Khách du lịch trải nghiệm thu hoạch sản phẩm nông nghiệp tại xã Đông Sang (Mộc Châu)

Những năm gần đây, hoạt động du lịch cộng đồng phát triển khá mạnh, đặc biệt tại huyện Mộc Châu, Vân Hồ. Nhận thấy lợi ích từ hoạt động du lịch cộng đồng mang lại, số người tham gia vào hoạt động du lịch tăng, họ không chỉ trồng rau, hoa theo hình thức sản xuất nông nghiệp mà đã kết hợp làm dịch vụ du lịch. Đến nay, toàn tỉnh đã có 12 bản với trên 50 hộ tham gia kinh doanh du lịch cộng đồng. Việc phát triển du lịch cộng đồng góp phần khôi phục, xây dựng sản phẩm du lịch, giải quyết việc làm, cải thiện cuộc sống của người dân...

Thực tế, du lịch trên địa bàn tỉnh đã gặt hái được nhiều kết quả, nếu năm 2011, toàn tỉnh đón 410.000 du khách, tổng doanh thu dịch vụ du lịch đạt 230 tỷ đồng thì năm 2016, toàn tỉnh đã có 150 cơ sở lưu trú du lịch gồm 24 khách sạn, 126 nhà nghỉ, đón 1.850.000 lượt du khách, tổng doanh thu từ hoạt động du lịch 888 tỷ đồng. Riêng du lịch cộng đồng, trung bình đón trên 16.000 lượt khách/năm, doanh thu 4 tỷ đồng. Tại 12 bản tham gia làm du lịch cộng đồng đã thu hút 30% lao động tham gia vào hoạt động dịch vụ du lịch và chuyển dịch khoảng 20% thời gian nông nhàn sang các ngành nghề, dịch vụ phục vụ cho phát triển du lịch. Trong quý I năm nay, các đơn vị kinh doanh dịch vụ đã phục vụ 545.000 lượt khách du lịch, tổng doanh thu 280 tỷ đồng.

Theo điều chỉnh quy hoạch tổng thể phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh đến năm 2020, tầm nhìn 2030, sản phẩm du lịch cộng đồng được định hướng phát triển ở 18 xã trên địa bàn 6 huyện, thành phố (Mộc Châu, Thành phố, Vân Hồ, Quỳnh Nhai, Mường La, Phù Yên). Tuy nhiên, theo bà Lưu Thị Hải Anh, Trưởng phòng Quản lý du lịch (Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch) thì hoạt động du lịch cộng đồng trên địa bàn vẫn còn mang tính tự phát, người dân mới chỉ dựa vào tiềm năng, lợi thế sẵn có; dịch vụ du lịch của các hộ kinh doanh chắp vá, chưa có quy hoạch, không phản ánh được quy mô, tính chất của không gian văn hóa thu nhỏ của dân tộc mình; chưa có bộ tiêu chí đánh giá cũng như quy chuẩn hướng dẫn cụ thể về loại hình du lịch cộng đồng. Mặc dù đã hình thành cơ cấu, tổ chức, quản lý hoạt động du lịch cộng đồng tại bản nhưng chưa xây dựng và ban hành được các nội quy, quy chế hoạt động cho ban quản lý bản du lịch cộng đồng. Việc xây dựng và phát triển sản phẩm du lịch chưa được quan tâm đầu tư, chủ yếu là tận dụng các yếu tố văn hóa sẵn có của dân tộc, địa phương. Cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển du lịch còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế. Cảnh quan thiên nhiên bị phá vỡ, vệ sinh môi trường và hệ thống xử lý rác thải không đạt chất lượng...

Với chức năng là cơ quan quản lý Nhà nước về du lịch, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tiếp tục tham mưu cho tỉnh việc triển khai thực hiện cơ chế chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng, tập trung hỗ trợ 2 nhóm đối tượng chính là bản du lịch cộng đồng và hộ du lịch cộng đồng; xây dựng quy hoạch, chiến lược cụ thể cho du lịch sinh thái cộng đồng. Trước mắt, cần tập trung nghiên cứu, đầu tư xây dựng một vài mô hình khả thi về phát triển du lịch cộng đồng để từ đó chứng minh vai trò của mô hình này đối với người dân địa phương, nhằm tạo động lực thúc đẩy họ tham gia vào các hoạt động du lịch cộng đồng. Đồng thời, giúp các nhà quản lý có những kinh nghiệm thực tiễn để nhân rộng và phát triển loại hình này...

Với những giải pháp đồng bộ trong xây dựng kế hoạch phát triển, quảng bá các sản phẩm địa phương..., các hoạt động du lịch cộng đồng trên địa bàn chắc chắn sẽ có nhiều bước chuyển, thu hút thêm nhiều khách, tạo việc làm ổn định cho lao động khu vực nông thôn.