Lắng nghe kiến nghị của dân

Ngược quốc lộ 43 hướng về Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập, rẽ vào con đường bê tông uốn lượn như dải lụa vắt ngang sườn núi, chúng tôi đến với bản biên giới Phiêng Cài. Trong cái nắng hanh hao của vùng cao biên giới, bản Phiêng Cài hiện lên bình yên và trù phú với màu xanh của những vườn cây ăn qua, nương chè xanh mát. Ít ai biết rằng, chỉ hơn một thập kỷ trước, sự bình yên ấy là điều xa xỉ và cái đói, cái nghèo cứ đeo bám dai dẳng như sương mù mùa đông không chịu tan đối với người dân nơi đấy.

Chúng tôi tìm đến ông Tráng Khua Páo, năm nay đã gần 90 tuổi, nhưng vẫn nhớ như in những ngày tháng cũ, ông Páo kể: Bản được thành lập năm từ năm 1992, 100% hộ dân trong bản là đồng bào dân tộc Mông, sống biệt lập giữa đại ngàn. Ngày đó đường đi ngày xưa khổ lắm, chỉ là lối mòn, mưa xuống là trơn trượt, bùn ngập đến đầu gối. Con trâu, con ngựa đi còn ngã, nói gì đến con người. Khó khăn về giao thông kéo theo sự trì trệ về kinh tế.

 Trước đây, người Mông ở Phiêng Cài chỉ biết phát nương làm rẫy, tra hạt ngô, trồng củ sắn. Đất dốc, bạc màu, lại phụ thuộc hoàn toàn vào tự nhiên, nên năng suất thấp. Làm quần quật quanh năm mà đến mùa giáp hạt vẫn lo thiếu ăn. Bắp ngô, củ sẵn làm ra muốn bán cũng không ai vào mua vì đường khó quá, mà chở ra được đến chợ huyện thì tiền bán chẳng đủ bù công vận chuyển. Cái nghèo cứ thế luẩn quẩn, kéo theo nhiều hệ lụy xã hội phức tạp nơi vùng biên viễn.

Nhắc đến Phiêng Cài nhiều người luôn bị ám ảnh bởi nạn ma túy hoành hành, hậu quả để lại của nó không hề nhỏ, không chỉ đàn ông nghiện ma túy mà có cả đàn bà. Không có tiền mua thuốc, con nghiện lại đi ăn trộm gà, vịt, ngô, lúa của người dân, gây mất an ninh trật tự. Của cải trong nhà cứ thế dần đội nón ra đi, người bị đi tù vì buôn bán, tàng trữ ma túy, vợ chồng ly tán, con nhỏ bơ vơ, nheo nhóc… Vòng quay luẩn quẩn ma túy cứ thế bám riết lấy người dân nơi đây.

Sự thay đổi ở Phiêng Cài chỉ thực sự bắt đầu khi “luồng gió mới” từ các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, cụ thể hóa bằng các nghị quyết của HĐND tỉnh Sơn La và huyện Mộc Châu (cũ) được triển khai tại bản. Tại đây “nút thắt” của Phiêng Cài được HĐND xã Lóng Sập tập trung tháo gỡ với nhiều cuộc tiếp xúc cử tri ngay tại bản để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của bà con. Từ những kiến nghị xuất phát ở thực tế, các nghị quyết về hỗ trợ phát triển sản xuất, xây dựng nông thôn mới được HĐND xã ban hành, bám sát vào đặc thù của các bản vùng cao biên giới.

Đồng bào Mông vốn quen với cây ngô, cây sắn, việc vận động họ chuyển sang trồng cây ăn quả lâu năm là một “cuộc cách mạng” về thay đổi tư duy. Khi đó, với vai trò là Trưởng bản Phiêng Cái, đại biểu HĐND xã Phiêng Cài, ông Tráng Vả Đế, đã tiên phong nhận trách nhiệm cũng với các hộ khác triển khai mô hình trồng cây ăn quả trên đất dốc. Ông Đế tâm sự: Mình là đại biểu của dân, mình nói mà không làm thì dân không tin đâu. Muốn bà con bỏ cây ngô để trồng cây mận, cây chanh leo, thì nương nhà mình phải xanh trước đã. Nghĩ là làm, ông Đế mạnh dạn chuyển đổi diện tích đất nương kém hiệu quả sang trồng thí điểm mận hậu và chanh leo. Được sự hỗ trợ kỹ thuật của cán bộ khuyến nông và sự đồng hành của Đồn Biên phòng cửa khẩu Lóng Sập, vườn cây của ông Đế phát triển tốt, cho thu nhập cao gấp hàng chục lần so với trồng ngô. Từ mô hình thực tế “mắt thấy, tai nghe” đó, các đại biểu HĐND xã và Ban quản lý bản đã tích cực vận động từng hộ gia đình. Những cuộc họp bản trở nên sôi nổi hơn khi bà con bắt đầu tin rằng: Đất dốc cũng có thể “đẻ” ra tiền nếu biết chọn đúng cây trồng.  

