Thời gian qua, mặc dù TP Hồ Chí Minh đã đầu tư khá toàn diện cho Khu tưởng niệm liệt sĩ Ngã ba Giồng, nhưng để phát huy hơn nữa hiệu quả tuyên truyền, giáo dục truyền thống xứng tầm quy mô di tích lịch sử cấp quốc gia, các ngành chức năng thành phố cần quan tâm đồng bộ cả về chính sách, bảo tồn, đầu tư và quảng bá rộng rãi thương hiệu Ngã ba Giồng.

Du khách tham quan Khu tưởng niệm liệt sĩ Ngã ba Giồng. Ảnh: THANH DƯƠNG

Trước hết, việc hoàn thiện khung pháp lý và quy hoạch tổng thể cho công tác bảo tồn, phát huy là yêu cầu cấp thiết. Thành phố cần xây dựng quy hoạch phát triển hệ thống di tích lịch sử-văn hóa trên địa bàn xã Bà Điểm đến năm 2035, trong đó xác định Khu tưởng niệm liệt sĩ Ngã ba Giồng là trung tâm của cụm di tích gắn với khởi nghĩa Nam Kỳ. Sở Văn hóa và Thể thao thành phố nên ban hành quy chế quản lý riêng đối với Khu tưởng niệm liệt sĩ Ngã ba Giồng, quy định rõ trách nhiệm, quyền hạn và cơ chế phối hợp giữa các sở, ban, ngành; đồng thời xác định tiêu chí đánh giá hiệu quả bảo tồn không chỉ dựa trên số lượng khách tham quan mà còn dựa trên giá trị giáo dục truyền thống, mức độ lan tỏa văn hóa và tác động xã hội của di tích. Chính quyền địa phương nên kêu gọi doanh nghiệp đồng hành với di tích, khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp tham gia đầu tư, hỗ trợ kỹ thuật hoặc công nghệ cho hoạt động bảo tồn.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh hợp tác giữa di tích với các cơ sở đào tạo chuyên ngành để bổ sung nguồn nhân lực tâm huyết, chất lượng cao. Việc gắn bảo tồn di tích với du lịch không chỉ nâng cao hiệu quả khai thác mà còn góp phần lan tỏa giá trị giáo dục và thu hút nguồn lực xã hội hóa bền vững.

Ngã ba Giồng cần được tiếp cận theo mô hình quản trị di tích năng động, kết hợp giữa bảo tồn giá trị gốc và phát huy giá trị đương đại. Theo đó, di tích cần trở thành trung tâm học tập cộng đồng, nơi người dân, du khách và học sinh có thể tiếp nhận tri thức lịch sử bằng trải nghiệm sống động, chứ không chỉ qua thông tin tĩnh.

Thực tế hiện nay cơ sở vật chất tại Khu tưởng niệm liệt sĩ Ngã ba Giồng còn khá hạn chế. Thành phố cần hiện đại hóa toàn diện không gian trưng bày theo hướng ứng dụng công nghệ đa phương tiện và tích hợp công nghệ thông minh; đầu tư cơ sở vật chất, hệ thống hạ tầng phụ trợ như bãi đỗ xe, nhà vệ sinh, khu nghỉ chân, căng tin, quầy lưu niệm phải được bố trí khoa học và bảo đảm thẩm mỹ...

Một di tích chỉ thực sự “sống” khi nó trở thành không gian trải nghiệm thay vì chỉ là nơi trưng bày tĩnh. Ngã ba Giồng không chỉ là địa danh lịch sử mà còn là “xứ trầu cau” nổi tiếng với nghề trồng trầu, lễ hội dân gian và nghệ thuật đờn ca tài tử Nam Bộ. Cho nên, có thể triển khai các hoạt động như: Tour “Về nguồn Nam Kỳ khởi nghĩa” kết nối Ngã ba Giồng với các điểm di tích khác; lớp học lịch sử sống, nơi học sinh tham gia đóng vai nhân vật lịch sử, tái hiện sự kiện bằng hình thức sân khấu hóa; trình diễn nghệ thuật đờn ca tài tử, hát bội, múa dân gian trong các dịp lễ trọng; trải nghiệm làng nghề để du khách được tham quan không gian văn hóa trầu cau, thưởng thức nghệ thuật têm trầu và trang trí trầu cau. Đồng thời, du khách được hướng dẫn thực hành cách têm trầu để trải nghiệm và hiểu hơn về biểu tượng văn hóa của vùng đất 18 thôn vườn trầu...

Những hoạt động này không chỉ giúp gia tăng trải nghiệm mà còn góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập và bồi dưỡng niềm tự hào cho người dân địa phương, lan tỏa giá trị và sức sống của Di tích lịch sử cấp quốc gia Ngã ba Giồng.