Biến động giá vật liệu xây dựng

Theo ghi nhận của phóng viên tại nhiều xã, phường trên địa bàn tỉnh, thời điểm này, nhiều hộ gia đình có kế hoạch xây dựng nhà ở đã phải điều chỉnh quy mô hoặc tạm hoãn tiến độ do chi phí vật liệu xây dựng tăng cao. Gia đình chị Nguyễn Thị Hương, phường Tô Hiệu, đang xây dựng ngôi nhà 3 tầng, 1 tum với diện tích xây dựng khoảng 5,5m × 20 m, chia sẻ: Theo dự toán ban đầu, tổng chi phí xây dựng ngôi nhà khoảng 2,5 tỷ đồng. Tuy nhiên, do giá vật liệu tăng nhanh khiến tổng chi phí đội thêm từ 15-20% so với dự kiến ban đầu, gây áp lực rất lớn đối với gia đình.

Không riêng gia đình chị Hương, nhiều hộ dân khác cũng rơi vào tình trạng tương tự. Việc giá vật liệu tăng nhanh khiến các kế hoạch tài chính bị xáo trộn, buộc người dân phải tính toán lại, thậm chí vay mượn thêm để đảm bảo tiến độ xây dựng. Áp lực tài chính vì thế gia tăng đáng kể, nhất là đối với những gia đình có nguồn lực hạn chế.

Theo các đại lý kinh doanh vật liệu xây dựng, từ đầu năm đến nay, giá sắt, thép đã điều chỉnh tăng nhiều lần. Cụ thể, thép cây thanh vằn D10 CB300V của một số thương hiệu phổ biến hiện có giá từ hơn 16.000 đến gần 17.000 đồng/kg, tùy theo khu vực và chi phí vận chuyển. Mức giá này tuy không tăng đột biến nhưng có xu hướng tăng liên tục, gây khó khăn cho việc dự toán chi phí của các nhà thầu và người dân.

Còn cát xây dựng cũng đang rơi vào tình trạng khan hiếm cục bộ. Ông Trần Thanh Nam, Phó Giám đốc Chi nhánh Cát Sông Mã, Công ty CP Quỳnh Ngọc, cho biết: Từ đầu năm đến nay, lượng mưa ít nên cát trên lưu vực sông Mã khan hiếm. Trong khi đó, nhu cầu xây dựng tăng cao, dẫn đến tình trạng thiếu nguồn cung.

Theo công bố giá vật liệu xây dựng quý I năm 2026 trên địa bàn tỉnh Sơn La, giá cát bê tông khai thác tại khu vực Sông Mã có giá từ 260.000 - 320.000 đồng/m³, nhưng khi vận chuyển về các khu vực trung tâm, giá có thể tăng lên 580.000 - 680.000 đồng/m³. Cát tự nhiên từ Nghệ An vận chuyển đến trung tâm xã Vân Hồ có giá khoảng 900.000 đồng/m³; tại các khu vực Mộc Sơn, Vân Sơn, Thảo Nguyên, Mộc Châu, giá khoảng 920.000 đồng/m³ do chi phí vận chuyển cao và nguồn cung hạn chế.

Các loại vật liệu khác như gạch, xi măng, bê tông thương phẩm cũng đồng loạt tăng giá. Cụ thể, xi măng hiện có giá từ 1 - 1,3 triệu đồng/tấn; một số thương hiệu như Bút Sơn, Bỉm Sơn, Vicem, Sông Thao, Xuân Sơn từ 1,3 - 2 triệu đồng/tấn; gạch xây dựng từ 1.700 - 2.130 đồng/viên. Giá bê tông thương phẩm mác 300 phổ biến ở mức 1,5 - 1,7 triệu đồng/m³.

Không chỉ ảnh hưởng đến người dân, biến động giá vật liệu xây dựng còn tác động trực tiếp đến tiến độ và chi phí của các dự án đầu tư, đặc biệt là các công trình giao thông trọng điểm. Hiện nay, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh đang triển khai một số dự án lớn, trong đó có Dự án cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu. Đây là công trình có quy mô lớn, nhu cầu vật liệu rất lớn, nên bất kỳ biến động nào về giá cũng tác động đáng kể đến tổng mức đầu tư.

