Thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, Mường É được thành lập trên cơ sở sáp nhập 2 xã Mường É và Phổng Lập của huyện Thuận Châu (cũ), có tổng diện tích tự nhiên 139,9 km², dân số hơn 14.030 người, chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái, Mông và Khơ Mú. 

Đón chúng tôi là ông Lò Anh Viễn, Phó Chủ tịch UBND xã Mường É. Sau cái bắt tay thật chặt, nhanh nhẹn ông nói: Ngay khi bước vào hoạt động, UBND xã và các phòng chuyên môn đã rà soát những điều kiện phát triển kinh tế của từng vùng trong xã, xây dựng kế hoạch phát triển phù hợp trên cơ sở phát huy các kết quả đã đạt được và những tiềm năng lợi thế của địa phương.

Hiện nay, toàn xã có hơn 300 ha ruộng 2 vụ, sản lượng hằng năm đạt 1.800 tấn thóc; hơn 400 ha chè, sản lượng đạt 1.000 tấn chè búp tươi/năm; trên 625 ha cây cà phê, sản lượng đạt 1.200 tấn quả cà phê tươi/năm; gần 1.000 ha các loại cây mắc ca, mận hậu… Đồng thời, bảo vệ tốt hơn 5.639 ha rừng hiện còn, tỷ lệ che phủ rừng đạt 40,3%. Ngoài ra, duy trì chăn nuôi trên 11.160 con gia súc và 44.900 con gia cầm.

Trên cơ sở tiềm năng, lợi thế, UBND xã đã tham mưu cho Đảng ủy xã xây dựng các nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế trong nhiệm kỳ 2025-2030. Trong đó, thực hiện hiệu quả việc quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp tập trung ứng dụng công nghệ cao. Tiếp tục nghiên cứu, chuyển đổi, cải tạo các loại giống, cây trồng có giá trị kinh tế cao theo hướng phát triển các hợp tác xã nông nghiệp, thu hút các doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân đầu tư vào nông nghiệp, xây dựng chuỗi sản xuất, chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu sản phẩm. Đồng thời, huy động, sử dụng tốt các nguồn lực, tranh thủ thời cơ thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững.

Bên cạnh đó, tiếp tục chỉ đạo thực hiện chuyển đổi, phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa gắn với xây dựng sản phẩm OCOP và gắn với du lịch. Khuyến khích tổ chức sản xuất khép kín, liên kết giữa các khâu trong chuỗi giá trị để cắt giảm chi phí và tăng hiệu quả. Nhân rộng các mô hình sản xuất, kinh doanh giỏi đạt hiệu quả kinh tế cao.

Cùng chúng tôi đi thăm cơ sở, ông Viễn chỉ tay về các đồi cà phê đang vào mùa thu hoạch, nói: Năm nay, cà phê được mùa, được giá cao, có thời điểm giá đạt 30 nghìn đồng/kg quả cà phê tươi, bà con rất phấn khởi, không khí nô nức thu hoạch diễn ra khắp các bản.

Là bản có diện tích trồng cà phê tương đối lớn của xã, ông Quàng Văn Vu, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Chiềng Ve, xã Mường É, phấn khởi nói: Thực hiện chủ trương của xã về phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa, bà con trong bản duy trì chăm sóc 90 ha cây cà phê, sản lượng đạt 180 tấn quả tươi/năm và 45 ha cây chè, sản lượng đạt 130 tấn chè búp tươi/năm. Năm nay, cà phê được giá, dự kiến thu nhập bình quân của bản có thể đạt 30 triệu đồng/người/năm. Ngoài ra, thời điểm này, bà con còn tranh thủ đi hái thuê cà phê, mỗi kg được 3.000-5.000 đồng, tối đa có người thu được 1 triệu đồng/ngày nhờ công việc đi hái thuê cà phê.

Đối với lĩnh vực chăn nuôi, xã đang tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chủ trương đưa chuồng, trại gia súc, gia cầm ra khỏi gầm sàn nhà ở. Đã có 2.250 hộ đưa chuồng, trại gia súc, gia cầm ra khỏi gầm sàn, đạt 71,4% trên tổng số hộ chăn nuôi trong toàn xã. Đồng thời, tập trung chăn nuôi theo mô hình trang trại, chăn nuôi hữu cơ, ứng dụng khoa học kỹ thuật để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm chăn nuôi, trong đó bảo tồn giống vịt cổ xanh, cá Mường É. Hướng dẫn nhân dân làm tốt công tác phòng chống rét, phòng chống dịch bệnh và vệ sinh chuồng trại chăn nuôi… nhằm phát triển ổn định đàn gia súc, gia cầm đảm bảo an toàn, hiệu quả và bền vững.

Sau khi sáp nhập, địa phương còn tập trung cao cho việc bảo tồn nghề truyền thống, như: Dệt thổ cẩm, mây tre đan tại bản Lụa và bản Chiềng Ve. Đồng thời, phát triển sản phẩm nông nghiệp đặc sắc theo hướng sản phẩm OCOP, liên kết bao tiêu, nâng cao giá trị; đầu tư kết cấu hạ tầng gắn với bảo tồn văn hóa dân tộc, duy trì, phát triển khu du lịch tâm linh đèo Pha Đin - nơi gắn liền với chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.

Ông Quàng Văn Chiến, bản Lùa, xã Mường É, chia sẻ: Hầu như bà con ở bản Lùa ai cũng biết đan lát theo hình thức cha truyền con nối, với mục đích bảo tồn, phát huy nghề truyền thống mây tre đan và khai thác tiềm năng từ rừng để tăng thêm thu nhập. Đây cũng là thực hiện chủ trương của xã về giữ gìn nghề truyền thống. Riêng gia đình tôi, một năm thu khoảng 30 triệu đồng từ nghề mây tre đan.

Sự vào cuộc tích cực trong lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, UBND xã, cùng với những giải pháp phù hợp, sát thực tế được Đảng bộ xã đề ra trong phát triển kinh tế, cũng như sự chung sức, đồng lòng của nhân dân, tin rằng Mường É sẽ bứt phá vươn lên phát triển nhanh, bền vững, vươn lên trở thành điểm sáng của những xã vùng cao khu vực Thuận Châu.