Hiện nay, tỉnh ta phát sinh hơn 10.000 tấn rác/năm. Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu UBND tỉnh ban hành quy định chi tiết về quản lý chất thải và triển khai phân loại rác tại nguồn. Theo đó, rác sinh hoạt được chia thành 3 nhóm: Chất thải có thể tái sử dụng, tái chế; chất thải thực phẩm; rác cồng kềnh và rác có thể đốt được.

Ông Phùng Kim Sơn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, thông tin: Hằng năm, Sở tham mưu cho tỉnh tổ chức nhiều sự kiện truyền thông lớn như: Lễ phát động hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới (5/6), Chiến dịch “Làm cho thế giới sạch hơn”, Tháng hành động vì môi trường… tập trung vào nội dung phân loại rác tại nguồn; chống rác thải nhựa. Đồng thời, phối hợp với Công ty CP Môi trường và Dịch vụ đô thị Sơn La và các đơn vị liên quan thẩm định giá dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý rác; bố trí các điểm tập kết rác. 

Toàn tỉnh có 1.419 điểm tập kết, 2.612 xe hoặc thùng gom rác đẩy tay (dung tích 400-500 lít), cùng 13 khu xử lý chất thải rắn. Đảm bảo việc thu gom, tỉnh đã ban hành quy định quản lý chất thải rắn sinh hoạt, quy định tuyến đường và thời gian hoạt động của các phương tiện thu gom. Các địa phương huy động các tổ chức đoàn thể làm nòng cốt tuyên truyền, vận động, ký cam kết với tổ, bản và hộ dân; đưa tiêu chí phân loại rác tại nguồn vào bình xét “Gia đình văn hóa”. Các điểm tập kết, trung chuyển rác được rà soát, đảm bảo đúng quy định, tránh gây ô nhiễm.

Tổ dân phố 7, phường Tô Hiệu, được chọn thí điểm phân loại rác tại nguồn. Bà con chia sẻ, ban đầu, việc phân loại rác tại nhà còn phiền phức, nhưng dần thành thói quen, đến giờ thu gom, mọi người đều mang rác bỏ đúng thùng. Nhờ vậy, đường làng ngõ xóm sạch sẽ hơn, không còn rác bốc mùi.

Ông Cầm Việt Quân, Chủ tịch UBND phường Tô Hiệu, cho biết: Phường đã xây dựng chương trình, kế hoạch duy trì và mở rộng mô hình. Trong quý IV năm 2025, phường sẽ nhân rộng ra các tổ còn lại, đồng thời, phối hợp với đơn vị thu gom vận chuyển rác sau phân loại và tăng cường tuyên truyền, xử lý vi phạm.

Lan tỏa các hoạt động bảo vệ môi trường, Hội LHPN xã Chiềng La đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn hội viên phân loại rác thải tại nguồn. Chị Lò Thị Anh, Chi hội trưởng phụ nữ bản Lào, cho biết: Mỗi thứ sáu hằng tuần, các thành viên mô hình “Thu gom, phân loại, xử lý rác thải” đều tổ chức tổng vệ sinh đường bản, ngõ xóm. Rác được chia thành 3 nhóm: rác hữu cơ, rác vô cơ tái chế và rác vô cơ không tái chế. Rác vô cơ không tái chế được xử lý tại lò đốt rác của bản; rác tái chế thì bán gây quỹ Chi hội, dùng vào việc hỗ trợ hội viên vay vốn mua giống rau, con giống và thức ăn chăn nuôi.

Việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn ở tỉnh mới chỉ ở giai đoạn thử nghiệm, chưa được triển khai rộng rãi. Nguyên nhân, do hạ tầng chưa đáp ứng, một bộ phận người dân chưa có ý thức đầy đủ, đồng thời việc áp dụng giá dịch vụ riêng cho từng loại rác gặp nhiều khó khăn, khiến việc phân loại và xây dựng mức phí phù hợp còn vướng mắc.

Để thống nhất quá trình tổ chức thực hiện, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 183/KH-UBND tỉnh ngày 17/9/2025 về triển khai phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn trên địa bàn tỉnh. Kế hoạch đề ra mục tiêu hết năm 2025, tất cả các phường, xã ban hành chương trình, kế hoạch, đề án, dự án phân loại, thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt đảm bảo quy định; tiếp tục triển khai phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại 4 phường: Tô Hiệu; Chiềng Cơi; Chiềng An, Chiềng Sinh; trọng tâm là mô hình phường Tô Hiệu, tiến tới mở rộng sang các địa bàn trước đây đã được cấp có thẩm quyền công nhận là khu vực đô thị.

Sang năm 2026, toàn bộ tổ chức, cá nhân trong tỉnh được trang bị kiến thức về phân loại rác sinh hoạt tại nguồn. Mục tiêu 90% lượng rác sinh hoạt được phân loại ngay từ đầu. Những năm tiếp theo, tỉnh sẽ duy trì, triển khai hiệu quả kế hoạch này, đồng thời bổ sung quy hoạch và đầu tư xây dựng các điểm tập kết, trạm trung chuyển rác đảm bảo yêu cầu kỹ thuật về bảo vệ môi trường và các tiêu chuẩn liên quan.

Bảo vệ môi trường trong sạch, ngoài nỗ lực của cơ quan chức năng, mỗi hộ dân cần nâng cao ý thức, hình thành thói quen phân loại rác, giúp giảm ô nhiễm, tiết kiệm diện tích chôn lấp, tăng tái chế, tiết kiệm năng lượng, tài nguyên. Đồng thời, góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và hướng tới lối sống xanh, bền vững.