Nếp tan là đặc sản địa phương được người dân bản Ít duy trì từ nhiều đời nay với 60 ha, có ưu điểm hạt to tròn, trắng mẩy, dẻo thơm khi nấu. Nhận thấy loại nếp này được nhiều người ưa chuộng, tháng 11/2025, anh Lò Văn Oanh cùng 4 hộ dân khác trong bản thành lập HTX Nông nghiệp Mùa vàng bản Ít trồng 4 ha lúa nếp tan. Hiện nay, HTX đã đầu tư nhà xưởng, văn phòng, máy xát, máy hút chân không, quạt và đầu tư bao bì sản phẩm. Sản phẩm nếp tan của HTX bán ra thị trường với giá từ 45.000 đến 55.000 đồng/kg.

Anh Lò Văn Oanh, Giám đốc HTX Nông nghiệp Mùa vàng bản Ít, cho biết: Vừa qua, HTX được UBND xã hỗ trợ làm hồ sơ thẩm định và được chứng nhận nếp tan bản Ít là sản phẩm OCOP 3 sao. Kết quả đó giúp mở ra cơ hội nâng cao giá trị nông sản địa phương, góp phần tạo đầu ra ổn định và nâng cao thu nhập cho người dân. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tuyên truyền, vận động bà con tiếp tục canh tác, chú trọng áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất; liên kết, tìm kiếm đơn vị tiêu thụ sản phẩm… từng bước xây dựng thương hiệu gạo nếp tan bản Ít, phát huy giá trị đặc sản dân tộc.

Tháng 9/2021, HTX Dược liệu núi, tiểu khu 2, xã Mường La được thành lập với 9 thành viên, chuyên thu mua, sản xuất chế biến các sản phẩm dược liệu, như: Hà thủ ô, sâm, linh chi, sơn tra, mướp đắng, bồ kết, mật ong... Trong đó, sản phẩm trà táo mèo của HTX được chứng nhận là sản phẩm OCOP 3 sao.

Bà Lò Thị Chuông, Giám đốc HTX Dược liệu núi, chia sẻ: Mường La có gần 200 ha cây sơn tra (táo mèo) nhưng đầu ra không ổn định. Mong muốn giúp người dân tiêu thụ nông sản, có thu nhập, tôi đã nghiên cứu làm sản phẩm trà táo mèo. Những quả táo mèo tươi ngon được cắt lát, phơi khô giữ lại hương vị, sau đó sấy khô, nghiền mịn và đóng gói. Trà táo mèo có vị ngọt thanh, chua nhẹ, mùi thơm tự nhiên. Năm 2023, HTX được UBND huyện Mường La cũ hỗ trợ 200 triệu đồng làm bao bì sản phẩm, logo thương hiệu, mã vạch, truy xuất nguồn gốc và hướng dẫn quy trình xây dựng sản phẩm tiêu biểu và được cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao năm 2025. Ngoài trà táo mèo, HTX đang nghiên cứu, sản xuất sản phẩm dầu gội thảo dược.

Xã Mường La hiện có 4 sản phẩm được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao còn hiệu lực, gồm: Gạo nếp tan bản Ít, thịt bò sấy khô, chuối sấy khô và trà táo mèo. Mỗi sản phẩm mang theo một câu chuyện về quá trình sản xuất, tận dụng nguyên liệu sẵn có của địa phương, quy trình sản xuất an toàn, đảm bảo các tiêu chí trong Bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm Chương trình mỗi xã một sản phẩm.

Hằng năm, UBND xã chỉ đạo rà soát các sản phẩm tiêu biểu, tổ chức các hội nghị tập huấn hướng dẫn xây dựng sản phẩm OCOP đến các doanh nghiệp, HTX, hộ gia đình; lồng ghép nguồn vốn từ chương trình xây dựng nông thôn mới hỗ trợ cho các HTX đăng ký nhãn hiệu bao bì cho sản phẩm và cấp mã số, mã vạch tem truy xuất nguồn gốc; hỗ trợ chi phí tư vấn cho các chủ thể sản phẩm lập hồ sơ đánh giá, phân hạng, truyền thông sản phẩm...

Ông Nguyễn Chí Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Mường La, cho biết: Năm 2026, xã triển khai các mô hình sản xuất rau sạch, rau an toàn liên kết tiêu thụ sản phẩm tại bản Nà Lốc; mô hình nuôi ong đá và nuôi gà đen bản địa tại bản Nong Bẩu; mô hình chăn nuôi tại bản Khâu Ban. Cùng với đó, tổ chức tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật theo hướng “cầm tay chỉ việc” cho các hộ dân, tuyên truyền, vận động nhân dân thành lập các HTX, hỗ trợ trình tự, thủ tục công nhận sản phẩm OCOP đặc trưng gắn với tiêu thụ sản phẩm, giúp nhân dân làm kinh tế hiệu quả.

Xây dựng sản phẩm OCOP - là tiền đề quan trọng để xã Mường La phát huy nội lực, khai thác thế mạnh sẵn có trong phát triển nông nghiệp, đưa nông sản đặc trưng của địa phương từng bước tạo thương hiệu, nâng cao giá trị từ các mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ, giúp người dân thay đổi tư duy làm kinh tế nông nghiệp, góp phần giảm nghèo bền vững.