Sau khi tổ 11 và tổ 12 Chiềng Lề sáp nhập thành tổ 6, phường Tô Hiệu, điều khiến nhiều người băn khoăn không phải là việc tổ chức lại hoạt động của tổ dân phố mà là sử dụng hai nhà văn hóa hiện có như thế nào để vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, vừa tránh lãng phí. Qua nhiều lần họp bàn, chi bộ và ban công tác mặt trận thống nhất phân công, Nhà văn hóa tổ 12 cũ được lựa chọn làm nơi tổ chức các cuộc họp của chi bộ, tổ dân phố và các sự kiện chung; Nhà văn hóa tổ 11 cũ tiếp tục phục vụ các hoạt động thể dục, thể thao. Cách bố trí này, giúp cả hai công trình được khai thác thường xuyên, tạo thuận lợi cho người dân ở các khu vực khác nhau tham gia sinh hoạt.

Ông Phạm Văn Hoa, Bí thư Chi bộ tổ 6, phường Tô Hiệu, chia sẻ: Tổ 6 có 593 hộ, trên 2.600 nhân khẩu, là tổ dân phố đông dân nhất phường Tô Hiệu. Nếu chỉ tập trung hoạt động tại một điểm sẽ dẫn đến quá tải, trong khi công trình còn lại ít được khai thác. Điều quan trọng là phát huy hiệu quả những công trình đã có. Khi thống nhất phương án sử dụng ngay từ đầu, các hoạt động của tổ dân phố diễn ra thuận lợi, người dân đồng tình vì cơ sở vật chất khai thác phù hợp với điều kiện thực tế.

Câu chuyện ở tổ 6, phường Tô Hiệu cũng phản ánh thực trạng tại nhiều địa phương sau sáp nhập. Khi quy mô bản, tổ dân phố tăng lên, nhiều nhà văn hóa xây dựng từ nhiều năm trước không còn đáp ứng nhu cầu tổ chức các cuộc họp đông người. Trong khi đó, ở một số nơi lại có nhiều nhà văn hóa trên cùng địa bàn, đòi hỏi chính quyền cơ sở phải rà soát, xây dựng phương án sử dụng phù hợp.

Tại bản Sọc, xã Mường Bang, sau khi hợp nhất bản Cải và bản Sọc, số hộ dân tăng lên gần 300 hộ. Để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt trước mắt, bản linh hoạt bố trí các hoạt động tại hệ thống nhà văn hóa hiện có. Tuy nhiên, hội trường được lựa chọn làm nơi tổ chức các cuộc họp toàn bản chỉ đáp ứng hơn 100 chỗ ngồi. Mỗi khi tổ chức hội nghị nhân dân hoặc lấy ý kiến toàn dân, bản phải kê thêm bàn ghế ngoài hội trường hoặc tổ chức nhiều đợt họp.

Ông Phùng Văn Thức, Trưởng bản Sọc, xã Mường Bang, cho biết: Việc tận dụng các nhà văn hóa hiện có giúp hoạt động của bản không bị gián đoạn sau sáp nhập. Tuy nhiên, quy mô dân cư tăng khiến hội trường trung tâm không còn đáp ứng yêu cầu. Chúng tôi đang đề xuất cấp trên quan tâm đầu tư nâng cấp, mở rộng nhà văn hóa để đáp ứng tốt hơn nhu cầu hội họp và các hoạt động cộng đồng.

Thực tế cho thấy, sau sáp nhập, yêu cầu đặt ra không còn là số lượng nhà văn hóa mà là khai thác hiệu quả các công trình hiện có. Đây cũng là cơ sở để các địa phương rà soát, sắp xếp công năng và xây dựng lộ trình đầu tư phù hợp với quy mô dân cư, đáp ứng yêu cầu quản lý và nhu cầu sinh hoạt của cộng đồng.

Ông Phan Ngọc Linh, Chủ tịch UBND xã Phù Yên, cho biết: Địa phương đang rà soát toàn bộ hệ thống nhà văn hóa. Đối với những công trình giữ vai trò trung tâm sẽ từng bước đề xuất đầu tư nâng cấp về diện tích, trang thiết bị và hạ tầng số. Việc đầu tư được thực hiện theo lộ trình, căn cứ nhu cầu thực tế và khả năng cân đối nguồn lực, bảo đảm hiệu quả, tránh dàn trải.

Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, nhiều địa phương từng bước ứng dụng chuyển đổi số vào hoạt động của nhà văn hóa thông qua kết nối hội nghị trực tuyến, bổ sung thiết bị trình chiếu, âm thanh và đường truyền Internet. Đồng thời, chú trọng huy động sự tham gia của cộng đồng trong quản lý, bảo dưỡng, khai thác công trình, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng và phát huy giá trị của thiết chế văn hóa ở cơ sở.

Bà Đinh Thị Lan, Trưởng phòng Quản lý Văn hóa và Gia đình, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết: Sau sáp nhập bản, tổ dân phố, toàn tỉnh hiện dôi dư trên 600 nhà văn hóa. Hiện nay, Sở đang thực hiện rà soát, thống kê số lượng, hiện trạng nhà văn hóa bản, tổ dân phố sau sáp nhập nhằm đánh giá thực trạng trong công tác quản lý và sử dụng, đưa ra giải pháp phát huy hiệu quả các thiết chế văn hóa. Thời gian tới, phòng sẽ tham mưu cho Sở phối hợp với các địa phương tiếp tục hoàn thiện quy hoạch hệ thống nhà văn hóa theo hướng phù hợp với phân bố dân cư; ưu tiên đầu tư nâng cấp những công trình xuống cấp hoặc không còn đáp ứng yêu cầu sử dụng, đồng thời, đẩy mạnh xã hội hóa để bổ sung trang thiết bị, nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa, thể thao và sinh hoạt cộng đồng.

Thực tiễn cho thấy, hiệu quả của chủ trương sắp xếp bản, tổ dân phố không chỉ thể hiện ở việc tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực quản lý mà còn ở khả năng khai thác hiệu quả các công trình phục vụ nhân dân. Khi hệ thống nhà văn hóa được quy hoạch hợp lý, đầu tư có trọng tâm và sử dụng đúng công năng, mỗi công trình tiếp tục là điểm kết nối cộng đồng, góp phần xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ngày càng văn minh, đoàn kết.