Chuẩn hóa chất lượng nông sản

Những năm gần đây, thị trường tiêu thụ nông sản ngày càng siết chặt yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Vì vậy, việc chuẩn hóa quy trình sản xuất trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nông nghiệp Sơn La. Ông Trần Dũng Tiến, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Trước yêu cầu thị trường, ngành đang tập trung chỉ đạo cơ cấu lại giống cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng từng vùng; đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật trong chăm sóc, thu hoạch, bảo quản, nhằm nâng cao năng suất và kéo dài thời gian cung ứng nông sản. Cùng với đó, đẩy mạnh việc áp dụng các quy trình sản xuất an toàn. Nông dân, HTX tích cực triển khai các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP; mở rộng diện tích cây trồng có truy xuất nguồn gốc; thực hiện cấp và quản lý mã số vùng trồng theo quy định.

Đến nay, toàn tỉnh duy trì 216 mã số vùng trồng với tổng diện tích trên 2.800 ha, trong đó 200 mã số phục vụ xuất khẩu... Việc duy trì, mở rộng các vùng trồng đạt chuẩn là điều kiện quan trọng để nông sản Sơn La đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, từng bước nâng cao uy tín, khả năng cạnh tranh. Bên cạnh đó, nông dân nhiều địa phương đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt, sử dụng phân bón hữu cơ, áp dụng quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp, góp phần tạo ra sản phẩm an toàn, phù hợp xu hướng tiêu dùng xanh.

Xoài là một trong những cây trồng chủ lực của tỉnh, với diện tích 16.450 ha, sản lượng năm 2026 ước đạt trên 97.000 tấn. Toàn tỉnh hiện có 71 mã số vùng trồng xoài với diện tích khoảng 820 ha phục vụ xuất khẩu. Việc sản xuất theo quy trình kỹ thuật đồng bộ, giúp chất lượng xoài ổn định, đáp ứng yêu cầu của các đơn vị thu mua. Tại HTX Nông nghiệp Toản Duyên, xã Sốp Cộp, 20 ha xoài chăm sóc theo quy trình chặt chẽ, bảo đảm tiêu chuẩn an toàn. Dự kiến năm nay, sản lượng đạt khoảng 300 tấn. Anh Tòng Văn Toản, Giám đốc HTX, nói: HTX thực hiện nghiêm các khâu kỹ thuật từ chăm sóc đến thu hoạch, bảo đảm sản phẩm đồng đều về chất lượng. Nhờ đó, xoài của HTX đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp thu mua, việc tiêu thụ thuận lợi hơn, giá bán ổn định.

Sản phẩm mận hậu tại nhiều địa phương, cũng được chú trọng nâng cao chất lượng. Tại HTX Nông sản bản địa Noọng Piêu, xã Phiêng Khoài, đơn vị liên kết sản xuất hơn 80 ha mận, trong đó 30,5 ha được cấp mã số vùng trồng. HTX tập trung phát triển dòng sản phẩm mận Ruby chất lượng cao, với khoảng 12 ha sản xuất theo hướng hữu cơ, kiểm soát chặt chẽ quy trình canh tác, thu hoạch. Sản phẩm mận Ruby được công nhận OCOP 4 sao, tạo nền tảng nâng cao giá trị và hướng tới các phân khúc thị trường chất lượng cao. Chị Bùi Phương Thanh, Phó Giám đốc HTX, cho biết: “Chúng tôi chú trọng sản xuất theo hướng an toàn, kiểm soát chặt chẽ quy trình, nâng cao chất lượng sản phẩm. Đây là yếu tố quan trọng giúp mận Ruby từng bước tiếp cận các thị trường có yêu cầu cao.”

Từ thực tế sản xuất cho thấy, việc nâng cao chất lượng, chuẩn hóa quy trình là yếu tố then chốt, tạo nền tảng để nông sản Sơn La tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường

Mục tiêu mở rộng xuất khẩu nông sản

Năm 2026, Sơn La đặt mục tiêu tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu đạt 240 triệu USD, trong đó nông sản và thực phẩm tiếp tục là nhóm hàng chủ lực, ước đạt khoảng 235 triệu USD. Ông Hà Như Huệ, Giám đốc Sở Công Thương, cho biết: Tỉnh tăng cường cung cấp thông tin, dự báo thị trường; tổ chức các đoàn công tác làm việc với các tập đoàn bán lẻ, hệ thống siêu thị lớn; tham gia các hội chợ, triển lãm quốc tế tại châu Á, châu Âu và tổ chức các hội nghị kết nối, tiêu thụ nông sản nhằm tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường.

