Nâng cao ý thức, trách nhiệm bảo vệ rừng

Theo tổng hợp của Chi cục Kiểm lâm tỉnh, những năm gần đây, số vụ vi phạm có xu hướng giảm khoảng 10%/năm. Một trong những nguyên nhân quan trọng là ý thức, trách nhiệm của cơ sở, nhất là nhân dân về bảo vệ, phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR) được nâng lên.

Với vai trò nòng cốt trong bảo vệ rừng, lực lượng kiểm lâm đã tăng cường phối hợp với các ban, ngành, tổ chức chính trị xã hội tại địa phương và chính quyền cơ sở đẩy mạnh tuyên truyền Luật Lâm nghiệp; hướng dẫn xây dựng nội quy, quy ước bảo vệ rừng đến từng tổ, bản, cụm dân cư, làm nương theo đúng mốc giới quy định, thực hiện tốt các biện pháp PCCCR trong mùa khô hanh...

Trong năm 2024, lực lượng kiểm lâm toàn tỉnh đã phối hợp với chính quyền cơ sở tổ chức 1.147 cuộc tuyên truyền tại các xã, bản với tổng 87.283 lượt người tham gia. Phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền thông đại chúng xây dựng và phát chuyên mục quản lý bảo vệ rừng, kết hợp thực hiện tuyên truyền lưu động, pano, áp phích, tuyên truyền qua máy chiếu tại các xã, thôn, bản, tiểu khu…

Ông Nguyễn Huy Tuấn, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh, cho biết: Hằng năm, Chi cục chỉ đạo các hạt kiểm lâm tham mưu chính quyền địa phương tổ chức ký cam kết công tác bảo vệ rừng và PCCCR giữa các hộ gia đình với các trưởng bản; giữa trưởng bản với chủ tịch UBND cấp xã; giữa các chủ rừng là tổ chức nhà nước và chủ tịch UBND cấp xã với chủ tịch UBND cấp huyện và chủ tịch UBND các huyện, thị xã, thành phố ký cam kết với Chủ tịch UBND tỉnh về công tác quản lý, bảo vệ, phát triển rừng, PCCCR và chi trả dịch vụ môi trường rừng. Việc ký cam kết đã nâng cao được trách nhiệm của các cấp chính quyền, các hộ gia đình về công tác bảo vệ, PCCCR trên địa bàn.

Chính sách giao đất, giao rừng tới cộng đồng dân cư, hộ gia đình và cá nhân, tạo sinh kế, tạo thu nhập cho nhân nhân từ rừng, tác động tích cực, hiệu quả trong việc huy động nhân dân tham gia bảo vệ và phát triển rừng. Trong năm 2024, toàn tỉnh có 559.597 ha rừng đủ điều kiện cung ứng dịch vụ môi trường rừng; Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh đã chi trả 202 tỷ đồng cho 40.338 chủ rừng.

Mặt khác, công tác tuần tra, kiểm tra rừng được tăng cường; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm, tăng tính răn đe đối với các đối tượng vi phạm. Lực lượng kiểm lâm triển khai hệ thống phần mềm theo dõi biến động rừng đồng bộ từ trung ương đến tỉnh, tới kiểm lâm địa bàn; hình ảnh được truyền từ vệ tinh có thể sớm phát hiện những địa điểm rừng có dấu hiệu bị chặt phá. Ngoài ra, lực lượng kiểm lâm còn được trang bị thiết bị bay để nâng cao hiệu quả công tác tuần tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện khi rừng bị chặt phá. Trong năm 2024, lực lượng kiểm lâm toàn tỉnh đã kiểm tra, phát hiện và lập hồ sơ xử lý 313 vụ vi phạm trong lĩnh vực lâm nghiệp, trong đó, xử lý hành chính 300 vụ, xử lý hình sự 13 vụ.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cương, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Thuận Châu, chia sẻ: Diện tích có rừng huyện Thuận Châu hiện nay là 67.690 ha, tỷ lệ che phủ rừng 43,6%. Mỗi kiểm lâm địa bàn phụ trách quản lý rừng của 2-3 xã, địa hình chia cắt phức tạp, khó khăn trong việc tuần tra, kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm. Bởi vậy, công tác bảo vệ, PCCCR chủ yếu dựa vào cấp ủy, chính quyền địa phương và nhân dân. Nâng cao ý thức của nhân dân về bảo vệ rừng, năm 2024, Hạt đã phối hợp tổ chức 269 cuộc họp cấp bản với 25.722 lượt người nghe, ký cam kết bảo vệ rừng, PCCCR. Phối hợp với Trung tâm phát triển nông thôn bền vững SRD tổ chức 6 diễn đàn về vai trò của rừng tại các xã Bon Phặng, Muổi Nọi, Bó Mười, Phổng Lập, Chiềng Pha, Nậm Lầu. Năm 2024, Hạt đã kiểm tra, phát hiện, lập hồ sơ xử lý 10 vụ vi phạm, phạt tiền 79,5 triệu đồng.

Tuy có nhiều chuyển biến tích cực về ý thức và trách nhiệm của nhân dân trong việc bảo vệ rừng. Song một bộ phận người dân nhận thức vẫn còn hạn chế, một số xã, bản vùng cao vẫn còn đốt rừng làm nương, đốt nương gây cháy lan vào rừng. Năm 2024, toàn tỉnh xảy ra 53 vụ cháy rừng, gồm: 44 vụ cháy với diện tích thiệt hại 121,807 ha chủ yếu là cháy rừng hỗn giao tre nứa và 9 vụ cháy các diện tích đang được đầu tư trong giai đoạn khoanh nuôi tái sinh.

