Cây chè bén rễ vùng đất Bình Thuận từ những năm 60 của thế kỷ trước, khi những người dân từ Thái Bình lên khai hoang lập nghiệp, mang theo cây chè lên trồng để phục vụ cho nhu cầu hằng ngày của gia đình, đặc biệt là pha nước uống trong mỗi dịp Tết đến, xuân về để vơi đi nỗi nhớ quê nhà. Trải qua nhiều thăng trầm, cây chè không chỉ là cây xóa đói, giảm nghèo, mà còn trở thành thương hiệu, góp mặt ở nhiều thị trường trong và ngoài nước.

Đến nay, toàn xã có khoảng 750 ha chè, tập trung chủ yếu ở các bản: Kiến Xương, Quỳnh Tiên Hưng, Quỳnh Chiên và bản Nong Lào,... Sản lượng chè búp tươi đạt trên 7.500 tấn/năm. Trên địa bàn xã có một số doanh nghiệp, HTX, đơn vị thu mua, chế biến chè, tiêu biểu như: Công ty TNHH Trà Thu Đan và HTX Sản xuất, kinh doanh và dịch vụ tổng hợp Bình Thuận,... đóng vai trò đầu mối liên kết sản xuất với người dân, thực hiện chế biến chè thành phẩm và tham gia tiêu thụ trong nước cũng như xuất khẩu thông qua các doanh nghiệp liên kết.

Mời chúng tôi chén trà nóng, thoang thoảng hương chè quyện trong gió xuân, bà Nguyễn Thị Bình, Phó giám đốc HTX Sản xuất kinh doanh và dịch vụ tổng hợp Bình Thuận, chia sẻ: Tôi gắn bó với cây chè từ khi còn bé. Nhận thấy giá trị của cây chè, tôi ấp ủ ước mơ đưa sản phẩm chè của xã ra thế giới để khách hàng được thưởng thức. Năm 2013, tôi và một số hộ trồng chè trên địa bàn xã quyết định thành lập HTX. Ngoài bao tiêu chè búp tươi cho 25 hộ thành viên, với 10,8 ha trồng theo tiêu chuẩn VietGAP, HTX còn thu mua chè búp tươi cho hơn 400 hộ trên địa bàn xã và các vùng lân cận, với diện tích khoảng hơn 400 ha.

Nâng cao chất lượng sản phẩm, HTX cũng đã đầu tư nhà xưởng sản xuất rộng 2.000 m² cùng với hệ thống máy móc và trang thiết bị chế biến hiện đại. Sản phẩm Chè Trọng Nguyên của HTX đã được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao, chủ yếu xuất khẩu sang thị trường Đài Loan và đang phấn đấu nâng hạng lên OCOP 5 sao. Doanh thu hằng năm của HTX đạt trên 10 tỷ đồng, tạo việc làm thường xuyên cho 5 lao động địa phương, với mức lương 7-10 triệu đồng/tháng.

Là một trong những khách hàng trung thành của sản phẩm Chè Trọng Nguyên, chị Hoàng Thị Mai, xã Phù Yên, chia sẻ: Tôi đã sử dụng Chè Trọng Nguyên từ nhiều năm rồi. Trong dịp tết đến, xuân về, Chè Trọng Nguyên là sản phẩm không thể thiếu trong gia đình tôi. Chén chè nóng ấm, mang hương thơm đặc trưng cùng vị đậm đà làm cho ngày xuân thêm xuân hơn.

Tiếp tục tới thăm vùng nguyên liệu chè của Công ty TNHH Trà Thu Đan tại bản Kiến Xương, những luống chè dài tít tắp đang được công nhân chăm sóc tỉ mỉ để kịp vụ chè xuân. Anh Lường Văn Trung, bản Lốm Púa, xã Bình Thuận, chia sẻ: Tôi làm ở Công ty được 5 năm. Tùy theo từng thời điểm, tôi làm các công việc như chăm sóc cây chè hoặc vò chè; thu nhập 300.000 đồng/ngày. Ngoài ra, vào dịp Tết, Công ty cũng thưởng mỗi công nhân từ 5-7 triệu, tùy theo năm. Làm việc tại Công ty, có thu nhập ổn định, công việc vừa sức, lại không phải xa nhà.

Dẫn chúng tôi tham quan nhà máy, ông Phạm Văn Doanh, Giám đốc Công ty, thông tin: Trung bình mỗi năm, Công ty sản xuất 300 tấn chè khô, xuất bán trong nước và thị trường Đài Loan. Từ đầu tháng 3 dương lịch, bà con bắt đầu thu hái chè xuân; lượng chè bán ra tăng mạnh. Công ty đầu tư hệ thống dây chuyền đóng gói trà, giá trị hơn 1 tỷ đồng, tạo ra các sản phẩm có bao bì, mẫu mã đẹp hơn. Sản phẩm Trà Ô long Thu Đan của Công ty đã được công nhận OCOP 4 sao.

Ông Dương Gia Định, Chủ tịch UBND xã Bình Thuận, cho biết: Sản phẩm chè sau chế biến của xã được các doanh nghiệp liên kết đưa đi tiêu thụ tại các tỉnh, thành trong nước và thị trường: Đài Loan, Trung Quốc, Nhật Bản... Thời gian tới, xã tiếp tục tuyên truyền, vận động nhân dân chăm sóc, sản xuất chè theo quy trình kỹ thuật, đảm bảo chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm. Khuyến khích các hợp tác xã, doanh nghiệp mở rộng liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, từ trồng, chăm sóc, thu hái đến chế biến và tiêu thụ. Xã sẽ phối hợp với các cơ quan chuyên môn của tỉnh hỗ trợ xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu sản phẩm chè, xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm. Tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục, mặt bằng để các đơn vị đầu tư mở rộng sản xuất, chế biến, hướng tới xuất khẩu bền vững.

Ngắm những búp chè đâm chồi dưới nắng xuân ấm áp, chúng tôi tin rằng, với sự hỗ trợ tích cực của cấp ủy, chính quyền địa phương và các doanh nghiệp, HTX, cùng nỗ lực của bà con nông dân, cây chè Bình Thuận sẽ nâng cao năng suất, chất lượng, tiếp tục mở rộng thị trường, vươn ra thế giới.