Người dân bản Hang Trùng 1, xã Vân Hồ trồng rau xanh.

Trên cơ sở những điều kiện thuận lợi về giao thông và khí hậu đất đai, Công ty TNHH Thực phẩm SI Vân Hồ đã lựa chọn bản Suối Lìn, xã Vân Hồ (Vân Hồ) để xây dựng Nhà máy bảo quản và chế biến sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao Vân Hồ, đây là tín hiệu đáng mừng khi đã có những nhà đầu tư lựa chọn Vân Hồ làm nơi đóng chân. Việc các nhà máy bảo quản và chế biến sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao đi vào hoạt động sẽ góp phần tạo việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương, nâng cao thu nhập cho người dân. Đến thời điểm này, Nhà máy bảo quản và chế biến sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao Vân Hồ đã hoàn thành một số hạng mục xây dựng cơ bản và dự kiến đi vào hoạt động thử nghiệm ngày 30/6/2019, như vậy là còn chưa đầy một năm nữa, nhà máy chế biến nông sản đầu tiên của huyện Vân Hồ sẽ đi vào hoạt động.

Đưa chúng tôi đi thăm khu vực đại công trường của nhà máy, ông Nguyễn Văn Dân, Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm SI Vân Hồ, chia sẻ: Công ty đang huy động nguồn lực tập trung hoàn thành xây dựng cơ bản, phấn đấu đưa nhà máy vào hoạt động đúng với dự kiến. Vấn đề Công ty lo lắng nhất lúc này là nguồn nguyên liệu đảm bảo cho nhà máy, mặc dù huyện Vân Hồ đã có quy hoạch trên 400 ha đất để trồng rau nguyên liệu phục vụ cho nhà máy, nhưng do số lượng các HTX, tổ hợp tác hạn chế nên Công ty chưa thể triển khai việc phối hợp để phát triển vùng nguyên liệu cũng như chưa triển khai được các hợp đồng liên kết với người dân.

Theo số liệu thống kê, huyện Vân Hồ hiện có trên 335 ha trồng rau, 2 HTX sản xuất rau và 5 tổ hợp tác trồng rau an toàn, có thể thấy số lượng các HTX, tổ hợp tác trồng rau trên địa bàn huyện còn rất ít. Mà theo ông Nguyễn Văn Dân, Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm SI Vân Hồ, khi nhà máy đi vào hoạt động, Công ty sẽ chỉ ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm đối với các HTX để đảm bảo tính pháp lý và thuận lợi trong việc giao dịch. Vậy ngay bây giờ, huyện Vân Hồ phải khẩn trương tuyên truyền, hướng dẫn người dân thành lập các HTX để có hướng sản xuất bền vững và phục vụ cho nhu cầu lâu dài của các nhà máy chế biến nông sản. Bên cạnh đó, với đặc thù dân số của huyện chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số, trình độ dân trí chưa đồng đều nên việc đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất đang là thách thức đối với Vân Hồ hiện nay.

Năm 2015, huyện Vân Hồ đã thành lập Ban Chỉ đạo phát triển trồng rau an toàn để tập trung chỉ đạo, triển khai thực hiện kế hoạch trồng rau an toàn tập trung trên địa bàn huyện. Xây dựng phương án quy hoạch phát triển vùng nguyên liệu cho nhà máy chế biến nông sản giai đoạn 2017 - 2020 với tổng diện tích trên 400 ha tại các xã: Vân Hồ, Chiềng Khoa, Chiềng Yên, Tô Múa, Lóng Luông. Là một trong 2 HTX trồng rau an toàn của huyện Vân Hồ, HTX Rau an toàn Vân Hồ có 21 thành viên, tổng diện tích gieo trồng trên 6 ha. Hiện, toàn bộ thành viên trong HTX đều sản xuất rau theo tiêu chuẩn VietGAP, sản lượng rau trung bình của HTX đạt 5 tấn/tuần. Các sản phẩm rau được cung cấp cho thị trường trong tỉnh và một số đơn vị tại thành phố Hà Nội, như: Công ty VIC, Công ty GIPA, Công ty Sao Việt và chuỗi cửa hàng Thiên Lý. Bà Đinh Thị Xoa, Giám đốc HTX Rau an toàn Vân Hồ, chia sẻ: HTX được huyện Vân Hồ hỗ trợ một phần hệ thống nhà lưới để sản xuất thử nghiệm rau an toàn, các thành viên trong HTX được tham gia các lớp tập huấn về kỹ thuật trồng và chăm sóc rau theo tiêu chuẩn VietGAP. Dự kiến khi Nhà máy bảo quản và chế biến sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao Vân Hồ đi vào hoạt động, HTX sẽ chuyển hướng trồng chuyên canh các loại rau màu để cung cấp nguyên liệu cho nhà máy theo chủ trương của huyện.

Mô hình trồng rau trong nhà lưới của HTX Rau an toàn Vân Hồ.

Trao đổi với lãnh đạo xã Vân Hồ được biết, xã đã nắm được chủ trương của huyện Vân Hồ về quy hoạch vùng rau nguyên liệu cho Nhà máy bảo quản và chế biến sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao của Công ty TNHH Thực phẩm SI Vân Hồ. Thế nhưng đến thời điểm này, xã cũng chỉ khảo sát vùng rau nguyên liệu để báo cáo lên huyện. Việc trồng cây gì, cách thức liên kết với các nhà máy, công ty ra sao thì xã vẫn đang đợi chỉ đạo của huyện. Qua thực tế tìm hiểu cho thấy, huyện Vân Hồ đã có quy hoạch vùng rau nguyên liệu cho nhà máy chế biến, nhưng cụ thể từng xã, bản sẽ trồng những loại cây rau gì, cách thức trồng, bao tiêu sản phẩm ra sao thì vẫn còn là bài toán khó. Nhất là việc liên kết giữa Công ty TNHH Thực phẩm SI Vân Hồ và huyện Vân Hồ trong việc lựa chọn các loại cây trồng theo nhu cầu của Công ty để trồng ở từng xã, cách thức liên kết cung cấp cây giống, kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm còn chưa được thực hiện.