Ngược thời gian trước năm 1943, xã Nậm Lầu được gọi là khu Xanh Pài. Thời gian đó, nhân dân trong xã được giác ngộ cách mạng, Đội du kích Tranh Đấu được thành lập đã cùng nhau đứng lên đấu tranh đòi giảm sưu thuế, chống bắt lính, bắt phu, đòi chia thóc... rồi tham gia giành chính quyền năm 1945. Xã Nậm Lầu hôm nay được thành lập trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã: Nậm Lầu, Púng Tra, Chiềng Bôm. Sau khi sáp nhập xã có tổng diện tích tự nhiên là 24.763 ha, với 3.508 hộ, trên 18.120 nhân khẩu, thuộc 4 dân tộc chủ yếu, gồm: Thái, Kháng, Mông và Khơ Mú, sinh sống tại 39 bản. Việc sáp nhập đã giúp xã Nậm Lầu mở rộng không gian phát triển, tối ưu hóa nguồn lực và thu hút đầu tư.

Trong câu chuyện đầu năm mới, đồng chí Cầm Bun Lộc, Chủ tịch UBND xã, thông tin: Nậm Lầu là xã có địa bàn rộng, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn. Ngay từ khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, với tinh thần 6 rõ “Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ kết quả”, cấp ủy, chính quyền xã đã lãnh đạo, chỉ đạo các phòng, ban, cơ quan, đơn vị tập trung triển khai thực hiện hiệu quả các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh trên địa bàn; nâng cao đời sống, thu nhập cho nhân dân.

Từ điều kiện thực tế địa hình đồi núi cao và dốc, xã chỉ đạo nhân dân phát triển và bảo vệ hơn 12.400 ha rừng, vừa có thêm thu nhập, vừa chống xói mòn đất. Đồng thời, chú trọng phát triển cây cà phê là cây thế mạnh của Nậm Lầu theo hướng nâng cao hiệu quả canh tác trên cùng đơn vị diện tích. Quy hoạch vùng trồng cà phê, hạn chế chuyển đổi tự phát, đảm bảo ổn định vùng sản xuất tập trung. Khuyến khích người dân tái canh các diện tích già cỗi, kém năng suất. Ưu tiên sử dụng các giống có năng suất cao, chất lượng tốt, chống chịu sâu bệnh, phù hợp điều kiện địa phương. Hiện nay, toàn xã có khoảng 3.000 hộ trồng hơn 1.900 ha cây cà phê, trong đó, có khoảng 1.770 ha cho thu hoạch. Niên vụ cà phê vừa qua được mùa, giá cao kỷ lục từ 28-30 nghìn đồng/kg quả tươi, trung bình 1 ha cho thu 8 tấn quả, bán được trên 200 triệu đồng. Cây cà phê khẳng định là cây chủ lực, mang lại hiệu quả kinh tế cao, là cây thoát nghèo cho người dân nơi đây.

Là một trong những bản có diện tích cà phê lớn nhất xã Nậm Lầu, Nong Ten hiện có 140 ha đang cho thu hoạch. Ông Cà Văn Hạnh, Bí thư chi bộ, Trưởng bản, phấn khởi nói: Năm nay, bà con trong bản đón Tết vui hơn nhờ cà phê được mùa, được giá. Bản có 44 hộ đều trồng cà phê, hộ ít cũng có 1 ha, hộ nhiều 5-6 ha, tổng sản lượng quả cả bản đạt trên 1.000 tấn, thu nhập bình quân đầu người đạt trên 40 triệu đồng/năm; cả bản chỉ còn 4 hộ nghèo; cấp ủy chi bộ đã phân công đảng viên giúp đỡ để sớm thoát nghèo trong thời gian tới.

Mỗi mùa xuân về, Nậm Lầu lại như thay tấm áo mới. Các loại cây trồng như lúa nương, sắn, ngô từng bước nhường chỗ cho màu xanh của lúa ruộng, cây cà phê, cây ăn quả... Hiện, toàn xã thâm canh hơn 400 ha lúa hai vụ, 220 ha cây ăn quả, 38 ha rau các loại, 10 ha khoai sọ... Chăn nuôi phát triển theo hướng hàng hóa, tổng đàn gia súc, gia cầm của xã đạt gần 72.000 con, mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân. Hệ thống các công trình hạ tầng cơ sở được Nhà nước đầu tư xây dựng đã tạo diện mạo mới cho xã, từng bước đáp ứng yêu cầu sản xuất, nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân. Mừng nhất là trong năm 2025, Nậm Lầu đã hoàn thành hỗ trợ xóa 137 nhà tạm cho hộ nghèo với tổng kinh phí hơn 7,7 tỷ đồng; hiện đang triển khai thực hiện hỗ trợ xóa nhà tạm cho 16 hộ phát sinh từ nguồn hỗ trợ “Quỹ Vì người nghèo” của Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh. Có 277 hộ thoát nghèo, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo toàn xã xuống còn 17,1%.

Phát huy tinh thần, sức mạnh đoàn kết, ý chí tự lực tự cường, với niềm tin và kỳ vọng vào kỷ nguyên mới, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Nậm Lầu tiếp tục đẩy mạnh phát triển kinh tế đảm bảo ổn định, bền vững. Tiếp tục thực hiện hiệu quả đề án tái cơ cấu kinh tế của tỉnh gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng, huy động tối đa và khai thác có hiệu quả các nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, gắn với xóa đói, giảm nghèo, hướng tới cuộc sống ấm no, giàu đẹp hơn.