Theo chân cán bộ xã Mường Khiêng, chúng tôi đến bản Củ Sát thăm đồi quế rộng 1,5 ha của gia đình anh Quàng Văn Phượng. Nhìn những hàng quế xanh tốt vươn lên giữa màu xanh của núi rừng, mới thấy giá trị của việc mạnh dạn khi chuyển đổi cây lương thực kém hiệu quả sang trồng quế của anh Phượng. Anh Phượng chia sẻ: Năm 2020, được cán bộ xã tuyên truyền, giới thiệu về tiềm năng của cây quế, tôi đã tìm đến các vùng trồng quế và một số cơ sở chế biến tinh dầu quế tại tỉnh Lào Cai để học hỏi kinh nghiệm, kỹ thuật trồng, khai thác và chuyển 1,5 ha đất sản xuất kém hiệu quả sang trồng quế. Sau 6 năm trồng, tôi đã mời một doanh nghiệp ở Lào Cai đến khảo sát, kiểm tra thử một số cây, cho thấy vỏ quế khá dày, dễ bóc và có mùi thơm. Gia đình kỳ vọng khoảng 2 năm nữa, diện tích quế sẽ bước vào kỳ khai thác.

Câu chuyện của gia đình anh Phượng cho thấy sự thay đổi trong tư duy sản xuất của người dân Mường Khiêng. Thay vì chỉ dựa vào những loại cây trồng quen thuộc trên đất dốc, bà con đã bắt đầu tìm kiếm cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn, phù hợp với điều kiện tự nhiên và có khả năng phát triển lâu dài. Toàn xã hiện trồng khoảng 5 ha quế, tập trung chủ yếu tại bản Củ Sát và bản Bon. Các diện tích đều đang trong giai đoạn phát triển, dự kiến khoảng năm 2028 bắt đầu cho thu hoạch.

Để cây quế thực sự trở thành hướng phát triển kinh tế mới, xã Mường Khiêng đã chỉ đạo Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Mường Khiêng phối hợp với Ban Quản lý các bản tuyên truyền, vận động nhân dân lựa chọn diện tích đất phù hợp để trồng quế; hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc, làm cỏ, bón phân và phòng, trừ sâu bệnh. Từ tháng 7/2025 đến nay, Trung tâm đã tổ chức 3 cuộc hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc cây quế cho gần 150 lượt người tham gia.

Ông Lường Văn Tin, viên chức Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Mường Khiêng, cho biết: Đơn vị tiếp tục theo dõi khả năng sinh trưởng, phát triển của những diện tích quế đã trồng; thường xuyên hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, nâng cao tỷ lệ cây sống và chất lượng rừng quế. Đồng thời, phối hợp với các cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp nghiên cứu, đề xuất hỗ trợ về giống, kỹ thuật và liên kết tiêu thụ sản phẩm, tạo điều kiện để người dân yên tâm đầu tư, từng bước hình thành vùng trồng quế tập trung theo hướng bền vững.

Quế là loại cây có giá trị kinh tế khá cao, có thể khai thác được nhiều sản phẩm, như: Vỏ, cành, lá và gỗ. Để người dân yên tâm phát triển cây trồng này, xã đã chủ động kết nối, mời một số đơn vị tiêu thụ sản phẩm quế đến khảo sát, đồng thời hướng dẫn bà con kỹ thuật chăm sóc nhằm giúp cây phát triển tốt, tích lũy hàm lượng tinh dầu, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.

Ông Quàng Văn Tiếp, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Khiêng, cho biết: Xã tiếp tục rà soát quỹ đất phù hợp để phát triển cây quế theo quy hoạch; khuyến khích người dân chuyển đổi những diện tích sản xuất kém hiệu quả sang trồng quế, góp phần nâng cao giá trị sử dụng đất. Cùng với mở rộng diện tích, địa phương xác định tăng cường kết nối doanh nghiệp, từng bước hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ để nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển vùng quế bền vững.

Những đồi quế xanh tốt ở bản Củ Sát, bản Bon bước đầu cho thấy cây trồng này phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng của vùng đất ven lòng hồ thủy điện Sơn La. Nếu được phát triển phù hợp với quy hoạch, gắn với hướng dẫn kỹ thuật và liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp tiêu thụ, cây quế có thể trở thành một trong những lựa chọn giúp người dân Mường Khiêng khai thác hiệu quả tiềm năng đất lâm nghiệp, nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế bền vững.