Đi trên con đường mới được mở rộng từ bản Kết Hay đến Hua Bó, Phiêng Khàng, Nà Hiên, Đen  cảm nhận đầu tiên về bước phát triển mạnh mẽ ở đây. Trước đây, tuyến đường đất dài gần 7 km từ trung tâm xã đi qua 5 bản chỉ rộng 2 m nay được Nhà nước đã đầu tư mở rộng tuyến đường này rộng lên 4 m, được đổ bê tông phẳng phiu, đáp ứng nhu cầu đi lại cho nhân dân các bản vùng biên giới.

Đón chúng tôi ngay đầu bản, ông Vì Văn Đức, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Hua Bó, xã Phiêng Pằn, cho biết: Đường mở - mở lối tiêu thụ nông sản, con cháu đi học thuận tiện hơn. Ban Quản lý bản phối hợp với xã xác minh rõ nguồn gốc đất đai, giải phóng mặt bằng làm đường. Giờ đây, gần 50 hộ dân với 242 nhân khẩu của bản có đường đi lại thuận lợi, giao thương cũng ngày càng phát triển hơn.

Sau sáp nhập, xã biên giới Phiêng Pằn có diện tích 320 km², đất đai màu mỡ, có tuyến quốc lộ 37 và 4G đi qua, tạo thuận lợi phát triển kinh tế nông nghiệp, thương mại - dịch vụ. Hạ tầng được đầu tư đồng bộ, toàn xã có 33/45 bản được bê tông hóa, với chiều dài 78,2 km; chiếm 73,3% các bản có đường cứng hóa; 99,7% hộ dùng điện lưới quốc gia. Ngay sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã rà soát, đánh giá tiềm năng, lợi thế của từng vùng, từng bản, phân theo khu vực để ban hành các nghị quyết, kết luận chuyên đề về phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững. Lồng ghép các chính sách khuyến khích phát triển hợp tác xã, liên kết gắn sản xuất với tiêu thụ nông sản. Hỗ trợ xây dựng và phát triển nhãn hiệu, thương hiệu cho các sản phẩm nông nghiệp; khai thác lợi thế của từng vùng, địa phương để thực hiện tốt chương trình OCOP. Tăng cường liên kết, xúc tiến, giới thiệu, quảng bá nông sản, nhất là các nông sản chủ lực, có giá trị kinh tế cao.

Từ tháng 7/2025 đến nay, xã Phiêng Pằn tổ chức gặp mặt, làm việc với các bản, HTX, doanh nghiệp, công ty, các ngân hàng khu vực Mai Sơn (cũ) để tháo gỡ khó khăn, định hướng các bản xây dựng các mô hình kinh tế. Các cơ quan chuyên môn của xã tổ chức 12 lớp tập huấn về mô hình trồng, chăm sóc mận hậu, cà phê, cam, mía. Tổ chức 5 đoàn ở các bản đi học tập kinh nghiệm nuôi dúi, lợn rừng. Các tổ chức đoàn thể tín chấp với Ngân hàng Chính sách xã hội cho trên 3.800 hội viên vay vốn, với tổng dư nợ hơn 192 tỷ đồng; phối hợp với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho vay vốn, với tổng dư nợ trên 29 tỷ đồng, giúp các hộ nghèo có vốn đầu tư phát triển kinh tế.

Bức tranh kinh tế ở Phiêng Pằn ngày càng khởi sắc, nhân dân trong xã thâm canh 467 ha lúa 2 vụ; 2.800 ha ngô lai và ngô ngọt; 188 ha sắn cao sản; 1.053 ha cây ăn quả; 2.364 ha mía nguyên liệu của Công ty cổ phần Mía đường Sơn La; đồng thời trồng 173 ha cỏ voi phục vụ chăn nuôi với tổng đàn trâu,bò trên 10.000 con. Toàn xã hiện có 3 cơ sở kinh doanh xăng dầu, 26 HTX nông nghiệp, 116 hộ sản xuất kinh doanh thương mại, dịch vụ.

Chúng tôi đến thăm gia đình chị Lò Thị Phượng tại bản Ớt Chả, xã Phiêng Pằn đúng lúc hai vợ chồng đang tất bật chăm sóc vườn cà phê. Trước đây, do canh tác sắn và ngô trên đất dốc, gia đình thường xuyên đối mặt với tình trạng xói mòn, năng suất bấp bênh. Bước ngoặt đến vào năm 2015, sau khi học hỏi mô hình tại xã Mường Chanh, chị Phượng mạnh dạn trồng thử nghiệm 0,5 ha cà phê, rồi dần mở rộng lên 5 ha như hiện nay. Không chỉ dừng lại ở quy mô, chị còn tích cực tham gia các lớp chuyển giao kỹ thuật để nắm vững quy trình phòng bệnh, tỉa cành và tạo tán. Nhờ canh tác bài bản, mỗi năm gia đình thu hoạch trên 70 tấn quả tươi. Chị Phượng phấn khởi chia sẻ: “Năm nay cà phê được giá, sau khi trừ chi phí, gia đình thu lãi gần 1,3 tỷ đồng, đồng thời tạo việc làm ổn định cho 4 lao động địa phương với thu nhập 5-7 triệu đồng/tháng.”

Mở rộng không gian phát triển kinh tế sau sáp nhập, năm 2025, xã Phiêng Pằn cơ bản hoàn thành và hoàn thành vượt mức nhiều chỉ tiêu quan trọng. Kinh tế phát triển khá; tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm còn 17% (giảm 4,67% so với năm 2024), đời sống nhân dân ngày càng khởi sắc, từng bước đưa xã vươn lên phát triển bền vững.