Toàn cảnh Nhà máy thủy điện Huội Quảng.

Chúng tôi có mặt ở Ban quản lý Dự án thủy điện Huội Quảng khi nắng đã vàng hơn. Anh Nguyễn Đức Minh, Phó Giám đốc Ban quản lý Dự án thủy điện Huội Quảng ra đón chúng tôi từ ngoài cổng. Sau cái bắt tay thật chặt, anh Minh dẫn chúng tôi đến bên bản vẽ thiết kế công trình giới thiệu: Nhà máy thủy điện Huội Quảng là nhà máy ngầm trong núi đầu tiên do Việt Nam thiết kế, với 2 đường hầm dẫn nước chạy song song được khoan ngầm trong núi dài 4,2km, đường kính rộng 7,5m. Đây là công trình cấp I theo tiêu chuẩn Quốc gia, có tổng công suất 520MW, hằng năm, cung cấp cho lưới điện Quốc gia 1,94 tỷ kWh. Công trình có hồ chứa với dung tích hơn 180 triệu m3 và đập dâng bằng bê tông cao hơn 100m.

Nhà máy thủy điện Huội Quảng nằm bên dòng Nậm Mu, xã Chiềng Lao, huyện Mường La, có đập tràn, đập dâng nước ở thượng lưu thuộc địa bàn huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu. Để hoàn thiện được 2 tổ máy ở đây, cao điểm nhất là giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2014, công trường có hàng nghìn cán bộ, kỹ sư và công nhân, chia ca ngày, đêm lao động liên tục để đào, khoan hầm và xây đập với hàng vạn m3 đất đá, đổ hàng chục nghìn m3 bê tông để hoàn thành các hạng mục công trình theo yêu cầu đề ra. Với tinh thần vì mục tiêu tiến độ, an toàn, chất lượng công trình, các nhà thầu, Ban quản lý và Ban điều hành dự án luôn đồng cam cộng khổ, chia sẻ khó khăn để tìm ra những giải pháp thi công nhanh nhất, hiệu quả nhất. Nhiều hạng mục đã rút ngắn thời gian từ 3 tháng đến 12 tháng, giúp công trình hoàn thành vượt tiến độ đề ra.

Dẫn chúng tôi đến Nhà máy thủy điện Huội Quảng, thăm nơi đặt 2 tổ máy phát điện nằm sâu dưới đường hầm trong lòng núi, với không khí nhộn nhịp người, xe vào ra tấp nập, khẩn trương hoàn thiện các hạng mục công trình, anh Nguyễn Duy Tuyến, kỹ thuật Ban quản lý dự án thủy điện I tâm sự: Thủy điện Huội Quảng được khởi công tháng 1/2006, chỉ sau khởi công Thủy điện Sơn La một tháng, nhưng, đúng vào giai đoạn kinh tế đất nước khó khăn, thiếu vốn, thiếu thiết bị, tư vấn thiết kế không kịp thời... Thêm nữa, đây là Nhà máy thủy điện nằm trong lòng núi, điều kiện địa chất rất phức tạp, những người thợ thi công rất khó khăn trong điều kiện không gian chật hẹp, bởi vậy, không ít nhà thầu đã phải mang máy thiết bị thi công vào rồi lại phải đưa ra, gây nên tình trạng ngưng trệ thi công đến hơn 40 tháng. Và Huội Quảng đã có sự chuyển mình chạy đua với thời gian, khi có một Ban quản lý và Ban điều hành tận tâm với công việc, đã phấn đấu hoàn thành tiến độ ngăn sông vượt mốc thời gian đợt I vào tháng 1/2011 và đợt II vào tháng 12/2015; phát điện tổ máy số 1 vào cuối tháng 12/2015 và phát điện tổ máy số 2 vào cuối tháng 4/2016.

Rời Nhà máy thủy điện Huội Quảng, chúng tôi tiếp tục đi ngược dốc hơn chục cây số tới khu đập trên đất Than Uyên (Lai Châu). Càng tới gần thân đập, thời tiết càng lạnh và tai cũng có cảm giác ù ù do thay đổi áp suất. Ở đây, chúng tôi được tận mắt chứng kiến 6 cửa xả trên thân đập với những bàn tay khổng lồ bằng thép, đang ngăn sông để đưa dòng nước chảy về đường hầm xuyên núi tới Nhà máy thủy điện Huội Quảng tạo ra dòng điện. Quan sát xung quanh, nơi đây đều là núi cao, vực sâu và rừng cây xanh thắm in bóng xuống lòng hồ trong xanh, tựa như một bức tranh non nước hùng vĩ. Ở phía hạ lưu, nơi dòng suối Nậm Mu xưa kia, nay đã trở thành dòng sông xanh biếc với những đoàn thuyền chở đầy nông sản tấp nập ngược xuôi. Và ở đó, còn có vô số những lồng nuôi cá bè của người dân xã Chiềng Lao, đang mở ra nghề mới giúp bà con phát triển kinh tế ổn định.

Chia tay dòng Nậm Mu xanh biếc, chúng tôi vui mừng, khâm phục và tự hào về những người thợ Việt Nam đã xây dựng nên công trình Nhà máy thủy điện Huội Quảng, các anh được ví như những chàng “Sơn Tinh” có phép màu trị thủy làm ra dòng điện năng cho đất nước. Mùa xuân như đến sớm hơn với Huội Quảng khi cả 2 tổ máy đã phát điện tỏa đi muôn phương, đóng góp một phần không nhỏ vào nguồn điện quốc gia phục vụ phát triển đất nước.