Đồng chí Lò Văn Thân, Bí thư Đảng ủy xã Chiềng Khoong, cho biết: Thực hiện chủ trương phát triển vùng chuyên canh nhãn, các chi bộ, bản đã tăng cường tuyên truyền, vận động nhân dân mạnh dạn cải tạo vườn nhãn già cỗi, ghép giống mới, đưa các giống nhãn chín sớm, nhãn siêu ngọt vào sản xuất, áp dụng kỹ thuật điều khiển ra hoa, tưới ẩm tiết kiệm nước và chăm sóc theo quy trình VietGAP. Đến nay, xã có hơn 900 ha nhãn, năng suất bình quân trên 10 tấn/ha.

Tại bản Hồng Nam, Chi bộ, Ban Quản lý bản tích cực tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hình thành vùng nhãn chín sớm cho hiệu quả kinh tế cao. Bản có 115 hộ, 440 nhân khẩu, canh tác 60 ha nhãn, năng suất bình quân 8,5 tấn/ha, với giá bán khoảng 35.000 đồng/kg, mỗi năm bản thu gần 18 tỷ đồng, thu nhập bình quân đạt hơn 162 triệu đồng/hộ. Ông Đào Mạnh Hồng, Bí thư chi bộ, Trưởng bản, chia sẻ: Nhãn được bà con trong bản trồng từ những năm 1977, sau nhiều năm đã già cỗi, năng suất thấp. Từ năm 2015, Ban Quản lý bản vận động các hộ cải tạo, ghép giống nhãn miền, đặc biệt là giống nhãn chín sớm. Đến nay, bà con đều nắm vững kỹ thuật điều khiển nhãn ra hoa sớm, thu hoạch từ tháng 4, sớm hơn chính vụ gần 3 tháng nên bán được giá cao. Riêng gia đình tôi có 1,5 ha nhãn chín sớm, vụ vừa qua thu 23 tấn quả, doanh thu khoảng 600 triệu đồng.

Cùng với chuyển đổi giống cây trồng, bản Hồng Nam là điểm sáng trong xã hội hóa xây dựng hạ tầng nông nghiệp. Cuối năm 2024, bản huy động 500 triệu đồng kéo điện ra các khu sản xuất; đầu năm 2025 tiếp tục vận động các hộ đóng góp 60 triệu đồng mỗi hộ  để lắp đặt hệ thống dẫn nước từ sông Mã phục vụ tưới tiêu cho vườn nhãn và sản xuất. Nhờ đó, nhãn chín sớm của bản luôn đạt chất lượng, năng suất ổn định.

Với sản lượng nhãn lớn hằng năm, Chiềng Khoong đã thành lập 2 làng nghề chế biến long nhãn tại bản Hồng Nam và Hải Sơn, với hơn 100 hộ tham gia. Trung bình mỗi năm, làng nghề tiêu thụ hơn 3.000 tấn nhãn tươi, góp phần giải quyết đầu ra cho người dân, hạn chế tình trạng được mùa mất giá. Các hộ chế biến long nhãn đầu tư lò sấy, máy tách hạt, áp dụng quy trình vệ sinh an toàn thực phẩm, từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm. Sản phẩm long nhãn Sông Mã - Chiềng Khoong hiện được tiêu thụ tại Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và một số tỉnh miền Trung; nhiều đơn vị đang xúc tiến đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị, cửa hàng đặc sản.

Sau sáp nhập, không gian phát triển được mở rộng, xã Chiềng Khoong tập trung đầu tư hạ tầng giao thông nội bản và đường vào vùng sản xuất, tạo thuận lợi vận chuyển nông sản và mở rộng vùng nguyên liệu nhãn phục vụ chế biến, xuất khẩu. Các HTX chế biến có điều kiện mở rộng vùng trồng đạt chuẩn, tăng khả năng liên kết, bao tiêu sản phẩm.

Việc đầu tư hạ tầng đã tạo nền tảng phát triển vùng chuyên canh nhãn chín sớm, thu hút doanh nghiệp chế biến sâu và thúc đẩy nông nghiệp hàng hóa theo hướng tập trung, khép kín. Chiềng Khoong tiếp tục vận động người dân ghép các giống nhãn T6, Ánh Vàng... để rải vụ, nâng cao thu nhập và hướng tới phát triển bền vững cho vùng nhãn địa phương.