Áp lực giá xăng, dầu tăng cao

Hiện nay, toàn tỉnh có gần 4.800 doanh nghiệp, cùng hơn 1.150 HTX và liên hiệp HTX. Dưới sự lãnh đạo sát sao của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, môi trường đầu tư, kinh doanh đã có những bước cải thiện mạnh mẽ. Tuy nhiên, từ cuối tháng 2/2026 đến nay, do tác động của tình hình thế giới diễn biến nhanh, đặc biệt là xung đột tại khu vực Trung Đông, đã ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung và giá cả các mặt hàng năng lượng, nguyên liệu, nhất là xăng, dầu. Có thời điểm, giá xăng dầu trong nước tăng cao, vượt ngưỡng 35.000 đồng/lít, tăng khoảng 50-75% so với thời điểm trước khi xảy ra xung đột.

Ông Nguyễn Quốc Khánh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh, cho biết: Đến nay, với sự điều hành linh hoạt của Chính phủ và các bộ, ngành, giá xăng đã cơ bản ổn định ở mức khoảng 25.000 - 27.000 đồng/lít. Tuy nhiên, giá dầu diesel vẫn ở mức cao; cụ thể, dầu diesel 0.05S-II trên địa bàn tỉnh Sơn La ngày 3/4, vùng I có giá 44.780 đồng/lít, vùng II có giá 45.670 đồng/lít. Diễn biến giá năng lượng tăng cao và kéo dài đã và đang tác động trực tiếp, sâu rộng đến chi phí sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, đặc biệt đối với các ngành sử dụng nhiều nhiên liệu đầu vào như xây dựng, vận tải, sản xuất công nghiệp và nông nghiệp.

Tác động của việc tăng giá xăng, dầu khiến các ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh phải đối mặt với tình trạng chi phí tăng vọt trong khi giá đầu ra chưa thể điều chỉnh tương ứng. Giá vật liệu xây dựng, chi phí vận chuyển, logistics gia tăng; giá phân bón và vật tư nông nghiệp cũng tăng mạnh, ước tăng từ 10-20% so với đầu năm 2026. Trong khi đó, địa phương đang bước vào cao điểm chăm sóc, bón phân cho cây cà phê và các cây trồng chủ lực, càng làm gia tăng áp lực đối với người dân và doanh nghiệp.

Công ty CP Chế biến nông sản BHL Sơn La là một ví dụ điển hình cho tình trạng “chịu tác động hai chiều”. Bà Chử Thị Kim Oanh, Tổng Giám đốc Công ty, thông tin: Hầu hết vật tư phục vụ sản xuất, từ bao bì đến nguyên liệu đều tăng giá; đặc biệt, cước vận chuyển tăng trên 30%. Hiện nay, chi phí vận chuyển sắn từ xã Sốp Cộp về nhà máy đã tăng từ 200.000 đồng lên 250.000 - 260.000 đồng/tấn. Chi phí vận hành dây chuyền sản xuất và vận chuyển sản phẩm đến các cảng, cửa khẩu cũng tăng mạnh theo giá nhiên liệu. Trong khi đó, giá bán sản phẩm không thể điều chỉnh do các hợp đồng đã ký kết trước với đối tác. Để duy trì việc làm cho khoảng 300 công nhân và giữ uy tín với khách hàng, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận bù lỗ, gánh chi phí phát sinh.

Lĩnh vực xây dựng chịu tác động nặng nề do sự cộng hưởng giữa giá xăng dầu và giá vật liệu. Tại dự án Trường Nội trú liên cấp Tiểu học - THCS Chiềng Khoong, liên danh nhà thầu là Công ty CP Việt Dũng và Công ty TNHH Xây dựng Ánh Trang đang nỗ lực thi công “3 ca, 4 kíp” để đảm bảo tiến độ. Ông Đỗ Thanh Sơn, Trưởng Ban chỉ huy công trình, chia sẻ: Giá xăng dầu tăng kéo theo giá cát xây dựng tăng khoảng 30%, thép hình tăng 15%, cửa nhôm kính tăng 18%, gạch xây tăng 25%; vật tư điện nước tăng 10-15%, có loại tăng trên 20%; nhân công kỹ thuật lành nghề tăng tới 30%. Nhiều loại vật tư tăng đột biến, vượt xa khung giá công bố của Sở Xây dựng tháng 2/2026, khiến việc triển khai dự án gặp khó khăn.

