Toàn tỉnh có 75 xã, phường và 2.233 thôn, bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó 1.205 thôn, bản thuộc diện đặc biệt khó khăn. UBND tỉnh đã phê duyệt điều chỉnh, thu hồi, giao bổ sung dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn tỉnh năm 2022, 2023, 2024, 2025 chuyển nguồn sang năm 2026 tổng nguồn vốn 484 tỷ đồng, chủ yếu phân bổ trực tiếp về cấp cơ sở. Trong đó, Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn 295 tỷ đồng cho 51 xã; Chương trình giảm nghèo bền vững được giao hơn 124 tỷ đồng cho 15 xã và Chương trình xây dựng nông thôn mới được bổ sung gần 64 tỷ đồng cho 24 xã để triển khai các dự án hạ tầng, hỗ trợ sinh kế và giảm nghèo bền vững.

Từ nguồn vốn được phân bổ, các địa phương đã rà soát, lựa chọn mô hình sản xuất phù hợp với nhu cầu, tiềm năng và lợi thế của từng vùng. Chú trọng tập huấn, hướng dẫn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, nâng cao trình độ sản xuất cho hộ nghèo, cận nghèo, người dân tộc thiểu số sinh sống ở vùng dân tộc thiểu số và tại bản đặc biệt khó khăn.

Tại xã Mường Lầm, nguồn vốn từ các Chương trình mục tiêu quốc gia tổng kinh phí 13,1 tỷ đồng cho hỗ trợ sản xuất. Ông Lò Văn Vân, Trưởng phòng Kinh tế xã Mường Lầm, thông tin: UBND xã đã xây dựng phương án cung ứng cây giống, vật tư sát với điều kiện canh tác của từng bản. Cụ thể, từ nguồn kinh phí 3,1 tỷ đồng của Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã đã cung ứng gần 278 tấn phân vi sinh, NPK và vôi bột cho 90 hộ dân tại 3 bản: Núa Cốc, Huổi Phẩng, Huổi Pặt. Với 10 tỷ đồng từ Chương trình giảm nghèo bền vững, Mường Lầm đã hỗ trợ khoảng 500.000 cây giống, cùng hàng trăm tấn phân bón các loại và chế phẩm sinh học bảo vệ thực vật cho 1.447 hộ dân tại 15 bản. Sự hỗ trợ kịp thời thiết thực giúp đồng bào các dân tộc mở rộng sản xuất, từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững.

Là một trong những bản được nhận hỗ trợ vật tư nông nghiệp từ Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi phục vụ sản xuất, ông Lò Văn Dưởng, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Huổi Phẩng, xã Mường Lầm, chia sẻ: Được Nhà nước hỗ trợ phân bón đúng thời vụ sản xuất, bà con rất phấn khởi. Ban quản lý bản hướng dẫn, giám sát hướng dẫn các hộ sử dụng vật tư đúng mục đích, đúng kỹ thuật để cây trồng đạt năng suất cao nhất.

Còn tại xã Chiềng Khoong, thông qua Chương trình phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã đã phân bổ 4 tỷ đồng, cung ứng hơn 357 tấn phân vi sinh, NPK và vôi bột cho 89 hộ tại 4 bản Nà Xim, Huổi Hưa, Mường Cai, Hán Ku để canh tác 48,2 ha cây trồng. Chương trình Giảm nghèo bền vững hỗ trợ 5 tỷ đồng vật tư nông nghiệp cho 124 hộ tại bản Tà Hay và Bó Chạy chăm sóc trên 60 ha cây trồng. Ngoài ra, xã cũng đã vận động, tiếp nhận thêm 25.000 cây giống và 5 tấn phân bón từ nguồn xã hội hóa hỗ trợ sản xuất cho bà con thuộc đối tượng hộ nghèo, cận nghèo trên địa bàn.

Ông Nguyễn Văn Đồng, Chủ tịch UBND xã Chiềng Khoong, cho biết: Để nguồn vốn hỗ trợ đúng đối tượng, công khai, minh bạch, xã đã chỉ đạo phòng chuyên môn phối hợp với Ban quản lý các bản nhận hỗ trợ rà soát kỹ đối tượng và hỗ trợ bám sát nhu cầu thực tế của các bản vùng khó khăn. Xã ưu tiên hỗ trợ vật tư nông nghiệp, cây giống để bà con sản xuất; đồng thời, giao bộ phận chuyên môn lồng ghép hướng dẫn bà con kỹ thuật bón phân, trồng và chăm sóc cây cà phê, thường xuyên bám nắm diện tích mới trồng để bảo đảm hiệu quả cao nhất.

Hiện nay, các địa phương đã phân bổ và giải ngân các nguồn vốn mục tiêu quốc gia,  lồng ghép các nguồn vốn, bám sát thực tiễn để lựa chọn mô hình sinh kế phù hợp, cung ứng vật tư kịp thời vụ và đúng đối tượng thụ hưởng. Kết hợp “cầm tay chỉ việc” đã phát huy tối đa hiệu quả của các nguồn lực đầu tư, tiếp thêm động lực và khơi dậy ý chí vươn lên xóa đói giảm nghèo. Nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số ghi nhận mức giảm bình quân 3,88%/năm. Đời sống vật chất của bà con ngày càng được cải thiện, tính đến hết năm 2025, thu nhập bình quân đầu người tại các hộ dân tộc thiểu số đạt mức 39,2 triệu đồng/năm.

Bằng sự linh hoạt lồng ghép giải ngân các nguồn vốn mục tiêu quốc gia, các địa phương đang tối ưu hóa hiệu quả các chính sách hỗ trợ sinh kế. Việc bám sát thực tiễn để hỗ trợ đúng đối tượng, kịp thời vụ, kết hợp "cầm tay chỉ việc" đã phát huy tối đa giá trị của nguồn lực đầu tư, trở thành "đòn bẩy", tiếp thêm động lực và khơi dậy ý chí vươn lên  của đồng bào vùng đặc biệt khó khăn.