Thương mại điện tử - cơ hội cho doanh nghiệp

Những năm gần đây, thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế số, mở ra nhiều cơ hội và thúc đẩy doanh nghiệp nhanh chóng thích ứng, đạt được những bước tiến đáng kể. Hiện nay, hạ tầng công nghệ thông tin nói chung và hạ tầng phục vụ phát triển thương mại điện tử nói riêng trên địa bàn tỉnh đã có nhiều chuyển biến rõ rệt. Cùng với đó, các doanh nghiệp, HTX đã chủ động đổi mới, tăng cường đầu tư, ứng dụng công nghệ thông tin và thương mại điện tử trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tìm kiếm và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm. 

Tại xã Yên Châu, HTX Tây Bắc đã nghiên cứu và sản xuất đa dạng các sản phẩm nông sản địa phương như tỏi đen, mật ong ngâm tỏi đen, chuối sấy giòn, bột chuối xanh, xoài, mận hậu sấy… Năm 2025, HTX có 2 sản phẩm mới được cấp giấy chứng nhận OCOP 4 sao, gồm: Tỏi đen Diệp Bách và Chè Shan tuyết Ôn Ốc. Ngoài ra, HTX còn có 10 sản phẩm được chứng nhận OCOP 3 sao.

Chị Nguyễn Thị Yến Linh, Giám đốc HTX Tây Bắc, chia sẻ: Khi đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, chúng tôi nhận thấy sự chuyển biến rõ rệt trong khâu tiêu thụ. Người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận thông tin chi tiết về quy trình sản xuất, chất lượng sản phẩm cũng như các chứng nhận an toàn vệ sinh thực phẩm do cơ quan chức năng cấp, góp phần xây dựng niềm tin. Hiện nay, ngoài tiêu thụ qua hệ thống đại lý và cửa hàng OCOP, HTX tăng cường livestream quảng bá trên các nền tảng TikTok, Shopee, Zalo, Facebook; nhờ đó, sản phẩm được nhiều người biết đến, lượng đơn hàng tăng, doanh thu cải thiện.

Đối với hộ kinh doanh Tòng Ngọc Hoa, phường Tô Hiệu, với sản phẩm đặc trưng là thịt trâu gác bếp, đã nhận được sự hỗ trợ của các sở, ngành trong chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả tiêu thụ và quảng bá sản phẩm. Năm 2025, hộ được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu. Anh Tòng Ngọc Hoa, chủ hộ kinh doanh, chia sẻ: Trong quá trình xây dựng thương hiệu, chúng tôi được Sở Công Thương, Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch, Bưu điện tỉnh hỗ trợ phát triển sản xuất, xây dựng bộ nhận diện thương hiệu, in nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và quảng bá trên sàn thương mại điện tử Postmart. Thông qua mạng xã hội và các nền tảng thương mại điện tử, sản phẩm được quảng bá rộng rãi, chủ động tiếp cận khách hàng, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Để thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong xúc tiến thương mại, tiêu thụ sản phẩm, tỉnh đã đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp quảng bá, thúc đẩy tiêu thụ các sản phẩm OCOP trên các phương tiện thông tin đại chúng; triển khai các gian hàng trên các sàn thương mại điện tử như Postmart (nay là buudien.vn), Voso; tổ chức livestream truyền thông hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm hoa quả, nông sản trên các sàn thương mại điện tử.

Bên cạnh đó, tỉnh xây dựng Sàn Thương mại điện tử Sơn La (www.sonla.sanviet.vn) với sự tham gia của 40 doanh nghiệp, HTX và lựa chọn 60 sản phẩm đưa lên sàn; hỗ trợ 5 doanh nghiệp, HTX với 75 sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu đưa lên các sàn Alibaba.com, Agrim, EC.

Đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt

Giúp người dân trải nghiệm và tiếp cận với các phương thức thanh toán hiện đại, tỉnh tiếp tục duy trì các mô hình chợ 4.0 tại các địa phương. Các tiểu thương, hộ kinh doanh buôn bán tại đây đều được cấp miễn phí mã QR tài khoản ngân hàng.

Bà Lò Thị Nết, tiểu thương buôn bán quần áo tại chợ Trung tâm, phường Tô Hiệu, chia sẻ: Ban đầu, khi mới triển khai mô hình, tôi cũng lo lắng vì mình đã lớn tuổi, lại không thạo công nghệ. Được cán bộ ngân hàng hỗ trợ mở tài khoản, cấp mã QR code, sau một thời gian sử dụng phương thức này, tôi thấy rất tiện lợi, bởi không cần phải đổi tiền lẻ để trả lại cho khách; đến cuối ngày cũng dễ dàng tổng hợp các khoản thu.