Bên cạnh các thị trường truyền thống, tỉnh định hướng mở rộng sang một số thị trường tiềm năng như khu vực Trung Đông, ASEAN, đồng thời, đẩy mạnh xuất khẩu chính ngạch, giảm dần phụ thuộc vào hình thức tiểu ngạch. Việc đa dạng hóa thị trường góp phần nâng cao khả năng thích ứng trước biến động của thương mại quốc tế.  Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị thuộc Bộ Công Thương và các địa phương có cửa khẩu, như: Quảng Ninh, Lạng Sơn, Lào Cai, Lai Châu, Tuyên Quang... cập nhật tình hình thông quan hàng hóa, qua đó, hỗ trợ doanh nghiệp, HTX chủ động điều tiết sản lượng, thời điểm xuất khẩu, hạn chế tình trạng ùn ứ nông sản.

Đầu tháng 4 vừa qua, Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Tiến Ngân, tỉnh Phú Thọ ký kết hợp đồng thu mua xoài với các HTX trên địa bàn tỉnh. Theo thỏa thuận, doanh nghiệp cam kết thu mua sản phẩm đạt tiêu chuẩn, giá tối thiểu 6.000/kg tại vườn; trường hợp giá thị trường tăng sẽ điều chỉnh tương ứng; mức đặt cọc 5% theo giá trị sản lượng đăng ký của các vùng trồng.

Ông Nguyễn Lê Điệp, Giám đốc Công ty, cho biết: Tháng 9/2025, doanh nghiệp xuất khẩu lô xoài đầu tiên sang thị trường Hàn Quốc với sản lượng 16 tấn và được đối tác đánh giá rất cao. Năm 2026, chúng tôi tiếp tục ký kết hợp đồng với doanh nghiệp tại Hàn Quốc, sản lượng dự kiến khoảng 1.500 tấn xoài tươi. Đáp ứng các hợp đồng đã ký kết, chúng tôi khảo sát vùng trồng và thông qua Sở Nông nghiệp và Môi trường ký kết hợp đồng thu mua với các HTX trồng xoài của Sơn La; phối hợp với các HTX giám sát chặt chẽ quy trình sản xuất, thu hoạch, đóng gói theo yêu cầu của thị trường nhập khẩu, bảo đảm chất lượng sản phẩm đồng đều, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và nâng cao giá trị xoài Sơn La khi tham gia thị trường quốc tế.

Không chỉ xoài, các sản phẩm trái cây khác của tỉnh cũng đang được đẩy mạnh xúc tiến thương mại, từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ. Đối với sản phẩm mận, các hợp tác xã đã chủ động tham gia các hoạt động quảng bá, kết nối, tìm kiếm thị trường. Chị Nguyễn Phương Thanh, Phó Giám đốc HTX Nông sản bản địa Noọng Piêu, thông tin: Từ năm 2024, sản phẩm mận Ruby của HTX được xuất khẩu sang thị trường EU thông qua doanh nghiệp trung gian. Vừa qua, HTX xuất lô hàng đầu tiên của năm 2026, trọng lượng 500 kg và ký kết hợp đồng với sản lượng dự kiến trên 20 tấn. Việc duy trì, mở rộng xuất khẩu sang thị trường EU là bước đệm quan trọng để sản phẩm mận Ruby khẳng định chất lượng, từng bước nâng cao giá trị và mở rộng thị trường.

Cùng với xúc tiến thương mại truyền thống, chuyển đổi số trong tiêu thụ nông sản đang được đẩy mạnh. Các HTX, doanh nghiệp được hỗ trợ tham gia các sàn thương mại điện tử, ứng dụng nền tảng số trong quảng bá, giới thiệu sản phẩm, từng bước mở rộng kênh tiêu thụ hiện đại. Việc tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, HTX và người sản xuất đang từng bước hình thành chuỗi giá trị nông sản bền vững, bảo đảm đầu ra ổn định, nâng cao giá trị gia tăng và hạn chế tình trạng “được mùa, mất giá”.

Sự chủ động trong tổ chức sản xuất, nâng cao chất lượng và đẩy mạnh xúc tiến thương mại, nông sản Sơn La đang từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị và khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế. Qua đó, tạo động lực để ngành nông nghiệp phát triển theo hướng bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương.