Bà Nguyễn Thị Lương, thôn Nà Cang, xã Hát Lót, phấn khởi chia sẻ: Gia đình trồng xoài được hơn chục năm, từng chứng kiến thời điểm giá lên 18-20 nghìn đồng/kg nhưng cũng có lúc xuống thấp chỉ còn 1-2 nghìn đồng/kg nhưng gia đình vẫn duy trì và chăm sóc gần 2 ha xoài theo hướng công nghệ cao, lắp đặt hệ thống tưới nước tiết kiệm, sử dụng chủ yếu phân bón hữu cơ và thực hiện bao trái, đảm bảo sản phẩm quả xoài sạch, an toàn. Chúng tôi cố gắng chăm sóc để cây xoài đạt hiệu quả cao nhất; mong muốn sẽ có thêm những vụ xoài được mùa, được giá.

Còn ông Nguyễn Ngọc Dũng, Giám đốc HTX Ngọc Lan, thông tin: HTX có 52 hộ thành viên, trồng 60 ha xoài đã được cấp mã số vùng trồng xuất khẩu. HTX và các hộ dân trong vùng đã chủ động đầu tư, áp dụng công nghệ tưới nước tiết kiệm tự động cho 65,9% diện tích, giúp giảm tối đa chi phí sản xuất. Việc diện tích xoài của HTX và các hộ dân được công nhận vùng xoài ứng dụng công nghệ cao mở ra cơ hội để việc sản xuất và tiêu thụ được thuận tiện, giúp bà con làm giàu từ cây xoài. Chúng tôi tiếp tục học hỏi, tích cực áp dụng công nghệ vào sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm quả xoài.

Là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng ngành nông sản Việt Nam, tận dụng lợi thế vùng nguyên liệu xoài của huyện Mai Sơn, Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao đã xây dựng Trung tâm Chế biến rau, quả Doveco Sơn La tại huyện Mai Sơn; đầu tư dây chuyền chế biến xoài; xây dựng, hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung thông qua hợp đồng liên kết sản xuất với HTX và các hộ dân, để tạo nguồn nguyên liệu ổn định. Năm 2024, Công ty đã ký kết hợp đồng liên kết thu mua trên 20.000 tấn xoài của Sơn La để phục vụ chế biến.

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao, cho biết: Công ty đã chủ động phối hợp với các cơ quan chuyên môn của huyện Mai Sơn và UBND các xã, HTX thuộc vùng triển khai hỗ trợ, hướng dẫn 100% hộ dân tham gia vùng xoài ứng dụng công nghệ cao, thiết lập hệ thống nhật ký canh tác. Chủ động phối hợp hỗ trợ, hướng dẫn các hộ dân tải các phần mềm theo dõi diễn biến thời tiết trên điện thoại thông minh để chủ động mùa vụ trong sản xuất; theo dõi thông tin thị trường, kỹ thuật trồng xoài trên các nhóm để trao đổi kinh nghiệm sản xuất. Khi tham gia liên kết sản xuất, các hộ trồng xoài được Công ty cung ứng vật tư đầu vào theo nhu cầu; sản phẩm được tiêu thụ với giá cả theo hợp đồng đã ký.

Bên cạnh đó, Công ty hỗ trợ các HTX tham gia các lớp tập huấn online; tạo điều kiện cho hộ dân được tiếp cận với các dụng cụ, máy móc cơ giới trong chăm sóc cây xoài; thực hiện bao quả, hạn chế sâu bệnh và tránh nhiễm thuốc bảo vệ thực vật. Đối với những diện tích trồng mới, hướng dẫn các hộ đã sử dụng máy khoan đào hố, để giảm chi phí nhân công và sử dụng máy cắt cỏ vệ sinh vườn; bình máy phun thuốc bảo vệ thực vật, đảm bảo an toàn cho người sản xuất.

Mai Sơn có 3.460 ha xoài, chủ yếu là giống xoài Đài Loan (GL4). Trong đó, trên 314 ha được cấp chứng nhận VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ và các tiêu chuẩn tương đương; trên 558 ha được cấp mã số vùng trồng xuất khẩu sang các thị trường Trung Quốc, Úc, Mỹ, New Zealand.

Nâng cao chất lượng quả xoài, cơ quan chức năng của huyện đã hướng dẫn nông dân đầu tư thâm canh, đưa các giống mới và ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, tăng giá trị cạnh tranh trên thị trường nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng và xuất khẩu. Đến nay, gần 400 ha xoài của 1 HTX và 612 hộ trên địa bàn 2 xã Hát Lót, Chiềng Mung và thị trấn Hát Lót đã được UBND tỉnh công nhận ứng dụng công nghệ cao gắn với phát triển du lịch.

Bà Cầm Thị Khay, Phó Chủ tịch UBND huyện Mai Sơn, cho biết: Đây là vùng đầu tiên của huyện Mai Sơn được công nhận ứng dụng công nghệ cao. Duy trì và mở rộng diện tích, huyện chỉ đạo các phòng, ban chuyên môn tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện tốt việc chăm sóc cây xoài và nâng cao nhận thức về ý nghĩa, tầm quan trọng của ứng dụng khoa học vào sản xuất; hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc cây ăn quả; hỗ trợ máy móc sơ chế, liên kết tìm thị trường tiêu thụ cho các sản phẩm quả.

Đẩy mạnh sản xuất theo hướng hàng hóa, mở rộng thị trường tiêu thụ, phát triển vùng xoài ứng dụng công nghệ cao, các HTX và các hộ trồng xoài huyện Mai Sơn nói chung và các xã Hát Lót, Chiềng Mung và thị trấn Hát Lót nói riêng, đang chú trọng áp dụng khoa học công nghệ, đưa các giống mới vào sản xuất, góp phần nâng cao giá trị canh tác và thu nhập.