Gắn kết cộng đồng từ các thiết chế văn hóa, thể thao

Đến bản Pán, xã Thuận Châu, chứng kiến không khí sinh hoạt tại nhà văn hóa bản mới thấy hết ý nghĩa của hai chữ "cộng đồng" tại một bản có gần 100% là đồng bào dân tộc Thái đã cùng nhau sinh sống, gắn bó nhiều thế hệ. Mỗi tối hay cuối tuần, nhà văn hóa bản lại trở thành nơi tụ họp của các đội văn nghệ, các câu lạc bộ cùng sở thích. Các thành viên thuộc nhiều lứa tuổi cùng nhau luyện tập múa, hát, cùng nhau trò chuyện rôm rả, người già dạy người trẻ múa xòe, đánh đàn tính, kéo nhị… không khí luyện tập hăng say, vui tươi, phấn khởi, ai cũng quên hết mệt mỏi sau một ngày lao động vất vả.

Ông Quàng Văn Chôm, Trưởng bản Pán, phấn khởi nói: Sau khi sáp nhập tiểu khu Pán và bản Nà Cài, bản hiện có 297 hộ, gần 1.400 nhân khẩu, duy trì 3 đội văn nghệ, 1 câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau, mỗi xóm, khu dân cư đều có các đội thể thao. Hiện nay, 2 nhà văn hóa bản được bà con bảo quản, sử dụng thường xuyên, là nơi tổ chức họp bản, tuyên truyền nghị quyết, pháp luật, thống nhất công việc chung, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, giúp bà con thêm đoàn kết, gắn bó.

Còn tại xã Mường Chiên, các thiết chế văn hóa, thể thao luôn được xã quan tâm, ưu tiên và huy động nguồn lực đầu tư xây dựng, tạo không gian sinh hoạt gắn kết cộng đồng làng bản. Sau khi thực hiện sáp nhập, xã Mường Chiên hiện có 13 bản, mỗi bản đều có nhà văn hóa đạt chuẩn, sân thể thao, tại bản Bon còn có sân vận động, khu vui chơi trẻ em. Đây là nơi tổ chức các cuộc hội họp, ngày hội đại đoàn kết toàn dân, đặc biệt, đây luôn là không gian để bà con sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, thể thao mỗi ngày.

Ông Bùi Đình Hải, Chủ tịch UBND xã Mường Chiên, thông tin: Thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, bà con các bản đã đồng thuận góp công sức, vật liệu xây dựng, đổ sân bê tông, làm mái che nhà văn hóa bản, tạo không gian khang trang, sạch đẹp để tổ chức các hoạt động chung. Mỗi bản hiện đều duy trì từ 1-2 đội văn nghệ với các thành viên ở nhiều thế hệ, cùng các đội, câu lạc bộ thể thao. Xã khuyến khích các hoạt động văn hóa, văn nghệ, tổ chức lễ Gội đầu, Tết Xíp xí… vừa tạo cơ hội cho bà con giao lưu, gắn kết, vừa giúp phát huy hiệu quả các công trình thiết chế văn hóa, thể thao trên địa bàn.

Tại nhiều địa phương trong tỉnh, việc phát huy công năng của thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở đang ngày càng được đa dạng hoạt động, đem lại ý nghĩa cho đời sống cộng đồng. Ngoài tổ chức hội họp, sinh hoạt văn nghệ, nhà văn hóa của nhiều bản còn được tận dụng xây dựng thêm tủ sách cộng đồng, mở lớp truyền dạy chữ Thái, chữ Nôm Dao, truyền dạy văn hóa truyền thống… do các nghệ nhân trong bản đứng lớp. Hiện nay, toàn tỉnh có 66/75 nhà văn hóa cấp xã/phường và 2.080/2.233 nhà văn hóa cấp tổ, bản, tiểu khu. Hệ thống thiết chế văn hóa này được duy trì hoạt động thường xuyên, trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng, gắn kết bản làng, góp phần quan trọng nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân.