Ông Hoàng Mạnh Thắng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh, thông tin: Qua rà soát thực tế, giá xăng, dầu tăng kéo theo sự tăng giá của một số vật liệu xây dựng: xi măng tăng khoảng 2 - 6%; thép tăng 4%; cát bê tông tăng 52%; đá tăng 60%; nhựa đường tăng 23%; nhiên liệu (dầu Diesel 0,05S) tăng từ 31 - 33%. Một số loại vật liệu như cát, đá, nhựa đường và nhiên liệu tăng đột biến; xu hướng tăng có thể tiếp diễn trong thời gian tới. Việc tăng giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng đã làm cho chi phí xây dựng của dự án ước tính tăng trung bình khoảng 22%. Nếu giá nhiên liệu tiếp tục duy trì ở mức cao hoặc tiếp tục tăng, nguy cơ vượt tổng mức đầu tư đã phê duyệt là rất lớn, buộc phải thực hiện các thủ tục điều chỉnh dự án phức tạp.

Chủ động nguồn vật liệu, bảo đảm tiến độ dự án

Trong quản lý nhà nước, công tác quy hoạch và phát triển nguồn vật liệu xây dựng đang được đẩy mạnh nhằm giải quyết bài toán cung - cầu trong dài hạn. Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Toàn tỉnh hiện có hơn 200 khu vực khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường đã được quy hoạch; trong đó, có 19 mỏ đá xây dựng với trữ lượng khoảng 19,19 triệu m³; 2 mỏ đá làm nguyên liệu sản xuất cát với trữ lượng 1,25 triệu m³; 20 mỏ cát, sỏi tự nhiên với trữ lượng 2,71 triệu m³.

Để hạn chế tình trạng khan hiếm vật liệu, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 620/NQ-HĐND ngày 27/2/2026 về điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Sơn La thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, bổ sung 54 mỏ mới, gồm: 29 mỏ đá vôi xây dựng, 2 mỏ cát, 10 mỏ cát sỏi, 5 mỏ đất sét làm gạch ngói và 8 mỏ đất san lấp. Các mỏ mới được quy hoạch với quy mô diện tích và trữ lượng lớn, từ 10 - 30 ha/mỏ, hướng tới khai thác công nghiệp, góp phần đáp ứng nhu cầu vật liệu xây dựng, nhất là phục vụ các dự án trọng điểm trên địa bàn.

Cùng với đó, ngành chức năng tiếp tục rà soát các khu vực có tiềm năng khoáng sản để đưa vào đấu giá quyền khai thác, tăng nguồn cung hợp pháp cho thị trường; đơn giản hóa thủ tục hành chính trong cấp phép thăm dò, khai thác; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên; khuyến khích sử dụng vật liệu thay thế như cát nghiền từ đá; hướng dẫn tận dụng đất, đá phát sinh từ các dự án đầu tư công làm vật liệu san lấp, góp phần tiết kiệm tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Ngoài ra, công tác quản lý giá vật liệu xây dựng cũng được tăng cường. Các cơ quan chức năng định kỳ công bố giá, kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ, găm hàng, đẩy giá; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp nâng công suất sản xuất, mở rộng nguồn cung.

Từ thực tế diễn biến thị trường vật liệu xây dựng, cùng với các giải pháp quản lý của Nhà nước, việc chủ động thích ứng của doanh nghiệp và người dân, từ lựa chọn vật liệu thay thế, tối ưu thiết kế đến tính toán tiến độ đầu tư, sẽ là yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro chi phí. Về lâu dài, khi nguồn cung được củng cố và thị trường ổn định hơn, áp lực giá được kỳ vọng sẽ dần được kiểm soát, góp phần thúc đẩy tiến độ các công trình, dự án và nâng cao hiệu quả đầu tư công.