Tỉnh ta tập trung đẩy mạnh năng lực chế biến nông sản, với 18 nhà máy và gần 600 cơ sở hoạt động trong lĩnh vực chế biến, bảo quản và xuất khẩu nông sản. Trong đó, hoạt động chế biến các mặt hàng chủ lực như cà phê, chè và mía đường đã đạt được bước tiến đáng kể, gồm: 9 cơ sở chế biến cà phê quy mô lớn đảm bảo xử lý hơn 50% sản lượng cà phê tươi toàn tỉnh; hơn 20 đơn vị sản xuất chè; Nhà máy Mía đường của Công ty cổ phần Mía đường Sơn La, công suất 5.000 tấn/ngày; 2 nhà máy chế biến sắn; 4 nhà máy lớn chế biến rau, quả... Từ đầu năm, các doanh nghiệp đã chủ động xây dựng kế hoạch thu mua, thắt chặt liên kết với nông dân để tối ưu hóa giá trị xuất khẩu cho các mặt hàng mũi nhọn.

Ông Trần Hà Kiên, Giám đốc Nhà máy tinh bột sắn Sơn La, Chi nhánh Công ty cổ phần tinh bột sắn Phú Yên, cho biết: Công ty đã rà soát đánh giá vùng nguyên liệu và lên kế hoạch thu mua, liên kết với hàng chục ngàn hộ dân trên địa bàn tỉnh Sơn La và một số xã lân cận của tỉnh Điện Biên để cung cấp nguyên liệu cho nhà máy. Đồng thời, chủ động đầu tư nâng cấp, vận hành thử dây chuyền chế biến, sẵn sàng bước vào vụ sản xuất mới với tinh thần chủ động, khẩn trương. Từ giữa tháng 11 năm 2025 đến nay, Nhà máy chính thức đi vào hoạt động, mỗi ngày thu mua, chế biến khoảng 700-800 tấn sắn củ tươi, với giá thu mua bình quân 2.400 đồng/kg, cao hơn từ 10 - 15% so với cùng kỳ năm trước. Phấn đấu niên vụ năm nay sẽ thu mua khoảng 100.000 tấn sắn củ tươi, sản xuất 30.000 - 35.000 tấn tinh bột sắn thành phẩm xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc cho các đối tác truyền thống.

Cùng với cây công nghiệp chủ lực, nhóm cây ăn quả với quy mô trên 85.000 ha, tổng sản lượng ước đạt 590.000 tấn/năm. Tỉnh đã chủ động chuẩn hóa quy trình sản xuất nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường. Theo kế hoạch tiêu thụ của tỉnh, khoảng 57.000 tấn quả tươi chất lượng cao được quy hoạch sản xuất theo quy trình nghiêm ngặt đủ tiêu chuẩn, điều kiện xuất khẩu sang các thị trường Trung Quốc, Úc và Mỹ. Đối với phần sản lượng còn lại, sẽ điều tiết linh hoạt thông qua hệ thống bán lẻ nội địa và ưu tiên cung ứng nguyên liệu cho các nhà máy chế biến tại địa phương.

Nhãn là một trong những cây trồng chủ lực của tỉnh, với tổng diện tích gần 19.800 ha, sản lượng 175.000 tấn. Nhờ áp dụng kỹ thuật thâm canh rải vụ, thời gian thu hoạch nhãn kéo dài từ tháng 4 đến tháng 9, giúp giảm áp lực tiêu thụ cục bộ và đáp ứng tối ưu nhu cầu chế biến, xuất khẩu. Trong đó, dự ước có khoảng 26.250 tấn nhãn đạt tiêu chuẩn chất lượng cao, sẵn sàng chinh phục các thị trường Trung Quốc, Úc, Mỹ…

Ông Dương Tự Thanh, Giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp Toàn Thắng, bản Tây Hồ, xã Sông Mã, chia sẻ: HTX có 22 ha nhãn đã được cấp mã số vùng trồng xuất khẩu sang thị trường Úc và Trung Quốc. Ngay từ đầu năm, các thành viên HTX đã bắt tay ngay vào quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn các nước xuất khẩu. Chỉ đạo các thành viên tỉa cành, quản lý dịch hại theo đúng yêu cầu, tiêu chuẩn từ các nước xuất khẩu, góp phần đưa trái nhãn Sông Mã tiếp tục khẳng định uy tín tại các thị trường quốc tế.

Hiện nay, HTX dịch vụ nông nghiệp Toàn Thắng đang tích cực kết nối, tìm kiếm và mở rộng thị trường tiêu thụ thông qua nhiều kênh mới; đẩy mạnh ứng dụng thương mại điện tử, đưa sản phẩm lên các sàn giao dịch số; chủ động liên kết với các doanh nghiệp đầu mối và đơn vị logistics để tối ưu hóa quy trình vận chuyển, đảm bảo sản phẩm nhãn khi đến tay người tiêu dùng vẫn giữ trọn hương vị tươi ngon và đạt tiêu chuẩn an toàn cao nhất.

Từ đầu năm, Sở Công Thương đã tham mưu cho UBND tỉnh ban hành kế hoạch xúc tiến thương mại, xuất khẩu hàng hóa và phát triển thương mại điện tử, với mục tiêu tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu đạt 240 triệu USD, tăng 6% so với năm 2025, trong đó hàng nông sản và thực phẩm 235 triệu USD. Ông Hà Như Huệ, Giám đốc Sở Công Thương, cho biết: Tỉnh đẩy mạnh truyền thông trên các ấn phẩm báo chí, mạng xã hội, gắn quảng bá nông sản với các sự kiện văn hóa, du lịch đặc trưng. Tăng cường cung cấp thông tin và dự báo thị trường, đặc biệt là cập nhật tình hình thông quan tại các cửa khẩu phía Bắc để hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó kịp thời với các biến động. Chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua các khóa đào tạo về kỹ năng giao thương, văn minh thương mại và hội nhập quốc tế. Chủ động kết nối, mở rộng thị trường thông qua việc tổ chức các đoàn công tác làm việc với các tập đoàn bán lẻ, hệ thống siêu thị lớn và tham gia các hội chợ quốc tế tại châu Á, châu Âu. Đồng thời, ưu tiên hỗ trợ xây dựng và bảo vệ thương hiệu, trọng tâm là công bố chỉ dẫn địa lý, cải tiến mẫu mã bao bì và duy trì các điểm giới thiệu sản phẩm OCOP, nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản Sơn La trên thị trường toàn cầu.

Bên cạnh đó, tỉnh định hướng hỗ trợ các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh đưa sản phẩm lên các sàn giao dịch uy tín trong và ngoài nước, đồng thời đào tạo kỹ năng bán hàng hiện đại qua các nền tảng mạng xã hội như TikTok, Facebook và Youtube. Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số chuyên ngành kết nối với Hệ sinh thái xúc tiến thương mại số quốc gia, giúp minh bạch thông tin, tạo điều kiện để nông sản Sơn La tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong 3 tháng đầu năm, giá trị hàng hóa xuất khẩu ước đạt 98,3 triệu USD, tăng 11,9% so với cùng kỳ năm trước. Các sản phẩm xuất khẩu chính, gồm: Cà phê, sản phẩm sắn, đường và chuối. Những tín hiệu vui từ kim ngạch xuất khẩu quý I là thành quả của nỗ lực sản xuất, sự đồng hành giữa các cơ quan quản lý và các chủ thể sản xuất, mở ra lộ trình phát triển bền vững và đưa thương hiệu nông sản đặc trưng của vùng cao Tây Bắc tiếp cận sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.