Sau sáp nhập từ các xã Làng Chếu, Háng Đồng và Tà Xùa cũ, xã Tà Xùa mới đối mặt với những thách thức lớn về quản lý đất đai do hoạt động du lịch phát triển tự phát. Đảng ủy xã Tà Xùa đã tập trung chỉ đạo UBND xã thực hiện nghiêm Kết luận thanh tra số 10/KL-UBND ngày 30/1/2023 của Chủ tịch UBND tỉnh về thanh tra việc quản lý đất đai và quản lý về trật tự xây dựng đối với UBND huyện Bắc Yên cũ và các đơn vị có liên quan. Xã đã rà soát hiện trạng đất đai, nhất là vấn đề cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ), đã phát hiện 46 GCNQSDĐ cấp lần đầu trong giai đoạn 2002-2004 đang bị chồng lấn hoàn toàn hoặc một phần lên diện tích đất lâm nghiệp; 84 công trình xây dựng vi phạm mới và tồn tại từ 3 xã cũ phải khắc phục hậu quả.

Đồng chí Nguyễn Xuân Hồng, Bí thư Đảng ủy xã Tà Xùa, nhấn mạnh: Xử lý các vi phạm đất đai là việc phải làm ngay, tránh tình trạng nhiều đơn vị, người dân lợi dụng lúc “giao thời” để lấn chiếm, tự ý xây dựng mà không tuân thủ các quy định về đất đai, môi trường và xây dựng. Thường trực Đảng ủy xã đã chỉ đạo rà soát, củng cố và kiện toàn Tổ quản lý trật tự xây dựng và đất đai xã; chỉ đạo các đoàn thể xã đẩy mạnh tuyên truyền lồng ghép qua các hội nghị, cuộc họp bản giúp nâng cao nhận thức, chấp hành pháp luật của người dân; giao trách nhiệm cụ thể cho 13 đồng chí Bí thư Chi bộ, Trưởng bản, phát huy vai trò của người đứng đầu trong việc phát hiện và báo cáo vi phạm.

Tại bản Chung Trinh, ngay khi phát hiện hạng mục xây dựng trái phép trên đất sai mục đích của cơ sở Cafe Bản Việt, Tổ quản lý trật tự xây dựng và đất đai xã đã lập biên bản và yêu cầu tháo dỡ hoàn trả nguyên trạng. Ông Phàng A Nhìa, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Tà Xùa, cho biết: Chúng tôi vừa kiên quyết xử lý, vừa tăng cường tuyên truyền để người dân hiểu rằng phát triển du lịch phải đúng với quy hoạch được cấp phép để bảo vệ cảnh quan và phát triển du lịch bền vững.

Qua tuyên truyền, vận động, đến nay, có 12 công trình đã hoàn thành khắc phục hậu quả; 32 công trình đã khắc phục một phần hậu quả; 40 công trình và hạng mục còn lại, xã đang tiếp tục đôn đốc thực hiện khắc phục, chủ yếu là homestay, nhà hàng, quán cà phê phục vụ du khách; có 80/84 công trình chấp hành nộp phạt hành chính trên 588 triệu đồng.

Tuy nhiên, việc triển khai cấp lại GCNQSDĐ ở cho người dân hiện đang gặp khó khăn vì không thể cấp mới trên diện tích vốn đang tồn tại một GCNQSDĐ khác chưa được chỉnh lý. Bên cạnh đó, một bộ phận người dân sau khi thực hiện các giao dịch chuyển nhượng đất đai cho các chủ đầu tư làm du lịch đã tự ý di dời, dựng lán trại trái phép để sinh sống trong các khu vực đất rừng, gây áp lực lên công tác quản lý bảo vệ rừng và khó khăn trong việc quản lý nhân khẩu của chính quyền xã.

Đồng chí Đỗ Văn Xiêm, Chủ tịch UBND xã Tà Xùa, cho biết: Để tránh tái diễn hiện tượng vi phạm, UBND xã tiếp tục xử lý đối với các công trình chưa thực hiện khắc phục; tăng cường tuyên truyền, vận động các chủ cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về quản lý đất đai, trật tự xây dựng. Chỉ đạo lực lượng trực tuần tra phát hiện sớm nhất các hành vi san đào đất, vận chuyển vật liệu để ngăn chặn vi phạm trật tự xây dựng. Đối với các trường hợp cư trú bất hợp pháp trên đất lâm nghiệp, trước mắt xã tổ chức các đợt kiểm tra để thống kê chính xác số hộ dân làm cơ sở xây dựng hồ sơ kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường sớm thực hiện chỉnh lý, thu hồi các GCNQSDĐ được cấp trùng trên đất lâm nghiệp cũ để có quỹ đất ở hợp pháp cấp cho dân. Về lâu dài, xã mong muốn tỉnh có chính sách hỗ trợ quỹ đất tái định cư cho những hộ dân thực sự khó khăn về nhà ở sau khi GCNQSDĐ bị thu hồi, nhằm ổn định đời sống lâu dài; đồng thời, hỗ trợ nâng cấp hạ tầng du lịch, hướng dẫn các hộ kinh doanh xây dựng homestay đạt chuẩn, vừa bảo đảm yếu tố pháp lý vừa nâng cao chất lượng dịch vụ để phục vụ du khách tốt hơn.

Với sự quyết liệt từ cấp ủy, chính quyền xã Tà Xùa trong thiết lập kỷ cương, quản lý đất đai, trật tự xây dựng trên địa bàn, sẽ tạo đà cho sự phát triển du lịch chuyên nghiệp và giàu bản sắc của Tà Xùa trong tương lai.