Cán bộ khuyến nông xã hướng dẫn nhân dân bản Cúa Mang, xã Xím Vàng (Bắc Yên) kỹ thuật chăm sóc cây sơn tra ghép.

Trước đây, cây sơn tra mọc tự nhiên trong rừng, người dân hái quả về để ngâm rượu, làm thuốc, cho trâu bò ăn hoặc dùng ngựa vận chuyển, men theo đường đất, xuống huyện bán. Khi được đầu tư đường nhựa đến xã, tư thương đến tận nơi thu mua. 5 năm trở lại đây, sản phẩm quả sơn tra được nhiều thị trường biết đến nên xã đã giao diện tích sơn tra cổ thụ cho các bản quản lý, chăm sóc, thu hoạch. Bên cạnh đó, cùng với các dự án hỗ trợ cây giống sơn tra, xã đã tuyên truyền, vận động nhân dân tích cực khai hoang đất, trồng mới, tăng diện tích trồng sơn tra. Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Hạng A Củ, Bí thư đảng ủy xã Xím Vàng thông tin: Xã có 7 bản, 469 hộ với gần 2.800 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Mông, tỷ lệ hộ nghèo còn 56%. Năm 2017, từ các chương trình, dự án đã hỗ trợ nhân dân bản Sồng Chống trồng mới hơn 30 ha và hỗ trợ trên 9.000 cây giống cho 161 hộ ở các bản Xím Vàng, Háng Tâu, Sồng Chống, Cúa Mang trồng sơn tra. Hiện, toàn xã có trên 500 ha sơn tra, trong đó, 119 ha đang cho thu hoạch; năm 2017, sản lượng đạt gần 85 tấn quả.

Khác với sơn tra ở các vùng khác, sơn tra ở Xím Vàng có mùi thơm đặc trưng, quả sơn tra khi chín có màu vàng nhạt, hơi đốm hồng, nhiều nước, ít bã và ít vị chát. Tuy nhiên, quả nhỏ nên thương lái thường ép giá, để nâng cao chất lượng quả sơn tra, xã phối hợp với Trạm Khuyến nông huyện, Trung tâm Nông nghiệp Tây Bắc rà soát, lựa chọn những cây sơn tra trội để nuôi gốc ghép. Vận động các hộ đăng ký, ghép thử nghiệm những vườn sơn tra từ 3 đến 5 năm tuổi. Năm 2017, xã đã tổ chức tập huấn kỹ thuật chăm sóc, đốn tỉa, tạo tán, bón phân đối với sơn tra cổ thụ; phối hợp với Trạm Khuyến nông huyện ghép mắt cho 792 cây sơn tra ở bản Xím Vàng, Háng Gò Bua, Cúa Mang. Cán bộ khuyến nông xã Mùa A Hạng cho biết: Nhận thức được lợi ích của sơn tra mang lại nên bà con tích cực trồng mới và quản lý, bảo vệ chăm sóc diện tích sơn tra hiện có, góp phần tăng độ che phủ rừng bảo vệ đất, nguồn nước và tăng nguồn thu nhập. Cùng với đó, các hộ hăng hái đăng kí ghép cải tạo cây sơn tra, 3 tháng đầu năm nay, chúng tôi đã hướng dẫn kỹ thuật, tiến hành ghép cho 21 hộ của bản Sồng Chống, Háng Tâu, Cúa Mang với gần 14.000 mắt ghép. Hiện, cây sinh trưởng và phát triển tốt, tỷ lệ mầm sống đạt 90%, dự kiến cây cho thu hái quả lần đầu vào năm 2019.

Thăm gia đình anh Thào A Su và anh Thào A Ly, bản Sồng Chống, đều vừa được hỗ trợ ghép cải tạo cây sơn tra. Anh Su chia sẻ: Gia đình tôi có 2 ha sơn tra đã cho thu hái và 5.500 m2 ba năm tuổi vừa được cải tạo bằng phương pháp ghép mắt. Trồng cây sơn tra thường mất 7 năm mới cho quả, với diện tích sơn tra ghép sẽ cho quả sớm hơn và quả to, ngọt hơn. Còn anh Ly tâm sự: Thời tiết ở đây khá lạnh, trồng ngô và lúa cũng chỉ được 1 vụ mùa/năm, nên nguồn thu nhập chính của chúng tôi là từ cây sơn tra. Khi được hỗ trợ giống, chúng tôi rất phấn khởi, tích cực trồng mới mở rộng diện tích, thâm canh sơn tra để nâng cao sản lượng, chất lượng cũng như hiệu quả kinh tế từ cây sơn tra. Có tiền từ bán quả sơn tra, gia đình tôi dùng sắm sửa các đồ dùng sinh hoạt trong nhà và tạo điều kiện cho các con học hành.

Những ngày này, về Xím Vàng cũng là dịp hoa sơn tra đang nở rộ, trắng toát trên các sườn đồi, tạo nên cảnh sắc thiên nhiên thật đẹp. Được tìm hiểu về cuộc sống, tiếp xúc với nhân dân vùng cao này, chúng tôi cảm nhận được sự thay đổi trong tư duy và cách làm của họ. Cây sơn tra không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn giúp người dân bảo vệ rừng, giữ đất, giữ nguồn nước, thúc đẩy sự phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững.

Thu Thảo (CTV)