Mường Bám là xã vùng cao không thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã. Sau ngày 1/7/2026, thực hiện sắp xếp các bản, xã đã giảm từ 17 bản xuống còn 11 bản. Bắt tay xây dựng nông thôn mới (NTM), Mường Bám còn nhiều khó khăn. Toàn xã có 7/11 bản chưa có đường ô tô đi được bốn mùa, với tổng chiều dài khoảng 40 km. Nhiều nhà văn hóa bản đã xuống cấp, diện tích nhỏ, chưa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, học tập cộng đồng. Hệ thống thủy lợi phần lớn vẫn là phai tạm, nhiều tuyến mương chưa được kiên cố hóa. Trong khi đó, nguồn lực đầu tư còn hạn chế; thu nhập bình quân năm 2025 mới đạt khoảng 30 triệu đồng/người. Qua rà soát, xã Mường Bám chưa đạt được tiêu chí nào trong 10 tiêu chí xây dựng NTM giai đoạn 2026-2030.

Ông Tạ Đăng Hải, Chủ tịch UBND xã Mường Bám, cho biết: Thực hiện xây dựng NTM, xã tập trung vào 3 nhiệm vụ chủ yếu, gồm: Nâng cao thu nhập cho nhân dân; phát triển hạ tầng nông thôn và thay đổi tư duy, nhận thức của người dân trong bảo vệ môi trường. Trước hết, UBND xã đã đánh giá, xây dựng định hướng phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp bền vững gắn với tìm đầu ra cho hàng hóa nhằm tăng thu nhập cho nhân dân. Tận dụng tối đa các nguồn vốn được phân bổ để phát triển hạ tầng nông thôn. Một trong những giải pháp trọng tâm được triển khai, đó là xây dựng NTM từ bản và chọn bản Nà Hát làm điểm trong giai đoạn 2026-2030, để rút kinh nghiệm triển khai các bản tiếp theo.

Xã đã chỉ đạo các phòng chuyên môn phối hợp với Ban quản lý bản Nà Hát rà soát các tiêu chí, xác định rõ các tiêu chí cần ưu tiên. Đối với các tuyến đường nội bản, trục bản và đường mở mới, xã định hướng bảo đảm chiều rộng tối thiểu từ 5m trở lên. Các công trình thủy lợi, chợ, thiết chế văn hóa được nghiên cứu đầu tư phù hợp, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, sản xuất và trao đổi hàng hóa của nhân dân.

Ông Quàng Văn Hùng, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Nà Hát, chia sẻ: Bản có khoảng 1.000 m đường giao thông nội bản được bê tông hóa, nhưng nhà văn hóa còn nhỏ, chưa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của nhân dân. Khi được tuyên truyền về chủ trương xây dựng bản NTM, bà con đều đồng tình, sẵn sàng hiến đất, góp công, góp tiền xây dựng các công trình.

Bên cạnh đó, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp của xã cử cán bộ khuyến nông về bản Nà Hát hỗ trợ nông dân kỹ thuật sản xuất, cách xây dựng mô hình trang trại chăn nuôi sao cho hiệu quả. Bước đầu đã có một số hộ dân chuyển đổi từ chăn thả gia súc, gia cầm sang nuôi nhốt kết hợp với bán chăn thả. Đối với các loại cây trồng, nông dân bản Nà Hát được tư vấn, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc trên 20 ha cây cà phê ở giai đoạn thiết kế. Các loại cây ăn quả như xoài, nhãn của bà con cũng được hỗ trợ ghép mắt hoặc trồng thay thế các cây đã bị thoái hóa.

Cùng với hoàn thiện hạ tầng, xã Mường Bám xác định nâng cao thu nhập cho người dân là yếu tố quyết định thực hiện các tiêu chí khác. Xã tập trung tuyên truyền, vận động nhân dân khai thác tiềm năng đất đai, khí hậu; lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp; ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất và từng bước hình thành sản xuất hàng hóa gắn với nhu cầu thị trường. Đến nay, toàn xã có gần 177 ha cà phê, gần 180 ha cây ăn quả các loại; chăm sóc 17 ha cây mắc ca, hơn 9 ha cây sa nhân và trên 473 ha cây lương thực. Về lĩnh vực chăn nuôi, nhân dân đã trồng gần 208 ha cỏ làm thức ăn chăn nuôi gia súc; toàn xã có hơn 9.000 con gia súc và trên 40.400 con gia cầm.

Dù còn nhiều khó khăn, nhưng với sự chủ động của cấp ủy, chính quyền địa phương trong triển khai các giải pháp phù hợp, cùng với sự đồng lòng, ủng hộ của nhân dân, sẽ là động lực để địa phương hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM, từng bước xây dựng xã vùng cao Mường Bám ngày càng phát triển.