Những ngày này, trên các triền đồi cà phê ở Chiềng An, những chùm quả đang căng mọng, bắt đầu chuyển màu, báo hiệu mùa thu hoạch đang đến gần. Tại bản Tam Quỳnh, nơi cây cà phê Arabica đã bén rễ hơn 30 năm, những ngày này, bà con thường xuyên kiểm tra vườn, cắt tỉa cành sâu bệnh, cành kém phát triển, phát dọn cỏ, theo dõi sâu bệnh; những cành sai quả được chống đỡ để hạn chế gãy. Gia đình chị Cà Thị Thương có gần 2 ha cà phê, chị cho biết: Trước đây, việc chăm sóc cà phê của nhiều hộ chủ yếu dựa vào kinh nghiệm. Những năm gần đây, bà con đã chú trọng hơn đến kỹ thuật cắt tỉa, bón phân hợp lý, phòng trừ sâu bệnh và thu hái quả đúng độ chín. Nhờ áp dụng kỹ thuật, các vườn cà phê sinh trưởng tốt hơn, năng suất và chất lượng quả được nâng lên.

Bản Tam Quỳnh hiện có 772 ha cà phê, năng suất bình quân khoảng 8 tấn/ha. Tùy diện tích và sản lượng, mỗi hộ có nguồn thu từ cà phê từ 100 triệu đồng đến trên 1 tỷ đồng/năm. Những năm gần đây, cà phê được mùa, được giá đã mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân. Nhiều gia đình có điều kiện xây dựng nhà cửa khang trang, mua sắm ô tô, xe máy, máy móc phục vụ sản xuất; một phần thu nhập tiếp tục được đầu tư trở lại cho vườn cây cà phê.

Không chỉ chú trọng chăm sóc để có năng suất cao, người trồng cà phê đang quan tâm nhiều hơn đến chất lượng và đầu ra sản phẩm. Tại bản Pảng, HTX Nông nghiệp Chiềng Xét hiện có 50 thành viên, sản xuất hơn 40 ha cà phê xen mận, mơ, đã liên kết với HTX Cà phê Bích Thao tổ chức sản xuất, sơ chế và tiêu thụ sản phẩm, giúp các thành viên có đầu ra ổn định.

Anh Quàng Văn Diên, Giám đốc HTX, cho biết: Tham gia liên kết, các thành viên thực hiện nghiêm các yêu cầu về chăm sóc, sử dụng vật tư và thu hái để bảo đảm chất lượng nguyên liệu. Việc có đơn vị liên kết tiêu thụ giúp các hộ chủ động kế hoạch sản xuất, chú trọng hơn đến chất lượng quả và giảm phụ thuộc vào thương lái khi bước vào thời điểm thu hoạch rộ.

Niên vụ 2025-2026, sản lượng cà phê nhân đặc sản phục vụ xuất khẩu của HTX Nông nghiệp Chiềng Xét đạt 50 tấn. HTX đã đầu tư máy xát, nhà màng diện tích 3.000 m2, hệ thống sấy kiểm soát nhiệt độ, áp dụng phương pháp chế biến cà phê mật ong; xây dựng bao bì, mã số, mã vạch truy xuất nguồn gốc. Thu nhập bình quân của các thành viên đạt khoảng 400 triệu đồng/năm. Thay vì chỉ bán cà phê quả tươi, việc tham gia vào các khâu sơ chế, chế biến đã giúp HTX nâng cao chất lượng và gia tăng giá trị sản phẩm.

Phường Chiềng An được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã Chiềng Đen, Chiềng Xôm và phường Chiềng An cũ. Sau sắp xếp, phường trở thành vùng sản xuất cà phê trọng điểm với trên 2.000 ha, trong đó 1.937 ha đang cho thu hoạch, sản lượng khoảng 15.496 tấn/năm. Khoảng 1.330 ha đã được cấp các chứng nhận sản xuất bền vững và 127 ha đạt tiêu chuẩn VietGAP. Quy mô vùng nguyên liệu lớn là điều kiện thuận lợi để địa phương tổ chức sản xuất tập trung, xây dựng các mối liên kết và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Ông Nghiêm Văn Tuấn, Chủ tịch UBND phường Chiềng An, cho biết: Phường xác định phát triển cà phê theo hướng bền vững, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Trọng tâm là tổ chức lại sản xuất, tăng cường liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, gắn vùng nguyên liệu với chế biến và thị trường tiêu thụ; đồng thời, quản lý chặt hoạt động thu mua, sơ chế, bảo đảm các yêu cầu về môi trường.

Phường tiếp tục chỉ đạo các phòng chuyên môn hướng dẫn các hộ, HTX mở rộng diện tích sản xuất theo các tiêu chuẩn 4C, UTZ, RA và hướng hữu cơ; ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc. Đối với những diện tích cà phê già cỗi, sinh trưởng kém, năng suất thấp, vận động người dân thực hiện tái canh theo lộ trình. Năm 2026, phường phấn đấu tái canh khoảng 50 ha, sử dụng các giống mới như THA1, TN1, TN6, TN7, TN9, TN10. Cùng với đó, hoạt động của các đại lý thu mua, cơ sở sơ chế được tăng cường kiểm tra, quản lý, hạn chế tình trạng thu mua cà phê xanh và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm về môi trường.

Những thay đổi trong cách tổ chức sản xuất đang tạo nền tảng để Chiềng An khai thác hiệu quả hơn vùng cà phê hiện có. Nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị sản phẩm và bảo đảm đầu ra ổn định sẽ tiếp tục là hướng đi để cây cà phê giữ vững vai trò trong phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập cho người dân.