Nếp tan nhe là giống lúa bản địa được người dân Mường Chanh gìn giữ và gieo trồng từ lâu đời, tập trung tại các bản Cang Mường, Pom Chằm, bản Ten... Những ngày đầu tháng 11, lúa trên các cánh đồng đã chín vàng. Tranh thủ thời tiết nắng ráo, bà con khẩn trương thu hoạch, phơi thóc ngay tại ruộng.

Tại khu vực ao Nong Luông, bản Cang Mường, hơn 1,1 ha lúa tan nhe của 4 hộ thành viên HTX Dịch vụ Nông nghiệp Mường Chanh đang bước vào kỳ thu hoạch, sản lượng ước đạt 5,5 tấn. Người dân sử dụng giống bản địa, chủ động thực hiện các khâu từ ngâm ủ, gieo mạ, làm đất, cấy đến chăm sóc phù hợp với điều kiện đồng ruộng. Gia đình ông Hoàng Văn Tâm, bản Cang Mường, có 3.500 m² ruộng trồng nếp tan, mỗi vụ thu hoạch khoảng 1,5-2 tấn thóc. Ông Tâm cho biết: Gia đình tranh thủ thu hoạch khi thời tiết còn nắng, phơi thóc ngay tại ruộng khoảng 2-3 ngày rồi mới tuốt, bảo đảm thóc khô trước khi đưa về bảo quản.

Được gìn giữ qua nhiều thế hệ, nếp tan nhe không chỉ là giống lúa bản địa mà còn là đặc sản gắn với đời sống văn hóa, ẩm thực của người dân Mường Chanh. Gạo có hạt tròn, màu trắng đục, khi nấu tỏa hương thơm, có độ dẻo và vị đậm đà. Sản phẩm được sử dụng trong nhiều món ăn truyền thống và tiêu thụ trên thị trường. Năm 2025, gạo nếp tan nhe Mường Chanh được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao, tạo thêm cơ sở để địa phương, các hộ sản xuất nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường tiêu thụ. Vụ mùa năm nay, thời tiết thuận lợi, lúa sinh trưởng tốt, được chăm sóc đúng kỹ thuật nên hạt chắc, đẹp; tỷ lệ gạo sau xay xát đạt khoảng 65-75%.

Ông Hà Văn Hè, Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp Mường Chanh, thông tin: HTX hiện có 12 thành viên, với hơn 4 ha trồng nếp tan nhe hai vụ/năm. Ngoài diện tích của các thành viên, HTX còn liên kết với hơn 30 hộ vệ tinh, có tổng diện tích trên 20 ha nhằm duy trì nguồn nguyên liệu, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ. Sản phẩm hiện được bán lẻ với giá khoảng 50.000 đồng/kg.

Liên kết với các hộ sản xuất giúp HTX chủ động nguồn nguyên liệu, duy trì sản lượng cung ứng và từng bước xây dựng vùng sản xuất tập trung. Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mùa lúa chín còn tạo điểm nhấn cho cảnh quan nông thôn Mường Chanh. Những thửa ruộng vàng óng cùng hình ảnh người dân thu hoạch, phơi thóc tạo nên nét sinh hoạt đặc trưng, thu hút du khách đến tham quan, chụp ảnh và tìm hiểu đời sống sản xuất tại địa phương.

Từ giống lúa được gìn giữ qua nhiều thế hệ, nếp tan nhe đang từng bước khẳng định vị thế là sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của Mường Chanh. Giữ gìn giống lúa bản địa, duy trì vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường tiêu thụ không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn gìn giữ nét văn hóa sản xuất truyền thống của địa phương.