Hiện nay, Hạt Kiểm lâm khu vực IX đang quản lý trên 36.070 ha đất lâm nghiệp thuộc các xã phường trên cao nguyên Mộc Châu. Trong đó, diện tích đất có rừng gần 35.738 ha, gồm 34.563 ha rừng tự nhiên và gần 1.175 ha rừng trồng; tỷ lệ che phủ rừng đạt 45,71%. Tuy nhiên, với địa bàn rộng, địa hình phức tạp, trong khi lực lượng Kiểm lâm còn mỏng nên khó khăn trong quản lý, bảo vệ rừng. Cùng với đó, quá trình phát triển nông nghiệp, du lịch, mở rộng đô thị và đầu tư hạ tầng giao thông đang gia tăng áp lực lên đất lâm nghiệp. Một số khu vực có nguy cơ cao về xâm hại rừng tập trung tại các phường Mộc Châu, Mộc Sơn, Thảo Nguyên, Vân Sơn và xã Lóng Sập.

Ông Dương Hồng Hải, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực IX, cho biết: Hạt có 15 cán bộ kiểm lâm, trong đó 10 cán bộ trực tiếp phụ trách địa bàn. Để quản lý diện tích rừng lớn, đơn vị xác định phải dựa vào lực lượng tại cơ sở, phát huy vai trò của chính quyền địa phương, các tổ bảo vệ rừng và cộng đồng dân cư. Từ đầu năm đến nay, Hạt đã phối hợp tổ chức 150 lượt tuần tra, kiểm tra tại những khu vực có nguy cơ xảy ra vi phạm, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng. Qua kiểm tra, đã phát hiện, xử lý 10 vụ vi phạm Luật Lâm nghiệp, gồm 8 vụ phá rừng, 1 vụ tàng trữ lâm sản trái pháp luật và 1 vụ vi phạm quy định chung về bảo vệ rừng.

Cùng với tuần tra, kiểm soát, công tác phòng cháy, chữa cháy rừng được triển khai từ các bản, tiểu khu, Hạt Kiểm lâm khu vực IX phối hợp với các địa phương duy trì 122 tổ, đội bảo vệ rừng; tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn nhân dân phòng cháy, chữa cháy rừng tại 122 bản, tiểu khu. Trong thời điểm nguy cơ cháy cao, lực lượng chức năng và các chủ rừng xây dựng phương án trực, sẵn sàng xử lý khi có sự cố. Nhờ đó trong 2 năm qua, địa bàn do Hạt quản lý không xảy ra vụ cháy rừng nào.

Tại xã biên giới Lóng Sập, bảo vệ rừng đã trở thành công việc chung của nhiều cộng đồng dân cư. Toàn xã có trên 14.681 ha đất lâm nghiệp, trong đó hơn 12.212 ha có rừng; tỷ lệ che phủ đạt 57,77%. Ông Vì Văn Chuyên, Quyền Trưởng phòng Kinh tế xã, cho biết: Xã đã giao trách nhiệm quản lý, bảo vệ rừng cho 848 hộ gia đình, cá nhân; 61 nhóm hộ; 22 cộng đồng bản cùng các tổ chức tại cơ sở. Đồng thời, kiện toàn 22 tổ, đội bảo vệ rừng với 382 thành viên, duy trì tuần tra thường xuyên và kiểm tra đột xuất tại những khu vực có nguy cơ xảy ra vi phạm. Trong mùa khô, các lực lượng tăng cường trực phòng cháy, chữa cháy rừng, nhất là tại các khu vực Hong Húa, A Má và Bó Sặp. Từ đầu năm đến nay, địa phương không ghi nhận vụ vi phạm Luật Lâm nghiệp; các sự cố cháy nhỏ được phát hiện, xử lý kịp thời.

Cùng với đó, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đang phát huy hiệu quả trong việc gắn quyền lợi kinh tế với trách nhiệm bảo vệ rừng. Toàn xã Lóng Sập có trên 10.694 ha rừng được chi trả dịch vụ môi trường rừng. Trong đó, 750 hộ gia đình, cá nhân được chi trả trên diện tích hơn 2.661 ha, với tổng số tiền gần 1,2 tỷ đồng; 58 nhóm hộ được chi trả trên 492 ha, với gần 232 triệu đồng; 22 cộng đồng bản được chi trả trên 3.553 ha, với gần 1,5 tỷ đồng; 42 tổ chức chính trị - xã hội ở bản được chi trả trên 3.980 ha, với trên 1,8 tỷ đồng. Nguồn kinh phí này góp phần hỗ trợ hoạt động tuần tra, bảo vệ rừng, tạo thêm thu nhập và phục vụ các hoạt động chung của cộng đồng.

Bản Bó Sặp là một trong những cộng đồng tích cực tham gia giữ rừng ở Lóng Sập, với trên 2.370 ha rừng, trong đó gần 1.894 ha được chi trả dịch vụ môi trường rừng. Hằng năm, bản phân công lực lượng tuần tra, kiểm tra và tăng cường phòng cháy, chữa cháy rừng trong mùa khô. Ông Hà Văn Ký, Trưởng bản Bó Sặp, chia sẻ: Từ khi được giao quản lý, bảo vệ rừng và hưởng tiền dịch vụ môi trường rừng, bà con chủ động hơn trong tuần tra, phòng chống cháy rừng. Nguồn tiền được sử dụng để hỗ trợ công tác bảo vệ rừng, phát triển sản xuất và xây dựng các công trình chung của bản. Người dân ngày càng hiểu rằng giữ rừng cũng chính là bảo vệ nguồn nước, đất sản xuất và sinh kế lâu dài của gia đình.

Không riêng Lóng Sập, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đang phát huy hiệu quả tại nhiều địa phương. Năm 2026, toàn khu vực có 4.479 chủ rừng được phê duyệt chi trả từ nguồn thu năm 2025. Đến nay, hơn 4.000 chủ rừng đã nhận trên 14 tỷ đồng. Trong đó, xã Lóng Sập được chi trả trên 5,15 tỷ đồng; xã Chiềng Sơn trên 2,42 tỷ đồng; xã Đoàn Kết trên 2,27 tỷ đồng và phường Mộc Châu trên 1,81 tỷ đồng.

Tiếp tục tăng cường phối hợp bảo vệ rừng, Hạt Kiểm lâm tập trung phối hợp với các địa phương bảo vệ diện tích rừng hiện có, ngăn chặn vi phạm, chủ động phòng cháy, chữa cháy rừng; đẩy mạnh ứng dụng ảnh vệ tinh, bản đồ GIS, thiết bị bay không người lái trong giám sát tài nguyên rừng. Đồng thời, tăng cường trồng rừng, khoanh nuôi tái sinh và phát triển kinh tế lâm nghiệp, tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân... góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, cảnh quan và nền tảng phát triển bền vững của cao nguyên Mộc Châu.