Ngược con dốc dài, chúng tôi cùng với cán bộ xã Chiềng La dừng chân ở nương cà phê hơn 2 ha của gia đình ông Lò Văn Song, ở bản Song. Trên đỉnh đồi cao, trời gần trưa, nắng nóng gay gắt hơn, bước vào nương cà phê trồng dưới tán các loại cây: Mắc ca, mắc khén, mơ, mận, đào... cái nắng nóng được xua tan. Trước mắt chúng tôi là những cây cà phê xanh mướt, trĩu quả đang chín đỏ, căng mọng, chờ người thu hái. Ông Song hồ hởi nói: Trước đây, gia đình tôi chủ yếu trồng ngô, sắn trên nương. Tuy nhiên, thu nhập rất bấp bênh, phụ thuộc nhiều vào thời tiết, đất đai ngày càng bạc màu nên hiệu quả kinh tế thấp. Cách đây 5 năm, gia đình chuyển sang trồng cà phê, sau 3 năm, cà phê cho thu hoạch. Năm ngoái, thu được hơn 17 tấn quả tươi. Sau khi trừ chi phí, gia đình thu lãi hơn 200 triệu đồng. Niên vụ này, cũng dự kiến thu hơn 17 tấn quả tươi, hiện giá bán trung bình 20.000 đồng/kg. Tôi cũng mong xã hỗ trợ giá phân bón, kết nối các doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm với giá cả ổn định để bà con yên tâm sản xuất.

Chia tay bà con ở bản Song, chúng tôi tới nương cà phê của gia đình anh Lường Văn Cường, ở bản Bay, xã Chiềng La. Tay thoăn thoắt lựa những quả cà phê chín đỏ, bỏ vào giỏ đeo bên mình, anh Cường vừa chia sẻ: Được cán bộ xã quan tâm, hỗ trợ, hướng dẫn cách chăm sóc, cắt tỉa cành, bón phân đúng thời điểm và đủ liều lượng, ưu tiên dùng phân hữu cơ và vi sinh để giữ độ phì nhiêu cho đất nên 2 ha cây cà phê của gia đình phát triển khá tốt. Năm ngoái, gia đình bán được 16 tấn quả cà phê tươi, có thời điểm giá bán được 30.000 đồng/kg. Năm nay, cà phê ra hoa vào thời điểm khô hạn, nên tỷ lệ đậu quả ít hơn; ước tính, thu được khoảng 10 tấn quả tươi. Các thương lái vào tận vườn thu mua, giá những ngày đầu tháng 10 là hơn 20.000 đồng/kg. Với giá này, trừ chi phí sẽ lãi gần 200 triệu.

Hiện nay, xã Chiềng La đã phát triển trên 720 ha cà phê, trong đó, trên 90% diện tích đã cho thu hoạch, mang lại nguồn thu ổn định cho người dân. Dự kiến vụ cà phê này, toàn xã thu hoạch đạt khoảng hơn 500 tấn quả cà phê tươi. Quả cà phê tươi được các cơ sở, doanh nghiệp và thương lái thu mua ngay tại vườn. Xã cũng chủ động kết nối với một số doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sơ chế cà phê trên địa bàn để hỗ trợ bà con tham gia các chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ cà phê bền vững VietGAP.

Bà Quàng Thị Thúy, Phó Giám đốc Trung tâm dịch vụ tổng hợp xã Chiềng La, cho biết: Trong năm, xã đã tổ chức 6 lớp tập huấn cho hơn 300 hộ dân tham gia về kỹ thuật đốn cành, tạo hình, bón phân cân đối và áp dụng quy trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM); hướng dẫn bà con biện pháp phòng trừ sinh học an toàn, đảm bảo thời gian cách ly trước khi thu hái.

Vượt trội hơn hẳn so với các loại cây trồng khác trên địa bàn, cà phê đã trở thành “cây làm giàu” của người dân Chiềng La, đóng góp tỷ trọng lớn vào kinh tế nông nghiệp địa phương. Không chỉ giúp các chủ vườn cà phê vươn lên tích lũy, xây dựng nhà cửa khang trang, sắm sửa ô tô, máy móc sản xuất, mỗi vụ thu hoạch còn tạo việc làm cho hàng trăm lao động thời vụ với thu nhập trung bình 300.000 đồng/người/ngày.

Ông Nguyễn Anh Dũng, Phó Chủ tịch UBND xã Chiềng La, cho biết: Xã chủ trương không mở rộng diện tích ồ ạt, chỉ tập trung phát triển cà phê tại những vùng có điều kiện tự nhiên phù hợp, đồng thời, chủ động cảnh báo người dân không trồng theo phong trào ở những khu vực thổ nhưỡng không bảo đảm. Trọng tâm của địa phương hiện nay là tuyên truyền, hướng dẫn bà con đẩy mạnh thâm canh, nâng cao năng suất, chất lượng trên diện tích hiện có thay vì lấn chiếm đất lâm nghiệp. Xã sẽ tăng cường quản lý, bảo vệ rừng và kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm lấn chiếm đất rừng để trồng cà phê.

Rời Chiềng La khi hoàng hôn buông xuống những triền đồi, tiếng xe máy chở cà phê vẫn rộn rã trên khắp các ngả đường. Trên gương mặt của bà con nông dân rạng rỡ niềm tin vào một hướng đi dài hơi, bền vững. Cây cà phê đã thực sự bén rễ mảnh đất Chiềng La, trở thành “cây làm giàu” mang lại sức sống mới cho vùng quê, đồng thời góp phần vào hành trình khẳng định thương hiệu, đưa giá trị cà phê Sơn La bay xa.