Xã Mường Cơi được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba xã Mường Thải, Mường Cơi và Tân Lang, ba xã đều là những xã đã đạt chuẩn nông thôn mới. Đây là nền tảng vững chắc để Mường Cơi bước vào hành trình xây dựng nông thôn mới nâng cao. Mường Cơi có diện tích tự nhiên gần 195 km², dân số 19.557 người. Hệ thống cơ sở hạ tầng của xã được đầu tư xây dựng tương đối hoàn chỉnh; nhân dân các dân tộc trong xã có thu nhập bình quân đạt trên 60 triệu đồng/người/năm. Toàn xã có nhiều tỷ phú, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế ở địa phương.

Sau khi đạt chuẩn NTM vào năm 2019, xã Mường Cơi cũ không ngừng nâng cao chất lượng các tiêu chí. Đến hết năm 2024, xã đã đạt 11/19 tiêu chí NTM nâng cao và 59/75 chỉ tiêu. Còn các xã Tân Lang và Mường Thải cũ đã nỗ lực củng cố, xây dựng vững chắc các tiêu chí và nâng cao chất lượng từng chỉ tiêu nhằm hướng đến xây dựng NTM nâng cao. Nhiều công trình, dự án hạ tầng được đầu tư đồng bộ từ nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia; chất lượng cuộc sống của nhân dân không ngừng được nâng lên.

Ông Phan Ngọc Linh, Chủ tịch UBND xã Mường Cơi, cho biết: Hiện nay, xã đã bê tông hóa hơn 1.400 m đường trục chính tại 16 bản; đồng thời, nâng cấp giao thông, nước sinh hoạt, lớp học và nhà văn hóa. Riêng các công trình đường bản Suối Bí, bản Bau và lớp học đa năng Trường THCS Mường Cơi được đầu tư gần 10 tỷ đồng. Từ nguồn vốn NTM, hai bản Tân Tường Hợp và Ngã Ba được hỗ trợ gần 5 tỷ đồng, kết hợp với hơn 500 triệu đồng nhân dân đóng góp mở rộng đường, làm đường hoa, nạo vét rãnh thoát nước và trồng cây phân tán. 

Song song đó, mô hình “Nhà sạch, vườn đẹp” được nhân rộng, gắn với các hoạt động như “Tuyến đường nở hoa”, không thả rông gia súc, phân loại rác tại nguồn, xây chuồng trại gia súc xa nhà ở. Các hộ kinh doanh ven quốc lộ cam kết bảo vệ môi trường. Đến nay, xã Mường Cơi đã có 4 bản Nghĩa Hưng, Ngã Ba, Tân Tường Hợp và Văn Phúc Yên đạt chuẩn NTM kiểu mẫu.

Về kinh tế, nông nghiệp, trong giai đoạn 2020-2025, xã đã quy hoạch nhiều vùng sản xuất với hơn 200 ha cây có múi (cam, quýt) tại các bản Nghĩa Hưng, Tường Ban, Suối Bục, Suối Cốc, Văn Tân, Bản Bau; trên 100 ha cây ăn quả ở bản Yên Thịnh, Thịnh Lang và hơn 150 ha cây ăn quả ở bản Thải, Văn Phúc Yên. Trên cơ sở đó, Mường Cơi liên kết nông dân với HTX, mở rộng diện tích, sản xuất theo VietGAP, hữu cơ, hướng tới xây dựng thương hiệu Cam Mường Cơi.

Điểm nhấn là mô hình nông nghiệp xanh, sạch, tuần hoàn gắn với du lịch cộng đồng. Xã duy trì hơn 130 ha cây có múi, phát triển du lịch trải nghiệm vườn quýt. Nhiệm kỳ 2020-2025, du lịch cộng đồng đón hơn 18.000 lượt khách, doanh thu gần 13 tỷ đồng. Mục tiêu đến 2030, đạt 30.000 lượt khách/năm, doanh thu 5 tỷ đồng.

Ông Nguyễn Đức Cường, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Nghĩa Hưng, cho biết: Sau khi được công nhận là bản NTM kiểu mẫu, Chi bộ và Ban quản lý bản cùng nhân dân thống nhất vệ sinh đường làng, ngõ xóm 2-3 lần/tuần. Bà con trong bản trồng hơn 50 ha cây ăn quả cam, quýt, bưởi… được sản xuất theo quy trình nông sản sạch, an toàn. Chúng tôi kỳ vọng khi kế hoạch du lịch canh nông được triển khai, bản Nghĩa Hưng sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn, qua đó, quảng bá sản phẩm cây ăn quả đến đông đảo du khách.

Hiện nay, xã Mường Cơi còn một số tiêu chí chưa hoàn thiện, như môi trường, quy hoạch bản kiểu mẫu, 7 km đường liên xã, 4,6 km đường liên bản, nhà văn hóa và hệ thống chiếu sáng. Ông Phan Ngọc Linh, Chủ tịch UBND xã, nói: Xã đang rà soát cơ sở hạ tầng cần xây mới, đánh giá tiêu chí môi trường, nghiên cứu cứng hóa và mở rộng các tuyến đường đảm bảo cho nhân dân đi lại thuận lợi, vận chuyển nông sản đi tiêu thụ. Đồng thời, xã tăng cường tuyên truyền, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong nhân dân.

Chương trình xây dựng NTM ở Mường Cơi đã làm thay đổi rõ rệt diện mạo nông thôn, nâng cao đời sống người dân và góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững của Sơn La. Đây là kết quả của sự đồng thuận giữa ý Đảng, lòng dân và việc khai thác tốt tiềm năng địa phương, hướng tới một miền quê xanh tươi, đáng sống.