Sở hữu tổng đàn ong mật lớn nhất địa phương, với quy mô trên 2.300 đàn, HTX Nuôi ong mật Sông Mã đã phát huy tối đa lợi thế tự nhiên và diện tích cây ăn quả. Bà Nguyễn Thu Trang, Phó Giám đốc HTX nuôi ong mật Sông Mã, cho biết: Với mục tiêu xây dựng thương hiệu mật ong đặc trưng của địa phương, HTX đã kết nối các thành viên để chuẩn hóa quy trình chăm sóc, đầu tư xây dựng logo và thiết kế bao bì bài bản. Nhờ đó, sản phẩm Mật ong Quyết Thắng của HTX đã đạt chứng nhận OCOP 4 sao, khẳng định uy tín trên thị trường toàn quốc. Hiện nay, trung bình mỗi năm HTX thu hoạch khoảng 100 tấn mật ong các loại. HTX hướng dẫn các hộ thành viên quy trình nuôi ong mật chuẩn hóa, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm mật ong, đảm bảo đầu ra ổn định. HTX còn bao tiêu sản phẩm cho các hộ nuôi trên địa bàn.

Lợi thế lớn nhất của nghề nuôi ong tại Sông Mã là khả năng tận dụng nguồn hoa dồi dào, giúp tối ưu hóa chi phí đầu tư và mang lại hiệu quả kinh tế. Ông Phạm Văn Quang, thành viên HTX nuôi ong mật Sông Mã, cho biết: Hơn 20 năm làm nghề nuôi ong mật, đến nay, tôi duy trì nuôi 400 đàn ong mật. Gia đình vừa thu hoạch vụ mật ong nhãn năm nay, sản lượng khoảng 12 tấn, với giá bán mật ong nhãn 60.000 đồng/kg, trừ chi phí thu lãi khoảng 300 triệu đồng. 

Bên cạnh đó, nhiều hộ thành viên đã mạnh dạn đầu tư quy mô lớn và triển khai mô hình nuôi ong di cư xuyên Việt. Ông Nguyễn Văn Cường, tổ 6, xã Sông Mã, chia sẻ: Với kinh nghiệm 20 năm nuôi ong mật, ban đầu tôi chỉ nuôi nhỏ lẻ để khai thác nguồn hoa rừng, hoa nhãn tại địa phương. Khi quy mô đàn ong tăng lên và trở thành sinh kế chính, tôi bắt đầu di chuyển đàn ong đến các vùng miền theo các mùa hoa để khai thác mật tự nhiên. Với 800 đàn, mỗi năm gia đình thu hoạch khoảng 35 tấn mật ong các loại, đem lại doanh thu khoảng 2 tỷ đồng. Hiện nay, sau khi khai thác xong vụ mật ong hoa nhãn tại địa phương, tôi tiếp tục di chuyển đưa đàn ong mật vào khu vực miền Nam duy trì và chăm sóc đàn ong và tận dụng nguồn mật tự nhiên dồi dào từ những vùng cây ăn quả khác trên khắp mọi miền.

Tính đến nay, toàn xã Sông Mã đã phát triển tổng đàn ong mật lên tới 3.500 đàn, sản lượng khoảng 140 tấn mật ong mỗi năm. Nghề nuôi ong đã trở thành sinh kế của người dân địa phương. Bên cạnh việc khai thác nguồn hoa nhãn tại chỗ, nhiều hộ dân đã chủ động triển khai mô hình “nuôi ong di cư” để khai thác mật hoa xuyên suốt các mùa trong năm. Nhờ sự tỉ mỉ và am hiểu đặc tính sinh học, người nuôi luôn ưu tiên lựa chọn các vùng nguyên liệu trọng điểm như diện tích trồng nhãn, vải tập trung hoặc rừng trồng keo, bạch đàn để đặt cầu ong. Chu kỳ khai thác thường kéo dài từ tháng 2 đến tháng 7, rộ nhất vào tháng 4 và tháng 5 với tần suất quay mật từ 2-3 lần/tháng. Nông dân nuôi ong làm chủ kỹ thuật xây tổ, chia đàn kết hợp với kinh nghiệm chọn vùng khai thác phù hợp, đó chính là yếu tố quan trọng giúp nâng cao sản lượng và khẳng định chất lượng mật ong đặc trưng của địa phương.

Mùa vàng mật ong hoa nhãn ở Sông Mã không chỉ tạo ra sản phẩm đặc trưng, chất lượng cao, mà còn tạo công ăn việc làm cho nhiều lao động thời vụ. Đây cũng là sự sáng tạo, nhạy bén của người lao động khi biết tận dụng những lợi thế vốn có của địa phương để tăng thu nhập.