Sơn La có vùng lòng hồ rộng lớn của thủy điện Sơn La, Hòa Bình với trên 26.000 ha mặt nước, những năm qua, các địa phương trong tỉnh đã khai thác tiềm năng, phát triển hiệu quả nghề nuôi cá lồng. Tại xã Quỳnh Nhai hiện đang có 25 HTX thủy sản, với hơn 4.000 lồng cá, sản lượng cá nuôi và khai thác thủy sản đạt hơn 1.800 tấn/năm. Xã Quỳnh Nhai khuyến khích, hỗ trợ các hộ kinh doanh, HTX chế biến các sản phẩm từ cá, như: Chả cá sông Đà, xúc xích cá sông Đà, ruốc cá sông Đà, tôm chao sông Đà, cá ngão rút xương, cá tép dầu, cá sông Đà phi lê cấp đông... các sản phẩm được người tiêu dùng ưa chuộng.

Ông Nguyễn Ngọc Tú, Chủ tịch UBND xã Quỳnh Nhai, cho biết: Xã định hướng phát triển nghề chế biến thủy sản bền vững, khuyến khích hộ dân, cơ sở và HTX áp dụng tiến bộ kỹ thuật, quy trình VietGAP, gắn sản xuất với chế biến để nâng cao giá trị sản phẩm. Đồng thời, phối hợp cơ quan chuyên môn nghiên cứu đa dạng sản phẩm, thu hút doanh nghiệp đầu tư, liên kết với nông dân, HTX hình thành chuỗi sản xuất - chế biến - tiêu thụ, đảm bảo an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường. Xã cũng lựa chọn sản phẩm đặc trưng xây dựng OCOP, để hỗ trợ bao bì, nhãn mác và đẩy mạnh quảng bá qua nền tảng số, thương mại điện tử, mạng xã hội, đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng.

Cũng là địa phương phát triển nghề nuôi thủy sản, xã Mường La đang có trên 1.100 lồng cá, tăng 193 lồng so với năm 2020; trong đó, 327 lồng nuôi cá tầm, 773 lồng cá truyền thống và các loại cá có giá trị kinh tế khác. Tổng sản lượng thủy sản nuôi và khai thác đạt 1.000 tấn, trong đó, sản lượng nuôi là hơn 700 tấn, sản lượng khai thác hơn 300 tấn. Các sản phẩm được sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, chứng nhận an toàn thực phẩm với 596 lồng cá, sản lượng khoảng 578 tấn.

Phát triển nghề nuôi thủy sản ở vùng trọng điểm được duy trì, năm 2025, giá trị sản xuất lĩnh vực nông, lâm nghiệp và thủy sản của Sơn La đạt trên 9.144 tỷ đồng, tăng 6,76% so với cùng kỳ năm trước, đóng góp khoảng 1,61 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng GRDP toàn tỉnh. Đây là mức đóng góp quan trọng, phản ánh rõ vai trò thực chất của khu vực nông nghiệp đối với tăng trưởng kinh tế của tỉnh, trong đó có lĩnh vực thủy sản.

Phát huy tiềm năng và lợi thế, UBND tỉnh Sơn La vừa ban hành kế hoạch cơ cấu lại ngành thủy sản với mục tiêu chuyển dịch mạnh mẽ từ chiều rộng sang chiều sâu, tận dụng tối đa tiềm năng lòng hồ thủy điện để nâng cao giá trị kinh tế và bảo vệ môi trường sinh thái. Đối với giống thủy sản, sẽ nâng cấp, mở rộng 2 cơ sở sản xuất giống thủy sản đảm bảo chất lượng, đáp ứng nhu cầu nuôi trồng thủy sản. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao trong chọn, tạo và nhân giống thủy sản; sản xuất các giống thủy sản mới có năng suất cao, chất lượng tốt, phù hợp với điều kiện tự nhiên của tỉnh, ưu tiên các phát triển giống nuôi chủ lực, giá trị kinh tế cao, các loài mới có tiềm năng. Khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ số trong quản lý, sản xuất giống thủy sản.