Chủ động phòng cháy, chữa cháy rừng

Từ quý IV năm 2024 đến nay, nhiều tháng không có mưa, nhiều địa bàn cảnh báo nguy cơ cháy rừng cấp 4, cấp 5. Lực lượng kiểm lâm toàn tỉnh đang tích cực, chủ động tham mưu với cấp ủy, chính quyền các cấp tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác bảo vệ rừng, PCCCR mùa khô năm 2024 - 2025.

Chi cục kiểm lâm đã chủ động tham mưu với Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh chỉ đạo, triển khai các nhiệm vụ liên quan đến công tác bảo vệ rừng, PCCCR. Phối hợp với các địa phương tập trung làm tốt công tác quản lý bảo vệ rừng, đặc biệt chú trọng các địa bàn trọng điểm hay để xảy ra cháy rừng các năm trước, khu vực có nguy cơ cháy cao. Phân công cán bộ trực theo dõi điểm cháy trên vệ tinh qua cổng thông tin điện tử của Cục Kiểm lâm; xác định vị trí và thông báo cho kiểm lâm địa bàn để kiểm tra, xử lý kịp thời khi có cháy rừng xảy ra. Phối hợp với các nhà mạng gửi thông tin cảnh báo cháy rừng đến các thuê bao để nâng cao ý thức cảnh giác của nhân dân về PCCCR.

Đôn đốc, chỉ đạo các hạt kiểm lâm, ban quản lý các khu rừng đặc dụng - phòng hộ, khu bảo tồn thiên nhiên làm tốt công tác dự tính, dự báo cấp cháy rừng trong mùa nắng nóng khô hanh, thông báo kịp thời đến chính quyền địa phương và chủ rừng để chủ động trong công tác PCCCR. Phân công các phòng chuyên môn, nghiệp vụ thường xuyên phối hợp với cơ sở tuần tra, kiểm tra các khu vực trọng điểm có nguy cơ cháy rừng cao; quản lý chặt chẽ nguồn lửa đối với các hoạt động trong và ven rừng dễ gây cháy rừng. Phối hợp chặt chẽ với Công an huyện, Ban Chỉ huy Quân sự huyện, UBND các xã, các chủ rừng huy động lực lượng đến hiện trường nơi có đám cháy, thực hiện tốt phương châm 4 tại chỗ (phương tiện tại chỗ, lực lượng tại chỗ, chỉ huy tại chỗ và hậu cần tại chỗ) tiến hành khoanh vùng, kịp thời khống chế và dập tắt các đám cháy.

Huyện Vân Hồ là địa phương có tỷ lệ che phủ rừng đạt gần 57%, cao nhất tỉnh. Trong tổng diện tích diện tích 56.659 đất quy hoạch lâm nghiệp, có 55.305 ha rừng, gồm 46.215 ha rừng tự nhiên, 4.625 ha rừng trồng và 4.465 ha cây ăn quả thân gỗ. Ông Phạm Văn Hóa, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm huyện Vân Hồ, cho biết: Hạt Kiểm lâm đã tham mưu xây dựng kế hoạch bảo vệ rừng, PCCCR cấp huyện, 14 kế hoạch cấp xã, 3 phương án của chủ rừng là tổ chức, trên 2.523 phương án của chủ rừng là cộng đồng dân cư và hộ gia đình. Tham mưu 14 xã thành lập 14 ban chỉ huy cấp xã; củng cố, xây dựng 14 đội quản lý bảo vệ, PCCCR cấp xã, 113 tổ đội quần chúng các bản với 2.260 người tham gia. Bố trí kiểm lâm địa bàn luôn có mặt tại cơ sở; phân công lịch trực PCCCR rừng, đảm bảo tiếp nhận và xử lý thông tin. Thường xuyên theo dõi thông tin trên Website của Cục Kiểm lâm về cảnh báo cháy rừng trên ảnh vệ tinh.

Bản Sẳng Sang, xã Muổi Nọi là điển hình về công tác bảo vệ PCCCR của huyện Thuận Châu. Thăm khu rừng khoanh nuôi tái sinh của bản từ những năm 1990, với những thân cây gỗ to như thân người. Rừng được bảo vệ tốt nên giữ được nguồn nước phục vụ cho nhân dân sinh hoạt, sản xuất quanh năm, ngăn sạt lở đất. Ngoài ra, bản còn được hưởng lợi từ dịch vụ chi trả môi trường rừng, riêng năm 2024, rừng cộng đồng do bản quản lý được dịch vụ môi trường rừng chi trả 109,5 triệu đồng; các hộ gia đình được chi trả 89 triệu đồng.

Anh Đèo Duy Thước, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Sẳng Sang, xã Muổi Nọi, chia sẻ: Diện tích rừng được giao các hộ gia đình quản lý gần 180 ha, cộng đồng bản quản lý 278,8 ha rừng sản xuất và rừng phòng hộ. Bản thành lập tổ bảo vệ rừng của bản gồm 11 thành viên, Tổ bảo vệ và phát triển rừng theo dự án của Trung tâm phát triển nông thôn bền vững SRD với 20 người được trang bị quần áo, dụng cụ, ống nhòm, loa di động phát 2 thứ tiếng phổ thông và tiếng dân tộc Thái phục vụ công tác tuần tra, kiểm tra, tuyên truyền về công tác bảo vệ rừng. Bà con có ý thức bảo vệ rừng. Nhiều năm qua, bản không để xảy ra cháy rừng.

Với các giải pháp đồng bộ, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự chung tay của mỗi người dân, công tác bảo vệ, phòng cháy, chữa cháy rừng, bảo vệ rừng, góp phần bảo vệ "lá phổi xanh" của địa phương.