Ở các xã vùng lòng hồ, nuôi cá lồng đã trở thành nguồn thu nhập ổn định của nhiều hộ dân. Từ hình thức sản xuất nhỏ lẻ, dựa vào kinh nghiệm, nhiều hộ dân đã chuyển sang đầu tư bài bản, áp dụng tiến bộ kỹ thuật và chú trọng đầu ra sản phẩm. Năm 2010, sau khi tham gia lớp tập huấn kỹ thuật nuôi trồng thủy sản và được hỗ trợ một lồng cá rộng 30 m², ông Lò Văn Khặn, bản Bung Én, xã Quỳnh Nhai, đã đầu tư nuôi cá lồng trên lòng hồ thủy điện Sơn La. Nhờ tuân thủ quy trình kỹ thuật, tỷ lệ cá sống cao, năng suất đạt khoảng 3 tạ/lồng, mang lại lợi nhuận hơn 50 triệu đồng. Đến nay, gia đình ông đã mở rộng quy mô lên 90 lồng nuôi cá trắm, chép, lăng, nheo. Ông Khặn cho biết: Gia đình lựa chọn phương thức nuôi bán công nghiệp, tận dụng nguồn thức ăn sẵn có tại địa phương để giảm chi phí, đồng thời bảo đảm chất lượng sản phẩm. Nhờ đó, cá thương phẩm được thị trường ưa chuộng, đầu ra ổn định.

Từ hiệu quả của mô hình nuôi cá lồng của nhà ông Khặn, nhiều hộ dân trong vùng đã học tập, từng bước thay đổi phương thức sản xuất và liên kết, thành lập HTX thủy sản Chiềng Bằng, với 33 thành viên, duy trì 238 lồng nuôi. Mỗi năm, hợp tác xã cung cấp hơn 100 tấn cá ra thị trường, không chỉ đáp ứng nhu cầu trong tỉnh, mà còn mở rộng tiêu thụ sang các địa phương lân cận, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm.

Còn tại xã Mường Khiêng, tận dụng hơn 1.030 ha mặt nước lòng hồ thủy điện Sơn La, nhân dân đã đầu tư phát triển nuôi cá lồng, gắn với áp dụng kỹ thuật và tổ chức sản xuất theo hướng liên kết. Toàn xã hiện có trên 700 lồng cá và 2 HTX thủy sản đang hoạt động. Ông Lò Văn Tiếp, Phó Chủ tịch UBND xã, cho biết: Địa phương thường xuyên phối hợp với cơ quan chuyên môn tuyên truyền, hướng dẫn người dân áp dụng quy trình nuôi an toàn; đồng thời hỗ trợ kết nối tiêu thụ sản phẩm. Nhờ đó, một số hộ đã tham gia liên kết, đưa sản phẩm vào hệ thống nhà hàng, siêu thị, góp phần nâng cao giá trị thủy sản.

Toàn tỉnh có trên 26.500 ha mặt nước có khả năng phát triển nuôi trồng thủy sản, trong đó diện tích lòng hồ thủy điện Sơn La và Hòa Bình chiếm phần lớn. Khai thác tiềm năng, tỉnh đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ, khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư sản xuất, ứng dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng các mô hình liên kết. Cùng với đó, công tác xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại được đẩy mạnh, tạo điều kiện để sản phẩm thủy sản mở rộng thị trường tiêu thụ. Đến nay, toàn tỉnh có 2.907 ha nuôi trồng thủy sản, với 7.091 lồng nuôi, sản lượng đạt trên 1.423 tấn; hình thành 15 chuỗi cung ứng thủy sản an toàn với hơn 2.000 lồng nuôi.

Bên cạnh đó, công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản được chú trọng, hằng năm, các địa phương tổ chức thả cá giống xuống lòng hồ, sông, suối; tuyên truyền, vận động người dân không sử dụng ngư cụ cấm, không khai thác tận diệt. Giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh đã thả trên 1 triệu con cá giống, góp phần phục hồi nguồn lợi thủy sản tự nhiên. Bên cạnh đó, việc theo dõi môi trường nước, kiểm soát dịch bệnh trong nuôi trồng được tăng cường. Các cơ quan chuyên môn thường xuyên hướng dẫn kỹ thuật nuôi an toàn, hạn chế rủi ro, bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Phát triển thủy sản theo hướng bền vững, UBND tỉnh vừa ban hành kế hoạch cơ cấu lại ngành Thủy sản, với mục tiêu chuyển dịch từ chiều rộng sang chiều sâu, tận dụng tối đa tiềm năng lòng hồ thủy điện để nâng cao giá trị kinh tế và bảo vệ môi trường sinh thái. Phấn đấu đến năm 2030, diện tích nuôi trồng thủy sản của tỉnh đạt 3.165 ha, với khoảng 7.212 lồng nuôi, sản lượng đạt 10.779 tấn; tỷ lệ sản phẩm áp dụng quy trình VietGAP hoặc tương đương đạt khoảng 35%, giá trị sản xuất tăng bình quân trên 2,5%/năm...

Ông Dương Văn Biểng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh, cho biết: Chi cục sẽ tiếp tục tham mưu Sở Tài nguyên và Môi trường khai thác hiệu quả diện tích mặt nước gắn với bảo vệ, tái tạo nguồn lợi thủy sản; đẩy mạnh phát triển các mô hình nuôi an toàn, kiểm soát tốt dịch bệnh, bảo đảm an toàn thực phẩm. Cùng với đó, tăng cường liên kết trong sản xuất, tiêu thụ; chú trọng xây dựng thương hiệu thủy sản đặc trưng, đáp ứng yêu cầu thị trường.

Việc định hướng phát triển vùng nuôi tập trung, khuyến khích áp dụng công nghệ mới, cùng với tăng cường giám sát môi trường, kiểm soát dịch bệnh sẽ là nền tảng để ngành thủy sản Sơn La phát triển ổn định, bền vững, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân vùng lòng hồ.