Là xã biên giới đặc biệt khó khăn, Mường Sai có hơn 2 km đường biên giới với nước CHDCND Lào; có 1.022 hộ dân thuộc 4 dân tộc Thái, Mông, Sinh Mun, Kinh chung sống. Đảng bộ xã có 16 chi bộ trực thuộc, gồm 12 chi bộ bản, 2 chi bộ trường học, 1 chi bộ trạm y tế, 1 chi bộ công an xã, với tổng số 235 đảng viên.

Ông Lưu Văn Cường, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã, cho hay: Tạo sự đồng thuận của nhân dân trong xây dựng NTM, Đảng ủy xã đã chỉ đạo Ban Chỉ đạo xã lồng ghép tuyên truyền xây dựng NTM trong các hội nghị của xã, của bản. Tuyên truyền, vận động nhân dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa để nâng cao thu nhập, tạo tiền đề thực hiện các tiêu chí NTM. Đồng thời, tích cực đóng góp công lao động, góp tiền, hiến đất, góp thêm ý tưởng để xây dựng NTM. Nhờ vậy, 100% các điểm triển khai xây dựng công trình cơ sở hạ tầng nhân dân tự giải phóng mặt bằng, ủng hộ vật liệu, ngày công, hiến đất, cây cối hoa màu trên đất để xây dựng đường giao thông, nhà văn hóa bản...

Trong quá trình thực hiện, Đảng ủy xã đã chỉ đạo UBND xã và các tổ chức đoàn thể xã phối hợp với Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện chuyển giao tiến bộ kỹ thuật sản xuất cho nhân dân. Hiện nay, bà con đang chăm sóc trên 300 ha cây ăn quả các loại, trong đó hơn 200 ha cây nhãn miền thiết, sản lượng đạt 1.680 tấn quả/năm; trồng 964 ha ngô, sản lượng đạt 4.145 tấn ngô hạt/vụ; gieo cấy 250 ha lúa ruộng và lúa nương, sản lượng đạt 555 tấn thóc/năm; trồng 350 ha cây lấy củ có bột, 25 ha cây rau đậu các loại, 20,5 ha cây cà phê, 6,3 ha mía... Sản phẩm chăn nuôi đã trở thành hàng hóa, với tổng đàn gia súc, gia cầm gần 45.000 con. Ngoài ra, còn nuôi 147 đàn ong... Đời sống nhân dân được nâng cao. Đến hết năm 2023, Mường Sai còn 99 hộ nghèo, chiếm 9,69% và 32 hộ cận nghèo chiếm 3,13%.

Đón chúng tôi tại nhà văn hóa bản, anh Cà Văn Biên, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Tân Hống, xã Mường Sai, chia sẻ: Bản có 51 hộ dân. Hiện nay, bà con chăm sóc 35 ha cây nhãn chín sớm, sản lượng trên 150 tấn quả, được thương lái đến mua tại vườn và một phần sản phẩm được sấy long. Bà con còn thâm canh trên 60 ha ngô, sản lượng đạt 360 tấn ngô hạt… đời sống nhân dân được nâng lên. Bản chỉ còn 3 hộ nghèo và không còn nhà ở tạm. Kinh tế ổn định, nhân dân tích cực tham gia xây dựng NTM bằng những việc thiết thực, trong đó đã hiến 50 m² đất, góp cát, sỏi để xây dựng nhà văn hóa bản cùng các tuyến đường nội bản khang trang sạch, đẹp.

Theo đồng chí Chủ tịch UBND xã, trong thực hiện xây dựng NTM, tiêu chí số 17 về môi trường tuy không cần nguồn kinh phí lớn, nhưng lại là một trong những tiêu chí rất cần sự đồng thuận cao của nhân dân. Vì vậy, Đảng ủy xã đã chỉ đạo các tổ chức đoàn thể hằng tuần tổ chức cho đoàn viên, hội viên dọn vệ sinh khu dân cư, các tuyến đường nội bản. Vận động 73,4% số hộ gia đình xây dựng bể chứa nước sinh hoạt và nhà tiêu, nhà tắm hợp vệ sinh đảm bảo 3 sạch. Nhân dân thực hiện thu gom rác thải sinh hoạt đúng quy định. Ngoài ra, còn xây dựng 30 bể chứa bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng để xử lý theo quy định, đặt ở tất cả các bản. Vận động các hộ gia đình lắp đặt 113 đèn năng lượng mặt trời thắp sáng đường làng, ngõ xóm. Đối với các tiêu chí khác, Đảng ủy xã cũng đã phân công nhiệm vụ cho các tổ chức đoàn thể, chi bộ, ban quản lý các bản triển khai thực hiện hiệu quả.

Ông Tòng Văn Hoán, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Sai, cho hay: Hiện nay, việc thu gom rác thải ở bản được thực hiện khá nền nếp. Định kỳ 1 tuần 1 lần, bản tổ chức cho bà con quét dọn 3 tuyến đường nội bản và khu dân cư; không còn tình trạng nuôi gia súc dưới gầm sàn nhà ở; vỏ bao thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng được thu gom đúng quy định. Đặc biệt, Ban quản lý bản đã vận động quyên góp được hơn 10 triệu đồng đầu tư lắp đặt 7 bóng đèn năng lượng trên tuyến trục bản; hiện nay, đang triển khai lắp tuyến thứ hai với 10 bóng đèn, chúng tôi phấn đấu hoàn thành trước Tết nguyên đán Giáp Thìn. Sau tết, tiếp tục lắp đặt tuyến đường nội bản còn lại.

Cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước, Đảng ủy xã Mường Sai đã đưa ra những bước đi bài bản, chắc chắn để lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng NTM trên địa bàn. Phát huy sức mạnh đoàn kết, thống nhất ý Đảng với lòng dân, là điều kiện quan trọng để Đảng bộ xã tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo duy trì và nâng cao các tiêu chí xã nông thôn mới trong những năm tới.