Đi giữa những bản làng đầu xuân, dễ nhận ra màu xanh của rừng vẫn là tài sản quý giá của Phiêng Cằm. Trao đổi với chúng tôi, ông Đặng Tiến Dũng, Chủ tịch UBND xã Phiêng Cằm, cho biết: Phiêng Cằm là xã vùng cao đặc biệt khó khăn, mới thành lập trên cơ sở sáp nhập hai xã Chiềng Nơi và Phiêng Cằm; địa bàn rộng, dân cư phân tán, hạ tầng còn nhiều hạn chế. Người dân chủ yếu sống bằng sản xuất nông, lâm nghiệp nên dễ bị tác động bởi thiên tai, dịch bệnh và biến đổi khí hậu.

Xã Phiêng Cằm hiện có ở 34 bản, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số. Địa hình chia cắt, kết cấu hạ tầng còn thiếu đồng bộ, sản xuất nông - lâm nghiệp vẫn là sinh kế chủ yếu của gần như toàn bộ hộ dân. Đã có thời gian, cái nghèo, cái khó như “đóng đinh” vào đời sống người dân nơi đây. Những con đường đất lầy lội mùa mưa, những nương ngô, rẫy sắn phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết, những mùa giáp hạt kéo dài khiến nhiều gia đình phải chật vật xoay xở từng bữa ăn.

Bước vào năm 2025, Phiêng Cằm tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức. Thời tiết diễn biến phức tạp, thiên tai xảy ra bất thường. Riêng trong tháng 7/2025, ảnh hưởng của bão số 3 gây mưa vừa đến mưa rất to, gây lũ quét cuốn trôi 1 người, làm thiệt hại 3,34 ha lúa, hoa màu của 23 hộ dân. UBND xã đã khẩn trương hoàn thiện hồ sơ đề nghị cấp trên hỗ trợ khắc phục hậu quả, ổn định đời sống nhân dân.

Việc duy trì sản xuất, ổn định kinh tế - xã hội được xã Phiêng Cằm quan tâm, năm 2025 tổng diện tích gieo trồng đạt 3.512,1 ha, bằng 92,58% kế hoạch. Sản xuất nông nghiệp được tổ chức trong điều kiện thuận lợi và khó khăn đan xen, song xã đã tập trung chỉ đạo chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, hướng tới sản phẩm có giá trị cao hơn, phù hợp với thị trường. Các chương trình khuyến nông được triển khai với 85 cuộc tập huấn, thu hút 1.320 lượt người tham gia, từng bước nâng cao kỹ thuật canh tác cho nông dân.

Chăn nuôi cũng được xã chú trọng theo hướng hàng hoá. Tổng đàn gia súc, gia cầm trên địa bàn đạt 81.670 con, bằng 85,5% kế hoạch. Công tác phòng, chống dịch bệnh được triển khai quyết liệt với hàng nghìn liều vắc xin được tiêm phòng, trong đó có 2.425 liều lở mồm long móng cho trâu, bò; 500 liều tụ huyết trùng; 174 liều phòng dại cho vật nuôi. Phong trào trồng cỏ hàng hóa gắn với phát triển đại gia súc đạt 72 ha, bằng 80,8% kế hoạch, từng bước thay đổi tập quán chăn nuôi nhỏ lẻ trước đây.

Bảo vệ quản lý, bảo vệ ở đây được đẩy mạnh; hơn 10.000ha rừng được dịch vụ môi trường rừng chi trả  trên 2 tỷ đồng/năm đã góp phần cải thiện thu nhập cho nhiều hộ dân. Công tác trồng rừng tiếp tục được đẩy mạnh với 158,5 ha rừng trồng tập trung, 500 cây phân tán được trồng dọc các tuyến giao thông. So với những năm trước, ý thức bảo vệ rừng của người dân đã có chuyển biến rõ nét, từng bước hạn chế việc phá rừng trái pháp luật.