Thúc đẩy phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở

Sự hoàn thiện của hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao đã thúc đẩy phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” trên địa bàn tỉnh đi vào chiều sâu. Nhà văn hóa khang trang được trang bị đầy đủ hệ thống âm thanh, ánh sáng, loa, sân khấu, sân thể thao được xây dựng… tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các đội văn nghệ, thể thao quần chúng. Hiện nay, toàn tỉnh có hơn 2.000 đội văn nghệ quần chúng, hơn 500 câu lạc bộ thể thao hoạt động thường xuyên. Ngoài ra, tại các bản còn có các đội dân vũ, nhóm sở thích, câu lạc bộ liên thế hệ, câu lạc bộ giữ gìn bản sắc văn hóa, các đội bóng chuyền, bóng đá nam-nữ… Và các thiết chế văn hóa, thể thao đóng vai trò là “mái nhà chung” cho các mô hình này phát triển lớn mạnh, làm giàu đẹp thêm đời sống tinh thần của bà con.

Nghệ nhân Nhân dân Điêu Văn Minh, tiểu khu 3, xã Quỳnh Nhai, bày tỏ: Nhà văn hóa thực sự đóng vai trò quan trọng trong đời sống sinh hoạt của bà con mỗi bản làng. Đây là không gian để các thế hệ cùng góp chung tiếng nói xây dựng cộng đồng đoàn kết. Những người thuộc thế hệ trước như chúng tôi cũng có không gian để sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, truyền dạy cho con cháu gìn giữ giá trị truyền thống của dân tộc.

Từ các nhà văn hóa bản, những cuộc họp bản được tổ chức thường xuyên, các cuộc tuyên truyền pháp luật được triển khai và nhiều công việc chung của bản được đồng lòng thống nhất. 100% số bản, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh hiện đã xây dựng được hương ước, quy ước phù hợp với pháp luật hiện hành và thuần phong mỹ tục. Nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội được thực hiện hiệu quả, giúp xây dựng đời sống văn minh, giữ vững trật tự an toàn xã hội, bà con đồng thuận thực hiện các phong trào thi đua, nhất là xây dựng nông thôn mới, xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Đánh giá năm 2025, toàn tỉnh có 78,5% số hộ đạt danh hiệu gia đình văn hóa; 42,2% bản, tổ dân phố đạt chuẩn văn hóa; 98% cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đạt danh hiệu văn hóa; tỷ lệ người tham gia tập luyện thể dục thể thao thường xuyên đạt 28,5%; số hộ gia đình thể thao đạt 23,5%.

Nói về định hướng phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động của các thiết chế văn hóa, thể thao trong thời gian tới, ông Phạm Hồng Thu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết: Sở đã thực hiện rà soát, đánh giá thực trạng nhà văn hóa bản, tiểu khu, tổ dân phố và nhà văn hóa tại các xã, phường sau sáp nhập nhằm đánh giá thực trạng trong công tác quản lý và sử dụng, đưa ra giải pháp phát huy hiệu quả các thiết chế văn hóa. Trong đó, Sở tập trung thực hiện công tác tham mưu, chỉ đạo đẩy mạnh công tác tuyên truyền, đổi mới phương thức tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, phát động các phong trào thi đua, cuộc vận động về xây dựng đời sống văn hóa theo phương châm hướng về cơ sở.

Những buổi luyện tập sôi nổi trong tiếng nhạc, tiếng trống, chiêng rộn ràng, những trận thi đấu thể thao náo nhiệt, những cuộc họp bản thắm tình đoàn kết… đã khẳng định thiết chế văn hóa, thể thao chính là điểm tựa tinh thần của mỗi bản làng. Đó là nơi lưu giữ và trao truyền văn hóa dân tộc, nơi thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng, tạo động lực thúc đẩy bà con thi đua lao động, xây dựng cuộc sống ấm no, góp phần xây dựng quê hương Sơn La ngày càng giàu đẹp, văn minh.