Nông dân xã Đứa Mòn (Sông Mã) trồng cây nhãn trên đất dốc. 

Để hiện thực hóa, Ban Chấp hành Đảng bộ huyện Sông Mã đã ban hành Nghị quyết số 09-NQ/HU tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, gắn với nâng cao thu nhập theo quan điểm sản xuất hàng hóa trên địa bàn huyện giai đoạn 2016-2020. Đồng thời, huyện ban hành các văn bản chỉ đạo triển khai thực hiện. Theo đó, tập trung giảm 9.935 ha đất trồng ngô kém hiệu quả chuyển sang trồng mới 2.100 ha nhãn tại các xã dọc quốc lộ 4G và các xã dọc sông Mã, đưa diện tích nhãn của huyện đến năm 2020 lên 6.368 ha; trồng mới 600 ha xoài, chủ yếu là giống xoài Đài Loan, Thái Lan, Úc, đưa tổng diện tích xoài lên 850 ha; trồng các loại quả có múi như bưởi, cam, chanh ở địa bàn các xã dọc quốc lộ 4G, quốc lộ 12 với diện tích 350 ha; trồng mới, cải tạo các vườn mận hậu, đào ở những vùng có khí hậu mát như Nậm Mằn, Pú Bẩu. Huyện cũng đã tổ chức 24 hội nghị (5 ở huyện, 19 ở xã, thị trấn) tuyên truyền về chính sách phát triển cây ăn quả trên địa bàn huyện, thu hút trên 1.460 lượt người tham dự...

Sau gần 2 năm thực hiện, toàn huyện đã trồng mới 1.186 ha cây nhãn; 285 ha xoài Úc, Đài Loan, Thái; 150 ha bưởi, cam, chanh; chăm sóc, cải tạo 1.100 ha vườn cây ăn quả bằng phương pháp ghép mắt. Trồng nhiều là các xã Chiềng Khương 323 ha; Chiềng Cang 195 ha; Chiềng Khoong 175 ha và Nà Nghịu 159 ha.

Là một trong những xã đi đầu trong việc thực hiện chuyển đổi, Chiềng Khương xác định, chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất dốc là một trong những hướng phát triển kinh tế trọng tâm, xã mở hội nghị triển khai đến các ban, ngành, đoàn thể, vận động nhân dân ở 23 bản chuyển đổi diện tích đất trồng cây hàng năm trên đất dốc kém hiệu quả sang trồng mới một số loại cây ăn quả và các loại cây khác; cải tạo vườn cây già cỗi theo quy trình VietGAP, được nhân dân hưởng ứng cao. Điển hình như ở các bản: Bó, Là, Quyết Thắng,Tiên Sơn, Khương Tiên... Hiện nay, diện tích cây ăn quả của xã đã có tới 900 ha, trong đó trồng mới 323 ha. Bên cạnh trồng mới cây ăn quả, xã vận động bà con cải tạo vườn tạp. Nhiều hộ có thu nhập cao từ việc cải tạo vườn cây ăn quả bằng phương pháp ghép mắt, như: gia đình ông Nguyễn Văn Sơn ở bản Hưng Hà, chuyển đổi diện tích ngô kém năng suất sang trồng 2 ha cây xoài Úc, vụ vừa rồi đã cho thu hoạch 23 tấn quả, trị giá 250 triệu đồng. Gia đình bà Trịnh Thị Mỹ An, bản Quyết Thắng thực hiện cải tạo vườn tạp theo mô hình thâm canh nhãn VietGAP, chỉ với 1ha nhãn thu về hơn 200 triệu đồng.

Tuy nhiên, hiện nay việc chuyển đổi trồng mới cây ăn quả trên đất dốc đang gặp khó trong đầu tư thâm canh. Thời gian tới, Sông Mã sẽ tiếp tục lồng ghép các nguồn vốn như chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, vốn di dân tái định cư, vốn giảm nghèo bền vững và các nguồn vốn khác để phát triển ngành trồng trọt, phát triển cây ăn quả trên đất dốc; triển khai hình thành mạng lưới sản xuất và chuỗi cung ứng kết nối sản xuất, chế biến, phân phối và bán sản phẩm, liên kết “bốn nhà” (Nhà nước, nhà khoa học, nhà nông và nhà doanh nghiệp) trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm; xây dựng chuỗi liên kết sản xuất cung ứng, tiêu thụ các sản phẩm nông sản an toàn; quảng bá xúc tiến thương mại đối với sản phẩm chủ lực của huyện là nhãn quả, long nhãn; nghiên cứu mở rộng và triển khai xây dựng các vùng sản xuất áp dụng hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến (VietGAP, GLOBALGAP...) trong sản xuất, chế biến, bảo quản quả an toàn.

Có thể thấy rằng, từ việc chuyển đổi cây trồng trên địa bàn, Sông Mã đã và đang thu được những thành quả quan trọng, từng bước đa dạng hóa cơ cấu cây trồng, đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hóa, tạo ra nguồn thu nhập ổn định, nâng cao đời sống của nhân dân, mở ra nhiều cơ hội nâng cao hiệu quả công tác xóa đói, giảm nghèo, góp phần đẩy nhanh tiến độ xây dựng nông thôn mới trên địa bàn.