Với việc nuôi trồng thủy sản, phát triển vùng nuôi trồng thủy sản tập trung tại vùng lòng hồ, đặc biệt vùng lòng hồ thủy điện Hòa Bình và thủy điện Sơn La theo hướng liên kết đa nghề. Trọng tâm liên kết phát triển nuôi trồng gắn với phát triển du lịch, dịch vụ, bảo vệ nguồn lợi thủy sản; tổ chức lại sản xuất nuôi trồng thủy sản theo hướng liên kết các khâu trong chuỗi giá trị; phát triển thủy sản gắn với sản phẩm OCOP theo phân hạng sản phẩm. Tiếp tục phát triển nuôi hiệu quả các đối tượng chủ lực (cá hồi, cá tầm, lăng, chiên, trắm, chép, rô phi đơn tính…) và các loài thủy sản khác theo nhu cầu thị trường, có giá trị kinh tế gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Phát triển nuôi cá lồng bền vững trên các lòng hồ thủy điện gắn với phát triển du lịch, duy trì tốc độ tăng trưởng cao bình quân giá trị sản xuất thủy sản đạt trên 2,5%/năm. Nâng cao thu nhập và cải thiện mức sống cho nông dân từ phát triển thủy sản, góp phần đảm bảo an ninh lương thực, thực phẩm, giảm tỷ lệ đói nghèo.

Toàn tỉnh phấn đấu đến năm 2030, thu nhập bình quân lao động thủy sản luôn ổn định. Tỷ lệ diện tích nuôi trồng thủy sản áp dụng VietGAP tăng dần giai đoạn 2026-2030; diện tích nuôi trồng thủy sản đạt 3.165 ha; số lồng nuôi trồng thủy sản tăng 7.212 lồng; sản lượng nuôi trồng thủy sản tăng 10.779 tấn; sản lượng khai thác thủy sản 1.400 tấn; 35% sản lượng thủy sản sản xuất ra hàng năm trở lên áp dụng quy trình sản xuất nông nghiệp tốt hoặc các quy trình tương tự. 

Ông Vũ Tiến Đĩnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Thay vì xuất bán sản phẩm thô, tỉnh cũng đang khuyến khích thu hút đầu tư vào các nhà máy chế biến sâu, kho lạnh bảo quản. Đồng thời, tiếp tục phát triển và bảo vệ các nhãn hiệu chứng nhận đã có như "Cá Tầm Sơn La" và "Cá Sông Đà Sơn La". Việc sử dụng mã QR cho từng sản phẩm/lồng nuôi sẽ được triển khai để minh bạch hóa thông tin và truy xuất nguồn gốc.

Hiện thực hóa kế hoạch đã đặt ra, tỉnh chỉ đạo các ngành chức năng lồng ghép các nguồn vốn từ chương trình mục tiêu quốc gia như giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nghiên cứu ban hành các chính sách đặc thù như trợ giá về giống và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ nuôi cá tuần hoàn, tiết kiệm năng lượng. Tiếp tục xây dựng các chuỗi liên kết giá trị, hỗ trợ doanh nghiệp và hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao trong nuôi trồng, nâng tầm thương hiệu "Cá Tầm Sơn La" và "Cá Sông Đà Sơn La" trên thị trường trong và ngoài nước. Đồng thời, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan và UBND các xã, phường có trách nhiệm vận động nhân dân tích cực bảo vệ nguồn lợi thủy sản nghiêm ngặt thông qua các mô hình đồng quản lý cộng đồng, hoạt động thả cá giống tái tạo định kỳ...

Mục tiêu, kế hoạch rõ ràng, Sơn La quyết tâm tạo nên một bước đột phá, đưa ngành thủy sản trở thành trụ cột kinh tế xanh, hiện đại, góp phần ổn định đời sống nhân dân và bảo vệ vững chắc hệ sinh thái lòng hồ; xây dựng vùng lòng hồ sông Đà trở thành trung tâm thủy sản nước ngọt của khu vực miền Bắc.