UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch phát triển vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh Sơn La thời kỳ 2021-2025, tầm nhìn đến năm 2035. Trong đó, chỉ đạo các sở, ngành và địa phương tăng cường tuyên truyền, vận động các chủ đầu tư ứng dụng vật liệu thân thiện với môi trường vào các dự án. Đối với các dự án sử dụng vốn đầu tư công và vốn Nhà nước ngoài đầu tư công, tỷ lệ sử dụng vật liệu xây dựng không nung (VLXDKN) được kiểm soát nghiêm ngặt từ thiết kế, thẩm định, phê duyệt đến thi công và nghiệm thu. Quy định áp dụng tối thiểu 80% đối với các công trình tại đô thị loại III hoặc từ 9 tầng trở lên và tối thiểu 70% đối với các công trình còn lại. Cùng với đó, tỉnh khuyến khích các công trình sử dụng nguồn vốn khác ưu tiên lựa chọn vật liệu không nung, góp phần lan tỏa tinh thần phát triển hạ tầng xanh, bền vững.

Các chính sách khuyến khích đã tạo động lực thúc đẩy các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trong tỉnh đầu tư đổi mới công nghệ và mở rộng năng lực sản xuất VLXDKN đáp ứng nhu cầu thị trường. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 13 cơ sở sản xuất gạch bê tông cốt liệu đang hoạt động, với tổng sản lượng sản xuất khoảng 13,5 triệu viên. Trong đó có 6 cơ sở sản xuất có công suất thiết kế từ 10 triệu viên/năm trở lên; 7 cơ sở có công suất thiết kế ít hơn 10 triệu viên/năm. Ngoài các cơ sở quy mô lớn, toàn tỉnh có khoảng 25 cơ sở sản xuất nhỏ lẻ theo mô hình hộ gia đình, chuyên cung ứng gạch không nung cho các hạng mục công trình phụ trợ, như: Tường rào, chuồng trại chăn nuôi cho các hộ gia đình, cá nhân.

Công ty TNHH Sản xuất Vật liệu và Xây dựng Hùng An Mai chuyên sản xuất gạch xây không nung, đá xây dựng, cát xây dựng nhân tạo. Sản phẩm gạch không nung của Công ty được kiểm định và cấp chứng nhận hợp quy, khẳng định chất lượng đạt chuẩn cho các công trình xây dựng trên địa bàn. Ông Mai Văn Hùng, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất vật liệu và xây dựng Hùng An Mai, chia sẻ: Doanh nghiệp đã đầu tư dây chuyền sản xuất gạch không nung hiện đại với công suất khoảng 10 triệu viên/năm. Các sản phẩm gạch của Công ty, bao gồm: Gạch 2 lỗ phục vụ xây thô, gạch Terrazzo và gạch ziczac để lát vỉa hè, đều được sản xuất bằng công nghệ ép tĩnh tự động. Việc ứng dụng công nghệ hiện đại không chỉ giúp tối ưu hóa chi phí sản xuất, tiết kiệm nhân công, mà còn góp phần quan trọng vào mục tiêu bảo vệ môi trường.

Công tác kiểm tra, giám sát chất lượng VLXDKN được Sở Xây dựng thực hiện thường xuyên, đảm bảo tính đồng bộ và an toàn cho các công trình. Ông Nguyễn Đức Luyến, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, cho biết: Trong năm 2025, Sở Xây dựng đã tổ chức kiểm tra 26 cơ sở sản xuất, kinh doanh sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng trên địa bàn; lấy 11 mẫu gạch bê tông của 8 cơ sở sản xuất, kinh doanh, thí nghiệm, so sánh với quy chuẩn kỹ thuật, kết quả cho thấy các mẫu gạch bê tông đạt yêu cầu kỹ thuật theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng của Bộ Xây dựng. Các sản phẩm vật liệu xây dựng không nung trước khi đưa vào công trình được quản lý, kiểm tra chứng chỉ chất lượng, chứng chỉ xuất xứ, chứng nhận hợp quy, công bố hợp quy, kết quả thí nghiệm, thử nghiệm, nghiệm thu vật liệu đảm bảo theo quy định.

Công tác kiểm tra chất lượng công trình sử dụng vật liệu xây dựng không nung được lồng ghép trong kiểm tra công tác nghiệm thu công trình xây dựng kết hợp với tổng kết, đánh giá của các chủ đầu tư trong quá trình khai thác, sử dụng. Nhìn chung, các công trình xây dựng sử dụng gạch không nung cơ bản đạt chất lượng theo yêu cầu của hồ sơ thiết kế. Tuy nhiên, hạn chế của gạch không nung hiện nay là khả năng chống thấm chưa tốt, không phù hợp cho các hạng mục thường xuyên tiếp xúc với nước, như: Nhà vệ sinh, bể nước; trọng lượng gạch cao hơn so với gạch nung cùng kích thước gây khó khăn trong vận chuyển lên cao và thi công và tăng tải trọng công trình. Ngoài ra, tại các xã vùng sâu, vùng xa, do chưa có các cơ sở sản xuất tại chỗ, chi phí vận chuyển cao.

Trước thực tế đó, tỉnh đang tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, đổi mới dây chuyền, nâng cao năng lực sản xuất, cải tiến chất lượng VLXDKN. Tăng cường sử dụng VLXDKN vào các công trình của Nhà nước đến quy mô hộ gia đình, từng bước thay đổi thói quen, đưa vật liệu xây dựng không nung trở thành sự lựa chọn ưu tiên trong mọi công trình, góp phần định hình diện mạo hạ tầng hiện đại, bền vững và thân thiện với môi trường tại địa phương.