Không chỉ xây dựng, các lĩnh vực du lịch lữ hành, vận tải hành khách, dịch vụ vận chuyển hàng hóa cũng chịu ảnh hưởng tương tự khi chi phí nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu giá thành.

Cần những giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp

Trước những biến động phức tạp của thị trường năng lượng thế giới tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng xăng dầu toàn cầu, tỉnh Sơn La đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm đảm bảo nguồn cung xăng dầu trên địa bàn, đáp ứng nhu cầu phục vụ sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt của nhân dân và doanh nghiệp. Ngay từ đầu tháng 3, UBND tỉnh đã có cuộc làm việc với các sở, ngành liên quan và các thương nhân kinh doanh xăng dầu, thương nhân nhận quyền thương mại trên địa bàn tỉnh; yêu cầu các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ về bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho thị trường; các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu thực hiện nghiêm đạo đức kinh doanh, không găm hàng, đầu cơ, bảo đảm cung ứng ổn định cho người dân và doanh nghiệp; ưu tiên bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho các dự án, công trình trọng điểm trên địa bàn tỉnh.

Đồng hành với doanh nghiệp, ngày 2/4/2026, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh đã có công văn báo cáo và kiến nghị những khó khăn, vướng mắc liên quan đến giá nguyên vật liệu đầu vào gửi UBND tỉnh. Theo đó, đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo các sở: Tài chính, Công Thương và các ngành chức năng tăng cường theo dõi, dự báo thị trường; phối hợp với các doanh nghiệp đầu mối, đơn vị cung ứng để đảm bảo nguồn cung xăng, dầu và các sản phẩm liên quan, hạn chế tình trạng khan hiếm cục bộ, đầu cơ, tăng giá bất hợp lý; góp phần ổn định sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân.

Đồng thời, kiến nghị đẩy nhanh tiến độ cấp phép, gia hạn, điều chỉnh công suất khai thác các mỏ vật liệu xây dựng thông thường; tháo gỡ vướng mắc về thủ tục hành chính, thúc đẩy khai thác và cung ứng các mỏ mới, tăng nguồn cung tại chỗ, giảm chi phí vận chuyển, đầu tư, hạ giá thành xây dựng. Đề nghị Sở Công Thương, lực lượng Quản lý thị trường và các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát việc kê khai, niêm yết và bán đúng giá; xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý; đẩy mạnh tuyên truyền tiết kiệm điện, nguyên nhiên liệu, xăng dầu trong sản xuất, kinh doanh; bổ sung các chính sách khuyến khích doanh nghiệp tiết giảm chi phí, tối ưu hóa hoạt động.

Đối với các gói thầu xây lắp sử dụng vốn ngân sách Nhà nước chịu tác động của biến động giá, Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh đề nghị UBND tỉnh trình cấp có thẩm quyền cho phép áp dụng cơ chế điều chỉnh giá hợp đồng, bù giá vật liệu theo quy định; xem xét xây dựng đơn giá, định mức đặc thù khi cần thiết, phù hợp với thực tế thị trường; đồng thời chỉ đạo các chủ đầu tư, Ban quản lý dự án rà soát, xem xét gia hạn tiến độ đối với các dự án bị ảnh hưởng bởi yếu tố giá cả tăng đột biến.

Ngoài ra, Hiệp hội cũng đề nghị UBND tỉnh kiến nghị Chính phủ, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước hướng dẫn triển khai các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, như: Giãn, hoãn thời hạn nộp thuế, tiền thuê đất, phí, lệ phí; gia hạn nợ vay, giảm lãi suất; tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tín dụng với lãi suất hợp lý; tăng cường kết nối cung - cầu vật tư, nguyên, nhiên liệu, góp phần ổn định sản xuất, kinh doanh.

Việc giá xăng dầu tăng cao là bài toán chung của thị trường, nhưng cách ứng phó của chính quyền địa phương là yếu tố quan trọng tạo nên “sức bền” của doanh nghiệp. Với sự đồng hành sát sao của tỉnh, các cấp, ngành, cộng đồng doanh nghiệp và HTX sẽ có thêm động lực duy trì sản xuất, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội của địa phương.