Áp lực chi phí đầu vào, nhiều mặt hàng tăng giá

Quý I/2026, thị trường hàng hóa trên địa bàn tỉnh Sơn La ghi nhận xu hướng tăng giá ở 11/11 nhóm hàng hóa và dịch vụ. Trong đó, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 11,78%; nhóm may mặc, mũ nón, giày dép tăng 8,38%; nhóm đồ uống và thuốc lá tăng 7,61%; nhóm giáo dục tăng 5,97%; nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 4,9%; nhóm giao thông tăng 3,3%; nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 2,75%; nhóm thuốc và dịch vụ y tế tăng 2,16%...; nhóm hàng hóa và dịch vụ khác có mức tăng cao nhất, là 14,05%. 

Ông Nguyễn Văn Phong, Phó Giám đốc Sở Tài chính, cho biết: Diễn biến giá cả trong quý I/2026 cho thấy áp lực từ chi phí đầu vào, đặc biệt là giá xăng dầu, tác động rõ đến mặt bằng giá. Tuy nhiên, mức tăng vẫn nằm trong kịch bản điều hành đã được xây dựng từ đầu năm. Giá xăng dầu không chỉ tác động trực tiếp đến nhóm vận tải, còn ảnh hưởng gián tiếp đến nhiều lĩnh vực, như: Vật liệu xây dựng, tiêu dùng và dịch vụ. Trong điều kiện địa bàn miền núi, chi phí vận chuyển chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành, nên mỗi biến động của giá nhiên liệu đều có phạm vi ảnh hưởng rộng.

Tác động thể hiện rõ trong lĩnh vực vận tải. Trước áp lực chi phí nhiên liệu, các doanh nghiệp vận tải đã điều chỉnh giá vé. Công ty CP Xe khách Sơn La điều chỉnh giá vé với mức tăng 10-20%. Hiện nay, giá vé các tuyến cụ thể, tuyến Sơn La - Mỹ Đình và chiều ngược lại 380.000 đồng/vé; tuyến Sơn La - Yên Nghĩa và chiều ngược lại 380.000 đồng/vé; tuyến Mường La - Mỹ Đình và chiều ngược lại 390.000 đồng/vé (áp dụng đối với xe 28, 32, 34 chỗ). Riêng tuyến Sơn La - Yên Nghĩa, xe 9 chỗ có giá 480.000 đồng/vé; xe 22 chỗ có giá 500.000 đồng/vé.

Ông Nguyễn Lương Sơn, Giám đốc Công ty CP Xe khách Sơn La, cho biết: Kể từ thời điểm kê khai thực hiện giá cước vận tải hành khách liên tỉnh, từ ngày 20/5/2023 đến nay, giá dầu diesel tăng 21.480 đồng/lít, tương đương mức tăng khoảng 113%. Chi phí nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu giá thành, khiến tổng chi phí đầu vào tăng khoảng 45-47%, chưa kể các chi phí khác cũng tăng. Bảo đảm cân đối chi phí và duy trì hoạt động, doanh nghiệp đã gửi hồ sơ kê khai điều chỉnh tăng giá cước từ 10-20% theo từng tuyến và áp dụng mức giá mới từ ngày 20/3/2026.

Các công ty xe khách tuyến cố định nội tỉnh cũng đã điều chỉnh giá vé từ ngày 1/4/2026. Chị Nguyễn Thị Hương, trú tại phường Chiềng Sinh, chia sẻ: Tôi thường xuyên đi tuyến từ phường Chiềng Sinh đến làm việc tại Mường La. Trước đây, giá vé xe buýt là 36.000 đồng/lượt, nay tăng lên 42.000 đồng/lượt; vé tháng từ 460.000 đồng lên 520.000 đồng. Giá vé tăng, cùng với nhiều mặt hàng, dịch vụ khác cũng đồng loạt tăng, khiến tôi phải cân đối lại chi tiêu gia đình cho phù hợp.

Không chỉ lĩnh vực vận tải, nhóm vật liệu xây dựng cũng chịu tác động đáng kể. Theo công bố giá vật liệu xây dựng quý I/2026 của Sở Xây dựng, các loại vật liệu thông thường, như: Đá, cát, gạch xây nung, gạch xây không nung, bê tông thương phẩm, thép… tăng từ 10-23%; riêng nhựa đường nhập khẩu tăng trên 31%.