Điểm tích cực là nhận thức của người dân từng bước chuyển biến, quan tâm hơn đến ứng dụng khoa học kỹ thuật, liên kết sản xuất, chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, tạo tiền đề cho giảm nghèo bền vững. Về định hướng thời gian tới, xã kiến nghị tỉnh sớm bố trí nguồn lực đầu tư xây dựng các hồ chứa nước Nong Tàu Thái, Nong Tàu Mông theo Quy hoạch thủy lợi giai đoạn 2021 - 2030, đồng thời quan tâm bố trí vốn đẩy nhanh tiến độ tuyến đường Chiềng Dong - Phiêng Cằm, tăng kết nối liên vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân.

Ở cấp bản, sự thay đổi ấy thể hiện rõ trong từng việc làm cụ thể. Anh Cầm Văn Hoàng, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Noong Tàu Thái, chia sẻ: Bản có 93 hộ, nhân khẩu 394 người, bản còn 17 hộ nghèo. Trước kia, đường sá khó đi, mưa xuống là lầy lội. Bà con chủ yếu trông chờ hỗ trợ. Nay chi bộ vận động dân cùng làm, cùng góp công. Năm 2025, bản tham gia hàng trăm ngày công để dọn dẹp, khơi thông hơn 5 km đường nội bản, nội đồng, sửa chữa cống rãnh sau mưa bão. Làm xong, đi lại thuận tiện hơn, bà con cũng phấn khởi. 

So với những năm trước, Phiêng Cằm đã có thêm nhiều công trình hạ tầng được đầu tư. Năm 2025, xã triển khai 11 công trình, dự án với tổng kế hoạch vốn hơn 31 tỷ đồng; trong đó có các công trình hoàn thành đưa vào sử dụng như Chợ Phiêng Cằm, tuyến đường Nhụng Trên - Bằng Ban, đường Bằng Ban - Sài Khao - Phiêng Thẳm. Điện lưới quốc gia đã phủ tới 99,05% hộ dân. Những con đường mới mở, những công trình mới hoàn thành đang từng bước rút ngắn khoảng cách giữa Phiêng Cằm với các khu vực trung tâm. Giáo dục, y tế được quan tâm, 100% hộ dân được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh, một con số đáng ghi nhận đối với xã vùng cao còn nhiều khó khăn.

Tuy vậy, nhìn một cách toàn diện, những khó khăn của xã vẫn còn rất lớn. Nhiều tuyến đường đến bản chưa được bê tông hóa; nguồn nhân lực sau sáp nhập còn thiếu, nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm; trình độ dân trí giữa các bản chưa đồng đều. Một bộ phận người dân vẫn còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước, chưa mạnh dạn đầu tư sản xuất theo hướng mới. Tỷ lệ hộ nghèo vẫn ở mức cao, với khoảng 1.157 hộ nghèo (trên 40%) và 268 hộ cận nghèo trên 9%; thu nhập bình quân thấp, sản xuất nông nghiệp còn nhỏ lẻ. 

Dẫu còn nhiều khó khăn, Phiêng Cằm đã có những bước đi vững vàng hơn. Đảng bộ, chính quyền đang nỗ lực triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm ổn định kinh tế, giữ vững quốc phòng - an ninh, để bước quyết tâm đạt được các mục tiêu năm 2026: Thu nhập bình quân đầu người đạt 26 triệu đồng/người/năm; giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 3-4%; duy trì 100% hộ sử dụng nước hợp vệ sinh; hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát; phấn đấu thêm 1-2 tiêu chí nông thôn mới; nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 57%. 

Rời Phiêng Cằm trong buổi chiều đầu năm, nắng trải trên những triền đồi, vẫn đọng lại hình ảnh người nông dân cần mẫn trên nương, cán bộ xã, bản tất bật công việc ngay từ đầu năm. Tất cả đang đem theo khát vọng vươn lên, quyết tâm xóa đói nghèo để vùng cao từng ngày thêm đổi mới.