Đổi thay ở bản biên giới 

Cùng với đó, phát triển mạng lưới giao thông vùng cao, tạo tiền đề phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh..., là chủ trương lớn, được tỉnh Sơn La ưu tiên “đi trước một bước”. Những chính sách của HĐND tỉnh Sơn La ban hành nhanh chóng đi vào cuộc sống. Được nhà nước hỗ trợ xi măng, bản Phiêng Cài đã truyền vận động nhân dân hiến đất, giải phóng mặt bằng, góp ngày công lao động và cát, đá, sỏi xây dựng công trình. Từ năm 2015 đến 2018, bản đã huy động nhân dân đóng góp 2,5 triệu đồng/khẩu để bê tông hóa hơn 2,5 km đường nội bản, giúp cho việc đi lại của nhân dân trong bản thuận tiện hơn; các mặt hàng nông sản của bà con sản xuất không sợ ế, không lo bị ép giá, tư thương sẽ về tận bản thu mua.

Đường đến Phiêng Cài hôm nay đã được trải bê tông từ trung tâm xã đến nội bản, hai bên đường rợp vàng những sắc hoa lung linh… Những khuôn mặt rạng ngời, tiếng trẻ con nói cười nô đùa bên những hiên nhà, tất cả đã tô điểm nên bức tranh bình yên của bản làng người Mông. Đời sống kinh tế của người dân Phiêng Cài hôm nay ngày càng được cải thiện. Không chỉ làm ăn kinh tế, người Phiêng Cài còn xây dựng bản làng bình yên. 

Quyết tâm đẩy lùi ma túy ra khỏi cộng đồng, cấp ủy, chính quyền và các lực lượng chức năng tập trung để thực hiện chuyển hóa địa bàn tại bản Phiêng Cài. Lực lượng Công an xã, Bộ đội biên phòng tuyên truyền tại các buổi họp bản, mà thành lập các tổ đến tận các hộ dân để thăm hỏi, động viên nhân dân thực hiện tốt chính sách pháp luật; đồng thời chủ động phối hợp để phòng chống ma túy. 4 năm trở lại đây, cả bản không còn người liên quan đến ma túy. Năm 2021, bản Phiêng Cài được công nhận chuyển hóa sang địa bàn trong sạch về ma túy.

Thực hiện xây dựng nông thôn mới, bản Phiêng Cài luôn phát huy tinh thần đoàn kết, tiếp tục hoàn thiện và nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới, tích cực, chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập. Đời sống vật chất, tinh thần ngày càng được nâng cao, nhân dân trong bản tích cực trồng hoa, cây xanh trong khuôn viên nhà ở và dọc các tuyến đường trong bản luôn sạch đẹp. Năm 2024, bản đã đạt được 16/16 tiêu chí; 44/44 chỉ tiêu nông thôn mới.

Phấn khởi trước những đổi thay của quê hương, ông Tráng Nhìa Lù, bản Phiêng Cài, một trong những người đầu tiên đến khai phá, xây dựng bản nói: Chúng tôi không nghĩ có ngày bản lại phát triển như hôm nay. Kết quả này nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương đã đem lại nhiều đổi thay cho vùng đất này, nhất là về điện, đường, trường lớp học. Hiện nay, bà con trong bản thâm canh hơn 100 ha ngô, sắn; 33 ha lúa; 32 ha chè; hơn 100 ha cây ăn quả; 4 ha mắc ca và gần 5 ha bí xanh, khoai lang. Nhân dân tích cực lao động, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, thu nhập bình quân đầu người đạt 40 triệu đồng/người/năm, bản không còn hộ nghèo. Cuộc sống của người dân khởi sắc, ngày càng no ấm hơn. 

Giữ cho bản làng bình yên, nhân dân tích cực tham gia phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc, bảo vệ đường biên, mốc giới. Anh Tráng Lao Thái, công an viên bản nói: Phiêng Cài nằm trên tuyến giáp với cụm bản Pa Háng - Huổi Hiềng, huyện Sốp Bâu, tỉnh Hủa Phăn (nước CHDCND Lào). Nhân dân bản Phiêng Cài luôn đoàn kết, chung sức cùng cấp ủy, chính quyền và lực lượng chức năng bảo vệ đường biên, mốc giới, xây dựng bản làng bình yên.

Kinh tế phát triển, bản làng “thay da, đổi thịt”, đời sống người dân ở Phiêng Cài ngày càng no ấm, góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh, củng cố hệ thống chính trị, mang lại sự bình yên, ấm no nơi vùng cao biên giới. Phiêng Cài được công nhận là bản đạt chuẩn nông thôn mới năm 2024, đây là động lực để Phiêng Cài tiếp tục vươn lên, xây dựng cuộc sống ấm no, xứng đáng là điểm sáng nơi biên giới.