Trong hai tháng kể từ khi cuộc xung đột tại Trung Đông nổ ra vào cuối tháng 2/2026, thế giới đã sống nhờ vào những gì tích lũy được: kho dự trữ chiến lược, năng lực linh hoạt của các nhà máy lọc dầu, và quan trọng hơn cả là niềm tin rằng cuộc xung đột sẽ sớm kết thúc. Niềm tin đó giờ đây đang mong manh hơn bao giờ hết.

Thị trường dầu mỏ chỉ còn cách "điểm bùng phát" bốn tuần,  thời điểm mà giá sẽ leo thang mạnh mẽ, khi lệnh phong tỏa eo biển Hormuz đẩy kho dự trữ toàn cầu xuống dưới ngưỡng nguy hiểm. Đây là cảnh báo của ông Frederic Lasserre - Trưởng bộ phận nghiên cứu của Gunvor, một trong những tập đoàn giao dịch dầu mỏ lớn nhất hành tinh.

Vấn đề không chỉ là giá dầu tăng. Vấn đề là cấu trúc của nền kinh tế toàn cầu đang tiến đến một ngưỡng mà ở đó, sự điều chỉnh không còn xảy ra từ từ nữa mà xảy ra đột ngột.

Những dữ liệu đang phát đi cảnh báo đỏ. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, lượng xăng dự trữ của nước này tính đến ngày 24/4 chỉ còn 222 triệu thùng - mức thấp nhất vào thời điểm này hàng năm kể từ hơn một thập kỷ qua. Điều này xảy ra ngay cả khi Kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ đã bơm một triệu thùng mỗi ngày vào hệ thống - một nhịp bơm khẩn cấp mà về bản chất, chỉ có thể duy trì trong thời gian hữu hạn.

Mỹ là thị trường tiêu thụ dầu lớn nhất thế giới, và số liệu từ đây thường là thước đo "sức khỏe"của toàn bộ thị trường năng lượng toàn cầu. Ngưỡng 210 triệu thùng dự trữ xăng tại Mỹ là con số mà giới giao dịch đang theo dõi sát sao - không đơn thuần vì lý do kỹ thuật, mà vì đây là ranh giới tâm lý: điểm mà tại đó thị trường mất niềm tin vào khả năng tự điều chỉnh. Hiện mức dự trữ xăng của Mỹ đã ở mức 222 triệu thùng và đang tiếp tục giảm.

Tệ hơn, tất cả những điều này xảy ra đúng lúc nhu cầu mùa Hè của Mỹ - mùa lái xe cao điểm sắp bắt đầu. "Chúng ta vừa trải qua giai đoạn chuyển mùa, sống nhờ vào các đợt xả kho dự trữ chiến lược. Nhưng giờ đây, chúng ta đang tiến thẳng vào vùng nguy hiểm - đúng lúc nhu cầu mùa Hè đỉnh điểm", chuyên gia Helima Croft, phụ trách mảng chiến lược hàng hóa toàn cầu tại RBC Capital Markets cảnh báo.

Điều khiến tình huống này trở nên đặc biệt nguy hiểm không chỉ là con số, mà là sự bất định kéo dài trong bức tranh địa chính trị toàn cầu. Trong nhiều tuần, thị trường vẫn kỳ vọng xung đột sẽ sớm được giải quyết. Kỳ vọng đó không phải không có cơ sở, nhưng thực tế diễn biến phức tạp hơn.

"Chúng ta có thể đang đứng trước một sự thay đổi tâm lý thị trường, khi người ta bắt đầu nhận ra rằng những thông điệp từ phía Mỹ có thể không phản ánh thực tế",  chuyên gia Helima Croft nhận định.

Tuyên bố mới nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump - rằng lệnh phong tỏa có thể "kéo dài hàng tháng" - đã buộc thị trường phải nghiên cứu lại toàn bộ kịch bản. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy một phát ngôn chính trị có thể tức thì làm rung chuyển hàng tỷ USD  trên các sàn giao dịch toàn cầu.

Giá dầu Brent đã vọt lên mức cao nhất trong 4 năm, vượt 126 USD/thùng trong tuần này. Nhưng con số đó, dù gây chú ý, vẫn chưa phải điều đáng sợ nhất. Điều đáng sợ nhất là kịch bản mà bà Amrita Sen, nhà sáng lập tổ chức tư vấn Energy Aspects,  phác họa: "Nếu chiến sự tiếp diễn đến cuối tháng 6/2026, toàn bộ kho dự trữ sẽ cạn sạch. Lúc đó, muốn đặt con số nào cho giá dầu cũng được. Chúng ta sẽ không còn bất kỳ vùng đệm nào nữa" và bà dự báo giá dầu Brent có thể leo lên tới 150 - 200 USD/thùng.

Ở ngưỡng đó, giá dầu không còn là vấn đề của thị trường tài chính nữa. Nó trở thành vấn đề của từng nhà máy, từng trạm xăng, từng bữa cơm gia đình. Ông Lasserre nhận định: "Hệ quả không chỉ dừng lại ở chuyện xăng bơm ngoài trạm mà là các nhà máy đóng cửa hàng loạt, rồi suy thoái kinh tế ập đến".

Và điều khiến suy thoái từ cú sốc năng lượng trở nên tàn khốc hơn các loại suy thoái khác chính là tính quán tính của nó. Dù nguồn cung có được phục hồi, sẽ cần nhiều tháng nữa trước khi có thể trông chờ đà phục hồi kinh tế quay trở lại.