộng lớn của hệ thống hồ thủy điện và hồ thủy lợi, đây là nguồn tài nguyên đặc biệt để phát triển điện mặt trời nổi - mô hình đang được nhiều quốc gia trên thế giới ưu tiên nhờ khả năng tận dụng không gian mặt nước và giảm áp lực sử dụng đất.

Ngày 18/5/2026, tỉnh Sơn La đã tổ chức động thổ Dự án Điện mặt trời nổi lòng hồ thủy điện Sơn La tại xã Chiềng Lao với công suất 800 MW, tổng mức đầu tư khoảng 17.000 tỷ đồng, dự án do Công ty cổ phần Bắc Phương là chủ đầu tư. Đây được đánh giá là một trong những dự án điện mặt trời nổi lớn nhất Việt Nam hiện nay.

Theo ông Mai Trọng Thịnh, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Bắc Phương: Sơn La có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển điện mặt trời với số giờ nắng trung bình từ 1.750 đến 1.800 giờ mỗi năm. Quy hoạch điện VIII tạo nền tảng pháp lý quan trọng để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn. Chúng tôi đánh giá cao không chỉ là tiềm năng tài nguyên mà còn là sự đồng hành của cấp ủy, chính quyền địa phương. Từ quá trình khảo sát, nghiên cứu địa điểm đến hoàn thiện hồ sơ, thủ tục đầu tư, doanh nghiệp luôn nhận được sự hỗ trợ tích cực, trách nhiệm từ các cơ quan chức năng của tỉnh.

Theo các chuyên gia năng lượng, điện mặt trời nổi không chỉ tạo ra nguồn điện sạch mà còn góp phần giảm bốc hơi nước trên mặt hồ, bảo vệ nguồn nước và nâng cao hiệu quả khai thác công trình thủy điện. Đây được xem là mô hình phát triển hài hòa giữa mục tiêu kinh tế và bảo vệ môi trường mà Sơn La đang hướng tới.

Nếu điện mặt trời mở ra một hướng đi mới, thì điện gió đang tạo nên dấu mốc lịch sử cho ngành năng lượng Tây Bắc. Ngày 11/6/2026, Sơn La tổ chức động thổ Dự án Nhà máy điện gió Risen Phù Yên tại khu vực Đèo Diệt, công suất 80 MW, tổng vốn đầu tư gần 2.941 tỷ đồng. Đây là dự án điện gió đầu tiên được khởi công tại khu vực miền núi phía Bắc. Kết quả khảo sát khí tượng trong một năm cho thấy khu vực Đèo Diệt có tốc độ gió trung bình trên 6 m/s, thời gian đạt ngưỡng khai thác hiệu quả hơn 2.500 giờ mỗi năm.

Ông Nguyễn Văn Hiệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Năng lượng gió Miền Bắc, cho biết: Doanh nghiệp đã lắp đặt hai cột đo gió từ tháng 6/2025 để đánh giá điều kiện gió tại Đèo Diệt rất khả quan, bảo đảm hiệu quả kinh tế và kỹ thuật cho việc phát triển điện gió. 

Không chỉ cung cấp nguồn điện sạch cho hệ thống điện quốc gia, dự án điện gió còn được kỳ vọng tạo động lực phát triển kinh tế-xã hội cho địa phương. Trong quá trình thi công, để phục vụ vận chuyển các thiết bị siêu trường, siêu trọng, như: Cánh quạt và thân trụ tua-bin gió, nhà đầu tư sẽ đầu tư nâng cấp, mở rộng nhiều tuyến giao thông kết nối tới khu vực dự án. Bên cạnh hiệu quả kinh tế, nhà đầu tư cũng tích cực tham gia các hoạt động an sinh xã hội. Riêng chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát tại địa phương đã nhận được hơn 1,8 tỷ đồng hỗ trợ từ doanh nghiệp trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư và động thổ dự án.

Đồng hành cùng nhà đầu tư

Một trong những yếu tố được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao là quyết tâm cải cách thủ tục hành chính và tinh thần đồng hành của cấp uỷ, chính quyền tỉnh Sơn La. Đơn cử như dự án Nhà máy điện gió Risen Phù Yên, ngày 16/4/2026, nhà đầu tư chính thức nộp hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư. Các sở, ngành của tỉnh đã khẩn trương triển khai thẩm định, khảo sát hiện trạng rừng, đất đai, địa hình và phối hợp lấy ý kiến của các cơ quan liên quan. Chỉ trong chưa đầy 50 ngày, toàn bộ quy trình thẩm định đã hoàn thành đúng quy định. Ngày 2/6/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy thống nhất chủ trương và ngày 5/6/2026, UBND tỉnh ban hành quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư.

Nhấn mạnh cam kết đồng hành cùng nhà đầu tư, đồng chí Nguyễn Đình Việt, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La, khẳng định: Đó không chỉ là tốc độ xử lý hồ sơ, mà còn là tinh thần đổi mới, là khát vọng kiến tạo môi trường đầu tư thông thoáng và là cam kết mạnh mẽ của tỉnh Sơn La trong việc đồng hành cùng doanh nghiệp.

Sơn La đặc biệt quan tâm thu hút đầu tư phát triển năng lượng tái tạo nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh, bền vững, tạo động lực tăng trưởng mới, phát triển hạ tầng, giải quyết việc làm, nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, địa phương cũng kiên định quan điểm phát triển kinh tế phải đi đôi với bảo vệ môi trường. Các dự án năng lượng tái tạo phải tuân thủ nghiêm các quy định về đất đai, lâm nghiệp, môi trường; hạn chế tối đa tác động đến rừng và cảnh quan tự nhiên.

Với tầm nhìn chiến lược, sự quyết liệt trong cải cách hành chính và quyết tâm đồng hành cùng doanh nghiệp, Sơn La đang từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của vùng Tây Bắc. Từ những mặt hồ rộng lớn trên dòng Đà đến các đỉnh núi cao lộng gió của Tây Bắc, đang được mở ra không gian phát triển năng lượng xanh, kỳ vọng đóng góp quan trọng vào bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và mục tiêu phát triển xanh của đất nước.