Năm 2025, Sơn La có 18/22 loại hình thiên tai diễn ra trên địa bàn toàn tỉnh, trong đó, mưa lớn gây ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất xảy ra ở nhiều địa phương. Đặc biệt, các đợt mưa lớn do ảnh hưởng của cơn bão số 9 và hoàn lưu cơn bão số 10 đã gây thiệt hại khoảng 1.000 ha cây trồng các loại; làm hư hỏng trên 900 ngôi nhà của hộ dân; sạt lở 9 điểm gây ách tắc giao thông... Riêng trận lũ lớn trên dòng sông Mã, đã gây ngập úng diện rộng, gây thiệt hại nặng nề cho nhân dân các xã: Chiềng Sơ, Huổi Một, Mường Lầm, Bó Sinh, Chiềng Khương, Chiềng Khoong, Mường Lạn, Sốp Cộp, Mường Hung, Mường Lèo... Những thiệt hại do thiên tai gây ra, khiến việc hành động phòng chống thiên tai càng trở nên cấp thiết.

Chủ động trước diễn biến phức tạp của thời tiết, bảo đảm an toàn cho nhân dân, ngày 3/6/2026, Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành Chỉ thị số 16/CT-UBND về việc tăng cường công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn; chỉ đạo các địa phương, đơn vị  quán triệt nghiêm túc nguyên tắc “Phòng ngừa chủ động, ứng phó kịp thời, khắc phục khẩn trương, hiệu quả” đối với thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, trong đó lấy phòng ngừa là chính.

UBND tỉnh đã chỉ đạo Ủy ban nhân dân các xã, phường khẩn trương rà soát, xác định cụ thể các vùng nguy hiểm, xây dựng sẵn các phương án sơ tán, di dời dân cư và chuẩn bị địa điểm tạm cư. Kiên quyết không để người dân ở lại vùng nguy hiểm, thậm chí áp dụng biện pháp cưỡng chế di dời khi cần thiết. Bên cạnh đó, thực hiện hiệu quả phương châm “bốn tại chỗ” (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ) đến từng thôn, bản, tổ dân phố. Đồng thời, phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng vũ trang trong việc tìm kiếm cứu nạn và phân luồng giao thông.

Khi thiên tai xảy ra gây chia cắt địa bàn, lực lượng xung kích tại cơ sở chính là những người tiếp cận hiện trường sớm nhất. Vì vậy, việc tổ chức tập huấn, diễn tập nâng cao kỹ năng nhận biết sớm các dấu hiệu lũ quét, sạt lở đất cho cộng đồng cũng là giải pháp vô cùng cấp thiết. Người dân cần được trang bị kỹ năng để tự cứu mình và hỗ trợ lẫn nhau, trước khi các lực lượng chức năng ứng cứu từ bên ngoài có thể tiếp cận.

Hiện nay, một phần thiệt hại từ thiên tai có sự cộng hưởng không nhỏ từ những hành vi chủ quan, bất cẩn của con người. Tình trạng lấn chiếm hành lang thoát lũ, khai thác khoáng sản trái phép, san gạt taluy hay xây dựng tự phát làm biến dạng dòng chảy tự nhiên chính là những tác nhân trực tiếp làm gia tăng nguy cơ và hậu quả của lũ quét, sạt lở. UBND tỉnh cũng chỉ rõ việc phải kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm này. Việc bảo vệ thiên nhiên, kiểm soát quy hoạch phát triển dân cư tại các vùng có rủi ro cao không còn là chuyện của tương lai, mà phải làm ngay từ lúc này.

Phòng chống thiên tai là một cuộc chiến trường kỳ, không của riêng ai. Cuộc chiến đó cần sự phối hợp nhịp nhàng từ các cơ quan dự báo khí tượng thủy văn trong việc nâng cao chất lượng cảnh báo; từ ngành Công Thương trong việc vận hành an toàn các hồ chứa thủy điện; đến ngành giáo dục, y tế trong việc bảo vệ học sinh và chăm sóc sức khỏe cộng đồng sau bão lũ.

Nhưng trên hết, lá chắn vững chắc nhất vẫn nằm ở ý thức tự giác của mỗi người dân. Chấp hành nghiêm các khuyến cáo, chủ động theo dõi thông tin thời tiết và sẵn sàng di dời theo hướng dẫn của chính quyền chính là cách bảo vệ bản thân, gia đình và chia sẻ gánh nặng với cộng đồng. Thiên tai có thể bất ngờ, nhưng sự chủ động của con người hoàn toàn có thể giảm thiểu những nỗi đau không đáng có.