Ông Nguyễn Công Hoan, Trưởng phòng Kinh tế và Vật liệu xây dựng, Sở Xây dựng, cho biết: Việc tăng giá nhiên liệu xăng, dầu và vật liệu xây dựng đã ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí đầu tư các công trình, đặc biệt là công trình giao thông trọng điểm. Đơn cử, giá cát sông Mã tại nơi khai thác có giá 300.000 - 320.000 đồng/m³, nhưng tại các khu vực trung tâm hoặc vùng xa lên tới 560.000 - 690.000 đồng/m³, tùy loại cát và khoảng cách vận chuyển; vận chuyển càng xa, giá càng tăng cao.

Trong khi đó, nhóm lương thực, thực phẩm có mức biến động nhẹ hơn. Giá gạo cơ bản ổn định nhờ nguồn cung dồi dào từ vụ Đông Xuân; giá thịt lợn tăng nhẹ do chi phí chăn nuôi; còn rau xanh ổn định hoặc giảm nhẹ theo mùa.

Chủ động điều hành, giữ ổn định thị trường

Trước những tác động từ thị trường, việc quản lý, điều hành giá được Sở Tài chính triển khai đồng bộ các giải pháp, bám sát chỉ đạo của Chính phủ, đặc biệt là Công điện số 25/CĐ-TTg ngày 21/3/2026. UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương theo dõi sát diễn biến thị trường, chủ động triển khai các giải pháp bảo đảm cân đối cung - cầu, không để xảy ra tình trạng thiếu hàng, tăng giá bất hợp lý.

Ông Nguyễn Văn Phong cho biết thêm: Trong bối cảnh hiện nay, công tác điều hành giá không chỉ dừng ở việc kiểm soát, còn phải chủ động định hướng thị trường. Ngành tập trung nâng cao chất lượng phân tích, dự báo, từ đó tham mưu kịp thời UBND tỉnh các phương án điều hành phù hợp. Đồng thời, tăng cường kiểm soát việc kê khai, niêm yết giá, bảo đảm công khai, minh bạch, góp phần ổn định thị trường.

Cùng với đó, công tác kiểm tra được tăng cường thông qua các đoàn kiểm tra liên ngành, tập trung vào các mặt hàng thiết yếu. Việc kiểm soát chặt chẽ hoạt động kinh doanh, niêm yết giá, góp phần hạn chế các hành vi lợi dụng biến động thị trường để tăng giá bất hợp lý.

Bên cạnh đó, công tác thông tin, tuyên truyền được chú trọng. Việc công khai thông tin về giá cả, giúp người dân và doanh nghiệp chủ động trong sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng, góp phần ổn định thị trường.

Dự báo trong thời gian tới, giá xăng, dầu có thể ổn định hoặc giảm nhẹ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm soát chi phí vận chuyển và sản xuất. Tuy nhiên, một số mặt hàng như vật tư nông nghiệp có khả năng tăng nhẹ do phụ thuộc vào giá nguyên liệu đầu vào. Nhóm lương thực, thực phẩm dự kiến tiếp tục duy trì ổn định; song vẫn cần theo dõi chặt chẽ các yếu tố như thời tiết, dịch bệnh và chi phí đầu vào để có giải pháp điều hành phù hợp.

Trong bối cảnh thị trường có nhiều biến động, việc chủ động, linh hoạt trong điều hành giá có ý nghĩa quan trọng, góp phần giữ ổn định mặt bằng giá, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và bảo đảm đời sống nhân dân. Vì vậy, Sở Tài chính tiếp tục thực hiện hiệu quả các chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính và UBND tỉnh trong quản lý, điều hành giá; phối hợp thẩm định giá sản phẩm, dịch vụ công sử dụng ngân sách nhà nước, đồng thời tăng cường kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá; hướng dẫn, chỉ đạo các xã, phường theo dõi, tổng hợp, phân tích, báo cáo diễn biến thị trường; rà soát việc đăng ký, kê khai giá hàng hóa, dịch vụ... góp phần giữ ổn định thị trường, thực hiện hiệu quả các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.