Đại biểu Hoàng Thị Đôi, Ủy viên Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Sơn La đã tham gia phát biểu về nội dung kết quả kinh tế - xã hội năm 2022; dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2023; tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2022, dự toán ngân sách Nhà nước, kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách Nhà nước, phương án phân bổ ngân sách Trung ương năm 2023.

Đại biểu Hoàng Thị Đôi phát biểu tại Kỳ họp thứ tư, Quốc hội khóa XV. 

Ảnh: Lại Minh Đông (TTXVN)

Đồng chí nhấn mạnh: Năm qua, đồng bào, cử tri và nhân dân, nhất là đồng bào vùng DTTS và MN rất vui mừng, rất kỳ vọng về 03 Chương trình mục tiêu quốc gia được ban hành. Nhưng hiện nay, 3 Chương trình MTQG triển khai rất chậm; tiến độ giải ngân chi đầu tư phát triển của 3 Chương trình đến hết tháng 9.2022 ở mức rất thấp (2,86%). Đến nay, vẫn còn thiếu nhiều văn bản của bộ, ngành để hướng dẫn địa phương thực hiện. Việc chậm ban hành các văn bản quy định, hướng dẫn và chậm phân bổ vốn cho Chương trình đã tác động đến việc thực hiện các mục tiêu tăng trưởng, giảm hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, ảnh hưởng lớn đến mục tiêu hỗ trợ người nghèo, người yếu thế vùng đồng bào DTTS&MN và mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Cùng với đó, thực hiện Quyết định số 861/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 612/QĐ-UBDT của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc, hầu hết các địa phương đều đánh giá việc thực hiện 02 quyết định đã có tác động, ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều chính sách an sinh xã hội đối với đồng bào DTTS, người dân vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, ĐBKK, trong đó có một số chính sách có tác động rất lớn như: Hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội; chính sách hỗ trợ giáo dục và đào tạo; chính sách thu hút, ưu đãi cán bộ công tác tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội ĐBKK; chính sách đối với nhà giáo, cán bộ công tác ở vùng ĐBKK; chính sách tín dụng đối với hộ gia đình sản xuất, kinh doanh tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và nhiều chính sách khác. Đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành sớm ban hành đồng bộ các văn bản, phân bổ vốn kịp thời, đầy đủ để triển khai thực hiện hiệu quả 3 Chương trình MTQG; Nghiên cứu, có giải pháp tháo gỡ những khó khăn, bất cập ở địa phương khi triển khai, áp dụng thực hiện Quyết định số 861/QĐ-TTg và Quyết định số 612/QĐ-UBDT.

Về thực hiện Nghị quyết số 775/2009/NQ-UBTVQH12 ngày 20/4/2009 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án ổn định dân cư, phát triển kinh tế - xã hội vùng tái định cư thủy điện Sơn La trên địa bàn 3 tỉnh Sơn La, Điện Biên, Lai Châu (tại Quyết định số 666/QĐ-TTg ngày 31/5/2018). Đến nay, Đề án cơ bản đã được giao đủ vốn đầu tư giai đoạn 2021-2025 để triển khai đầu tư, nâng cấp, sửa chữa các dự án cơ sở hạ tầng vùng Đề án. Tuy nhiên, sau hơn 4 năm kể từ thời điểm phê duyệt Đề án, phần vốn hỗ trợ đời sống và sản xuất cho đồng bào vùng tái định cư thủy điện Sơn La (vốn sự nghiệp) chưa được giao kế hoạch vốn để triển khai công tác hỗ trợ phát triển sản xuất cho nhân dân. Tỉnh Sơn La đã báo cáo và kiến nghị nhiều lần nhưng chưa được giải quyết. Hiện nay, mức thu nhập bình quân của đồng bào vùng tái định cư còn thấp (16,21 triệu đồng/người/năm), thấp hơn rất nhiều so với mức thu nhập bình quân đầu người toàn tỉnh (khoảng 44 triệu đồng/người/năm), đồng thời cũng thấp hơn so với mức thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh là 19,6 triệu đồng/người/năm. Đề nghị Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quan tâm, bố trí kế hoạch vốn sự nghiệp năm 2023 và các năm tiếp theo để tỉnh triển khai công tác hỗ trợ sản xuất cho đồng bào vùng tái định cư thủy điện Sơn La như Đề án đề ra.

Về lĩnh vực văn hóa có vị trí, vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển bền vững, mang tính lâu dài của đất nước. Văn hóa vừa là trụ cột, vừa là nền tảng tinh thần của xã hội. Phát triển sự nghiệp văn hóa đòi hỏi phải có nguồn lực đầu tư. Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX đã ban hành Kết luận số 30-KL/TW ngày 20.7.2004 về đầu tư văn hóa, đó là “Tăng đầu tư cho văn hóa, phấn đấu đến năm 2010 ít nhất đạt 1,8% tổng chi ngân sách của Nhà nước”; Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định: Đầu tư cho văn hóa trở thành giải pháp để “văn hóa trở thành sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc”. Tuy nhiên, trong những năm qua, mức đầu tư cho văn hóa còn rất thấp, chưa tương xứng với vị trí, vai trò của văn hóa đối với sự phát triển của đất nước; qua khảo sát và niên giám thống kê của một số tỉnh từ năm 2015-2020, chưa có một tỉnh nào đạt mức đầu tư 1,8% tổng chi ngân sách địa phương cho văn hóa.  

Để triển khai thực hiện hiệu quả Kết luận của Tổng Bí thư tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc; phát huy được “sức mạnh mềm” của văn hóa, tôi đề nghị Chính phủ cần có giải pháp mạnh hơn, quan tâm tăng mức đầu tư cho văn hóa trong tổng chi ngân sách Nhà nước hằng năm, đảm bảo thực hiện đúng theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, đó là: “Tăng đầu tư cho phát triển sự nghiệp văn hóa. Xây dựng, phát triển, tạo môi trường và điều kiện xã hội thuận lợi nhất để khơi dậy truyền thống yêu nước, niềm tự hào dân tộc, niềm tin, khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; tài năng, trí tuệ, phẩm chất của con người Việt Nam là trung tâm, mục tiêu và động lực phát triển quan trọng của đất nước”.