Xã Mường Chiên hiện có gần 300 ha mắc ca, tập trung chủ yếu tại bản Bon và bản Phiêng Bay. Nâng cao giá trị sử dụng đất, bà con nơi đây đã áp dụng hình thức trồng xen các loại cây ăn quả, cây công nghiệp dưới tán mắc ca. Điển hình như gia đình anh Tẩn Văn Pặp, bản Phiêng Bay, sau khi được tham quan, học tập các mô hình trồng cây mắc ca và được Công ty cổ phần Liên Việt Sơn La hỗ trợ hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc cây giống, năm 2019, anh đã mạnh dạn chuyển đổi diện tích cây trồng kém hiệu quả sang trồng mắc ca. Đến nay, vườn mắc ca xen cây ăn quả của gia đình anh sinh trưởng phát triển tốt, bắt đầu cho thu hoạch.

Dẫn chúng tôi đi thăm vạt đồi xanh ngắt tại bản Phiêng Bay, anh Tẩn Văn Pặp không giấu được nụ cười rạng rỡ. Ít ai nghĩ rằng, nơi từng là những diện tích ngô, sắn bạc màu, nay lại là một mô hình kinh tế tuần hoàn dưới tán cây. Anh Pặp chia sẻ: Hiện gia đình tôi có 3 ha mắc ca trồng xen 1.300 gốc xoài và 3.000 cây cà phê. Cây mắc ca phù hợp với đất dốc và khí hậu địa phương. Vụ thu hoạch mắc ca vừa qua đã có một số cây cho quả bói, gia đình thu được 4 tấn quả mắc ca tươi và được Công ty cổ phần Liên Việt Sơn La hỗ trợ bao tiêu, thu mua toàn bộ sản phẩm, với mức giá từ 30 - 60 nghìn đồng/kg quả tươi, giúp gia đình có thêm nguồn thu nhập hơn 200 triệu đồng.

Công ty cổ phần Liên Việt Sơn La hiện là đơn vị có diện tích trồng mắc ca lớn nhất xã với hơn 75,64 ha đang cho thu hoạch. Chia sẻ về quy trình chăm sóc, ông Phạm Văn Dũng, Giám đốc Công ty, cho biết: Đối với diện tích canh tác quy mô lớn, việc tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật và mật độ là yếu tố then chốt. Chúng tôi bố trí khoảng cách trồng mắc ca hợp lý, trồng xen 500 gốc xoài và 500 gốc mận hậu. Cây mắc ca sinh trưởng và phát triển tốt, trung bình 1 ha có thể cho thu hoạch từ 7,5-8 tấn quả tươi. Nguồn nguyên liệu này được đưa vào chế biến sâu, cung cấp ra thị trường các sản phẩm đa dạng như hạt tách vỏ, nhân, rượu và dầu ăn mắc ca.

Với mục tiêu phát triển vùng nguyên liệu mắc ca tập trung, xã Mường Chiên luôn đồng hành, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp về giống, kỹ thuật sản xuất, ưu tiên hướng dẫn bà con lựa chọn giống mới phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, kháng bệnh tốt như A38, QN1; sử dụng phân bón hữu cơ. Ở giai đoạn trồng mới, mỗi hố bón lót từ 30 - 50 kg phân chuồng hoai mục, kết hợp 500g NPK và 300g vôi bột. Tùy giai đoạn sinh trưởng, bà con bón thúc từ 2 - 3 lần/năm; lần đầu bón từ 30 - 50 kg phân chuồng cùng từ 0,2 - 0,5 kg NPK/cây; các lần tiếp theo sử dụng phân NPK với công thức phù hợp cho từng giai đoạn phát triển, ra hoa và nuôi quả. Kỹ thuật tỉa cành, tạo tán trong 3 năm đầu được bà con tiến hành liên tục, giúp định hình bộ tán cân đối, thông thoáng, cây đậu quả nhiều, tăng năng suất và giảm chi phí phòng trừ sâu bệnh về lâu dài. Việc chủ động đào rãnh thoát nước sâu từ 20 - 30 cm quanh gốc cũng được thực hiện đồng bộ để hạn chế thối rễ.

Ông Điêu Chính Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Chiên, thông tin: Xác định mắc ca là cây trồng đa mục tiêu, vừa có giá trị kinh tế vừa góp phần phủ xanh đất trống. Xã đã tuyên truyền, vận động nhân dân chuyển đổi diện tích cây trồng phù hợp, phối hợp với các doanh nghiệp đầu tư, hỗ trợ, liên kết với các hộ dân phát triển thành vùng nguyên liệu gắn với tiêu thụ, chế biến sản phẩm để phát triển cây mắc ca trên địa bàn.

Với sự quan tâm, hỗ trợ kịp thời của chính quyền địa phương, sự đồng hành của doanh nghiệp và thay đổi tư duy sản xuất, ứng dụng khoa học kỹ thuật của người dân, cây mắc ca ở xã Mường Chiên có triển vọng sẽ trở thành cây trồng đem lại nguồn thu nhập ổn định, tạo sinh kế bền vững cho người dân.