Nhân dân bản Nậm Lộng, xã Hang Chú thu hái sơn tra.

Trở lại Hang Chú lần này, nhận thấy rõ khu trung tâm xã sầm uất hơn trước, có thêm các cửa hàng tạp hóa nhỏ, quán cơm bình dân, quán ăn sáng phục vụ nhu cầu của người dân địa phương. Những tuyến đường nối liền từ trung tâm xã đi các bản nay đã được bê tông thuận lợi cho việc đi lại và giao thương hàng hóa của bà con trong vùng. Đến đầu bản Hang Chú, cảm nhận không khí đón xuân mới của đồng bào Mông đã ngập tràn, trong tiết trời se lạnh, tiếng khèn, tiếng sáo rộn rã, xa xa dưới những nếp nhà vang lên tiếng cối xay, tiếng giã gạo cùng mùi thơm nồng của hương rượu đặc sản Hang Chú...  Niềm nở tiếp chúng tôi tại trụ sở UBND xã, mời thưởng thức chè shan tuyết đặc sản Tà Xùa, đồng chí Hờ A Dua, Bí thư Đảng ủy xã mở lời: Những năm gần đây, đời sống nhân dân vùng cao đã khá hơn nhiều, nhờ được Nhà nước quan tâm đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, làm đường giao thông đến trung tâm xã, tuyên truyền, khuyến khích chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển sản xuất theo hướng hàng hóa gắn với lưu giữ và phát triển các làng nghề thủ công địa phương. Cuộc sống ổn định, bà con đã dần thay đổi tư duy, nếp nghĩ, cách làm, dần loại bỏ những tập quán canh tác lạc hậu, du canh du cư. Bà con đã biết áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nâng cao năng suất; tích cực khai hoang mở rộng diện tích ruộng bậc thang nên đời sống kinh tế của nhân dân được cải thiện, trong xã đã xuất hiện những triệu phú làm giàu từ trồng sơn tra, thảo quả và nấu rượu...

Hang Chú có 10 bản, 562 hộ với gần 3.200 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Mông sinh sống. Với đặc điểm địa hình đồi núi dốc, đất dễ xói mòn, rửa trôi, việc trồng lúa nương, ngô, sắn, hiệu quả kinh tế thấp, không mang tính bền vững lâu dài. Nhận thấy quả sơn tra và các thành phẩm chế biến từ sơn tra được người tiêu dùng ưa chuộng, xã đã tuyên truyền, vận động nhân dân chuyển đổi những diện tích trồng ngô, sắn kém hiệu quả sang trồng cây sơn tra, vừa làm rừng phòng hộ, vừa có thu nhâp. Hiện, toàn xã có trên 960 ha sơn tra, sản lượng trung bình đạt 400 tấn quả/năm. Cùng với đó, thực hiện tốt các chính sách hỗ trợ, khuyến khích khai hoang, mở rộng diện tích ruộng bậc thang. Toàn xã có gần 300 ha ruộng bậc thang, sản lượng đạt gần 900 tấn lúa/năm, cao gấp 2 lần so với lúa nương. Bên cạnh đó, Hang Chú còn có diện tích đất tự nhiên rộng, thích hợp cho việc chăn nuôi đại gia súc, xã đã vận động nhân dân phát triển chăn nuôi đại gia súc, toàn xã có gần 1.700 con trâu, bò.

Về Hang Chú, chúng tôi còn biết đến nghề nấu rượu thóc được duy trì và ngày càng phát triển. Nghề nấu rượu truyền thống có ở các bản Pa Cư Sáng A, Pa Cư Sáng B, bản Phềnh Hồ, Hang Chú, Pá Đông, tạo việc làm, thu nhập cho nhân dân trên địa bàn. Sản phẩm rượu Hang Chú đã gây dựng được thương hiệu, kết nối tiêu thụ sản phẩm, trở thành hàng hóa không chỉ tiêu thụ tại địa phương, mà còn được đem đi tiêu thụ ở các tỉnh lân cận. Vào dịp cận Tết Nguyên đán, số lượng khách hàng đặt rượu Hang Chú tăng gấp đôi, gấp ba so với ngày thường.

Dẫn chúng tôi đến một trong những hộ có truyền thống nấu rượu lâu đời và đầu mối chuyên cung cấp rượu đặc sản Hang Chú cho các tư thương. Tất bật với việc chuẩn bị rượu theo đơn đặt hàng, chuyển ra xe khách cho kịp chuyến xe sớm xuôi về huyện tiêu thụ. Ông Giàng Khua Nếnh, bản Pa Cư Sáng A, chia sẻ: Nghề nấu rượu không biết có từ bao giờ, nhưng nó được truyền từ đời này qua đời khác, đã bao đời nay bà con trong bản vẫn duy trì nghề nấu rượu. Đối với bản Pa Cư Sáng A, nghề nấu rượu đã tạo việc làm và đem lại thu nhập cho hàng chục hộ dân trong bản. Nếu như trước kia sản phẩm rượu chỉ để phục vụ gia đình, hiện nay nghề nấu rượu truyền thống đem lại thu nhập hàng trăm triệu đồng cho các hộ dân. Sản phẩm rượu được nấu theo phương pháp truyền thống, rượu ngon có vị thơm của thóc, hương vị của thảo quả đượm nồng.

Hang Chú - những câu chuyện làm kinh tế được đề cập nhiều, nhưng nổi bật là chương trình xây dựng nông thôn mới. Dù ở đây còn nhiều khó khăn, cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước, xã Hang Chú đã tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia đóng góp được trên 1 tỷ đồng, trên 1.000 ngày công lao động bê tông hóa 14 tuyến đường giao thông liên xã, tổng chiều dài gần 1,5 km. Đời sống vật chất, văn hóa và tinh thần của nhân dân tiếp tục được cải thiện; toàn xã đã có 80% số hộ được sử dụng điện lưới quốc gia; trên 90% dân số được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh; 28% số hộ đạt tiêu chuẩn văn hóa; 20% số bản đạt văn hóa...

Chiều mờ dần, trung tâm xã Hang Chú ẩn mình sau lớp sương mù tầng tầng lớp lớp. Bên bếp lửa hồng, chúng tôi quây quần bên mâm cơm ấm cúng cuối năm, cùng chúc nhau sang năm mới nhiều thành công hơn. Bí thư Đảng ủy xã Hờ A Dua hẹn chuyến công tác sau trở lại, các nhà báo sẽ tiếp tục được chứng kiến cuộc sống mới ấm no, đủ đầy hơn của người dân Hang Chú.