Những ngày đầu tháng 10, chúng tôi theo tỉnh lộ 107 về xã Mường Sại. Hai bên đường vào trung tâm xã bắt gặp nhiều ngôi nhà xây kiên cố, đường giao thông sạch đẹp, tạo diện mạo nông thôn mới khang trang. Ông Lò Văn Tâm, Chủ tịch UBND xã, chia sẻ: Mường Sại có 18 bản, hơn 2.000 hộ dân thuộc 4 dân tộc Thái, La Ha, Mông và Dao. Xã đang tập trung phát triển sản xuất, duy trì và nhân rộng các mô hình trồng cây ăn quả kết hợp chăn nuôi, nuôi trồng và đánh bắt thủy sản, nhằm nâng cao thu nhập cho người dân.

Giai đoạn 2020 - 2025, xã Mường Sại và Nặm Ét (cũ) được đầu tư 328,6 tỷ đồng thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới. Từ nguồn vốn này, địa phương xây dựng, sửa chữa 3 công trình nước sinh hoạt tập trung, 1 công trình điện, 1 cầu qua suối, 13 công trình giao thông, trong đó 11 tuyến đường nông thôn. Nhân dân tích cực góp công, tiền và vật liệu để bê tông hóa đường giao thông, chỉnh trang tường rào, cổng nhà văn hóa, trồng hoa ven đường, tạo cảnh quan sáng - xanh - sạch - đẹp.

Về phát triển kinh tế, xã định hướng nhân dân xây dựng mô hình sản xuất phù hợp. Hiện nay, toàn xã gieo trồng gần 5.000 ha cây lương thực, thâm canh 355 ha cây ăn quả; chăn nuôi hơn 95.000 con gia súc, gia cầm. Diện tích rừng được khoanh nuôi, bảo vệ hơn 3.347 ha, tỷ lệ che phủ đạt 44,38%. Ngoài ra, nông dân còn tận dụng diện tích mặt nước để nuôi trồng, đánh bắt thủy sản với 2.698 lồng cá, sản lượng hằng năm hơn 366 tấn. Toàn xã có 8 hợp tác xã, trong đó 4 HTX hoạt động trong lĩnh vực thủy sản.

Theo giới thiệu của xã, chúng tôi về bản Tốm. Hiện nay, bản có 92 hộ, chủ yếu là đồng bào La Ha. Những năm qua, Ban quản lý bản và các đoàn thể tích cực vận động nhân dân chuyển từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang nuôi nhốt hàng hóa, đến nay, cả bản đang nuôi 330 con đại gia súc, 3.500 con gia cầm. Ngoài ra, nhân dân còn canh tác 140 ha ngô, 60 ha sắn, 3 ha cây ăn quả; khoanh nuôi, bảo vệ 153 ha rừng tự nhiên và 12 ha rừng trồng. Có 60 hộ được vay vốn ưu đãi của Ngân hàng Chính sách xã hội với tổng dư nợ 3,4 tỷ đồng đầu tư phát triển kinh tế. Ngoài ra, 130 lao động của bản làm việc ngoài tỉnh, thu nhập bình quân 7-10 triệu đồng/tháng.

Ông Quàng Văn Pánh, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Tốm, chia sẻ: Kinh tế phát triển, nhân dân tích cực đóng góp xây dựng nông thôn mới. Với sự hỗ trợ của Nhà nước, nhân dân đã góp trên 300 ngày công làm 1,6 km đường nội bản và 7,5 km đường vào khu sản xuất. Đến nay, 100% hộ di dời gia súc ra khỏi gầm sàn, hơn 90% hộ có công trình vệ sinh đạt chuẩn. Nhà văn hóa bản được nâng cấp, trang bị đầy đủ phục vụ sinh hoạt cộng đồng; hằng năm có 86% hộ đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa”.

Tạo sự liên kết trong sản xuất, năm 2020, anh Lường Văn Lệ, bản Nong, vận động 14 hộ ở các bản Nong, Cà Pống, Co Muông, Hào cùng thành lập HTX Dịch vụ nông nghiệp Nặm Ét, trồng hơn 12 ha cây ăn quả, chủ yếu cam, bưởi. HTX hướng dẫn các thành viên chuyển từ trồng ngô, sắn năng suất thấp sang cây ăn quả theo quy trình VietGAP, hữu cơ, giúp sản phẩm được thương lái trong và ngoài tỉnh thu mua. Sau 4 năm, diện tích cây ăn quả tăng lên gần 15 ha; cuối năm 2024 toàn bộ diện tích được chứng nhận VietGAP.

Là thành viên HTX, anh Lường Văn Vui từng đầu tư gần 200 triệu đồng trồng 1 ha cam V2, bưởi năm 2018 nhưng năng suất thấp do thiếu kỹ thuật. Khi tham gia HTX, anh được hỗ trợ kỹ thuật chăm sóc, đến nay, cây ăn quả thu gần 10 tấn quả/năm, bán 25.000 - 30.000 đồng/kg. Anh Vui chia sẻ: Ngoài trồng cây ăn quả, gia đình còn nuôi hơn 10 con lợn nái, lợn thịt và 10 con trâu, bò, thu khoảng 400 triệu đồng/năm. Thời gian tới, tôi dự định đầu tư chuồng trại nuôi hươu sao lấy nhung.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Mường Sại lần thứ nhất (nhiệm kỳ 2025 - 2030) đặt mục tiêu giữ vững, nâng cao tiêu chí xã đạt chuẩn NTM; xây dựng 2 bản NTM nâng cao trở lên; sản lượng thủy sản đạt 12.000 tấn; thu nhập bình quân 47 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo dưới 4%. Để đạt mục tiêu, Mường Sại tiếp tục lồng ghép các nguồn vốn duy tu, bảo dưỡng hạ tầng; hỗ trợ sản xuất, nâng cao thu nhập cho nhân dân; đồng thời đề tỉnh quan tâm đầu tư, hỗ trợ nguồn lực xây dựng bản NTM nâng cao, có cơ chế ưu đãi, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào trồng trọt, chăn nuôi... từng bước hoàn thiện và thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp xanh, bền vững.