Việc thanh toán không dùng tiền mặt mang lại nhiều lợi ích cho người tiêu dùng. Chị Dương Thị Huệ, tổ 4 Chiềng Lề, phường Tô Hiệu, cho biết: Trước đây, khi sử dụng tiền mặt đi chợ, đôi khi quên mang theo hoặc sơ ý làm rơi. Bây giờ, chỉ cần mang theo điện thoại là có thể thanh toán nhanh chóng, an toàn, tiện lợi cho cả người mua và người bán.

Thực hiện Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2021-2025, tỉnh đã đẩy mạnh triển khai các dịch vụ ngân hàng số; nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ ngân hàng và dịch vụ thanh toán hiện đại, tiện lợi, bảo đảm an ninh, an toàn. Các ngân hàng tích hợp, mở rộng kết nối với nhiều ngành, lĩnh vực để thiết lập hệ sinh thái số, cung ứng đa dạng sản phẩm, dịch vụ; chú trọng các lĩnh vực như y tế, giáo dục, giao thông, hành chính công, du lịch… Đồng thời, mở rộng hợp tác với các nhà cung cấp dịch vụ, như điện lực, viễn thông, trường học, bệnh viện, bảo hiểm, cơ quan hành chính công, thuế, Kho bạc Nhà nước… Hiện toàn tỉnh có 80 máy giao dịch tự động (ATM/CDM), 157 điểm chấp nhận thẻ (POS), đáp ứng nhu cầu thanh toán của khách hàng.

Tăng tốc, bứt phá phát triển kinh tế số

Qua 5 năm thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế số, tỉnh Sơn La đã tổ chức 19 lớp tập huấn về thương mại điện tử cho gần 1.500 học viên; đồng thời, xây dựng thành công sàn thương mại điện tử Sơn La, tích hợp vào sàn Sanviet.vn của Bộ Công Thương và đưa hơn 210 sản phẩm lên sàn. Đặc biệt, tỉnh đã tổ chức các phiên livestream kết nối tiêu thụ hàng chục tấn nông sản địa phương. Đây cũng là cơ sở để các sản phẩm nông sản của Sơn La tiếp tục gia tăng giá trị.

Ông Hà Như Huệ, Giám đốc Sở Công Thương, cho biết: Hằng năm, Sở phối hợp tổ chức tập huấn cho doanh nghiệp, HTX, hộ sản xuất, kinh doanh về thương mại điện tử; cung cấp kiến thức, kỹ năng ứng dụng chuyển đổi số trong phát triển kinh tế, nâng cao hiệu quả xúc tiến, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Doanh thu từ hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa qua thương mại điện tử và các nền tảng mạng xã hội tăng trung bình từ 8-8,5%/năm, chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa của tỉnh. Ngoài ra, Sở còn hỗ trợ các doanh nghiệp, HTX xây dựng website thương mại điện tử, phần mềm quản lý khách hàng, phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh; xây dựng bộ nhận diện thương hiệu trực tuyến, giúp quảng bá, giới thiệu sản phẩm rộng rãi hơn.

Giai đoạn 2026-2030, Sơn La đặt mục tiêu quy mô kinh tế số đạt khoảng 15% tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP, theo giá so sánh). Tỉnh sẽ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, HTX, hộ kinh doanh tiếp cận và ứng dụng các giải pháp số trong quản lý, sản xuất, kinh doanh; thúc đẩy thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt. Đặc biệt, các sản phẩm chủ lực của địa phương sẽ được xây dựng thương hiệu số, ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc trong sản xuất và chế biến nông sản, qua đó nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Đồng thời, tỉnh tiếp tục ưu tiên phát triển kinh tế số trong các ngành, lĩnh vực như: Nông nghiệp và phát triển nông thôn; giao thông vận tải; tài chính - ngân hàng; du lịch... Triển khai các giải pháp, dịch vụ, mô hình kinh doanh số nhằm khuyến khích doanh nghiệp, HTX đổi mới, sáng tạo; trang bị kỹ năng số cho người dân, cung cấp các tiện ích để người dân giao dịch trên môi trường số. Chỉ đạo các sở, ban, ngành, địa phương tiếp tục tăng cường ứng dụng dịch vụ số; rà soát, tích hợp chữ ký số; đồng thời tích hợp các kênh thanh toán (QR code, Mobile Money, thẻ, ví điện tử...), nhất là tại những vùng khó khăn, vùng công ích. Nghiên cứu, khai thác, sử dụng Cổng đo lường kinh tế số cho các địa phương, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, điều hành và thúc đẩy phát triển kinh tế số.

Phát triển kinh tế số giúp Sơn La nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư, đồng thời tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, gia tăng giá trị sản phẩm và dịch vụ. Đây sẽ là một trong những trụ cột quan trọng để tỉnh thực hiện thành công Nghị quyết số 57-NQ/TW và mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.