Vườn xoài ghép cải tạo từ gốc xoài địa phương tại bản Noong Xôm, xã Hát Lót (Mai Sơn).

Phát huy tiềm năng sẵn có, trong những năm qua, tỉnh ta đã đẩy mạnh phát triển chuỗi sản xuất, cung ứng, tiêu thụ nông sản chủ lực của tỉnh; đồng thời tiến hành rà soát, điều chỉnh quy hoạch sản xuất theo hướng tập trung phát triển cây trồng, vật nuôi vốn là lợi thế của địa phương, có khả năng cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Với diện tích hơn 900.000 ha đất nông nghiệp và 2 cao nguyên rộng lớn là Mộc Châu và Nà Sản, việc phát triển các vùng sản xuất tập trung quy mô lớn luôn là một trong những định hướng trong chiến lược phát triển nông nghiệp của tỉnh. Các loại cây trồng công nghiệp dài ngày, ngắn ngày đã được hình thành như vùng chè, cà phê, mía, sắn và các giống cây ăn quả được trồng tập trung như xoài, nhãn, chuối… Gắn liền công quy hoạch phát triển, việc ứng dụng tiến bộ khoa học vào sản xuất nông lâm nghiệp và thủy sản trên địa bàn tỉnh Sơn La được đẩy mạnh. Các giống mới như giống lúa lai, ngô lai, sắn… và các kỹ thuật mới vào sản xuất được áp dụng đã làm sản lượng cây trồng, vật nuôi tăng qua các năm. Sản xuất rau, hoa, quả, cây công nghiệp (chè, cà phê) chất lượng cao có nhiều tiềm năng phát triển trên địa bàn tỉnh, hiện đang được quan tâm phát triển mạnh tạo vùng sản xuất rau tập trung, có ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ cao.

Theo đánh giá, hiện nay tỉnh ta đang hình thành 3 loại hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, gồm: Khu nông nghiệp công nghệ cao, các điểm sản xuất nông nghiệp công nghệ cao và các vùng sản xuất ứng dụng công nghệ cao. Các địa phương xây dựng mô hình nông nghiệp công nghệ cao đầu tiên có thể kể đến là Mộc Châu, Mai Sơn, Thành phố… Một số mô hình sản xuất hoa, rau, quả, cây công nghiệp theo công  nghệ tiên tiến đã cho thu nhập cao, được thị trường ưa chuộng, hoạt động của các mô hình nông nghiệp công nghệ cao đã đem lại hiệu quả thiết thực và ngày càng thể hiện được ưu thế vượt trội so với lối canh tác truyền thống. Một số mô hình tưới nhỏ giọt theo công nghệ Israel đã triển khai thí điểm cho cây Cà phê tại xã Chiềng Ban, huyện Mai Sơn La, tưới ẩm cây chè tại xã Phổng Lái huyện Thuận Châu ; tưới ẩm cho cây nhãn, cây  quýt ở một số xã huyện Vân Hồ. Hệ thống nhà lưới, nhà kính được đầu tư phát triển, đến nay đã có  200.000m² tại Mộc Châu, Mường La, Thành phố, Mai Sơn... Công nghệ ghép mắt và trồng một số cây ăn quả giống mới, như nhãn, quýt tại Sông Mã, Mai Sơn, Yên Châu, Mộc Châu, Bắc Yên, Thuận Châu, Vân Hồ, thành phố, Phù Yên, Sốp Cộp, Mường La, Quỳnh Nhai. Ngoài ra một số mô hình ứng dụng công nghệ cao được triển khai, như: trồng na, thanh long ruột tím tại Mai Sơn; Bơ, chanh leo tại Mộc Châu; chuối tại Yên Châu. Cùng với cây trồng, chăn nuôi cũng được phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa, chú trọng cải tạo giống và chuyển giao kỹ thuật, mở rộng mô hình doanh nghiệp, hợp tác xã liên kết với các hộ gia đình để phát triển chăn nuôi, gắn với mở chợ buôn ban trao đổi đại gia súc.

Các mô hình nông nghiệp úng dụng công nghệ cao tại xã Chiềng Ban (Mai Sơn).

Có thể thấy rằng phát triển nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh đã và đang đạt được kết quả tích cực. Các giống cây trồng có năng suất, chất lượng cao như cà phê,  nhãn, bơ, hồng giòn, cây ăn quả có múi sạch bệnh… với các quy trình công nghệ canh tác mới đã được các tổ chức, đơn vị chuyển giao rộng rãi cho nông dân trong tỉnh áp dụng thành công, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Đã xây dựng thành công mô hình tưới nhỏ giọt công nghệ Ixrael kết hợp với bón phân hòa tan đối với cây cà phê và từng bước mở rộng tưới cho cây chè, cây ăn quả. Đến nay, toàn tỉnh có 10.500 ha cây ăn quả an toàn, chiếm hơn 30% tổng diện tích cây ăn quả trong toàn tỉnh; trong đó, trên 4.000 ha nhãn ghép, gần 800 ha xoài ghép cho thu nhập từ 300 - 700 triệu đồng/ha/năm, ngoài ra, còn có hơn 100 ha rau, 110 ha chè đạt tiêu chuẩn VietGAP. Công nghệ sinh học đã được ứng dụng thành công trong bình tuyển, chọn lọc, lai tạo các giống bò, lợn của địa phương, tạo ra con giống có chất lượng cao, sức đề kháng tốt, phục vụ phát triển chăn nuôi, sản phẩm đáp ứng nhu cầu của thị trường trong và ngoài tỉnh. Trong lĩnh vực thủy sản, ngoài mô hình nuôi cá tầm theo quy mô công nghiệp, việc ứng dụng khoa học - công nghệ trong nuôi cá lồng trên các lòng hồ thủy điện được triển khai rộng rãi. Đáng chú ý, giống cá lăng chấm, chép lai 3 màu, rô phi siêu đực và một số thủy sản đặc sản đã được sản xuất thành công để đưa ra nuôi thương phẩm; góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng, chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Nhiều mô hình nuôi thủy sản có thu nhập bình quân mỗi năm 2 tỷ đồng/ha mặt nước.

Tiếp tục phát huy những kết quả đạt được và khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế nông sản của địa phương, năm 2018 các cơ quan chức năng của tỉnh tiếp tục làm việc với một số đơn vị nghiên cứu khoa học để hoàn thiện mối liên kết trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm; rà soát quy hoạch phát triển từng loại cây ăn quả; ứng dụng công nghệ trong bảo quản, chế biến nông sản sau thu hoạch… Mục tiêu đến năm 2020, tỉnh ta đẩy mạnh xây dựng và hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, trọng tâm là sản xuất một số sản phẩm nông nghiệp hàng hóa có năng suất, chất lượng và giá trị cao; áp dụng quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt (VietGAP). Trong đó, tập trung phát triển các vùng sản xuất lúa, rau, quả, chè, cà phê an toàn, vùng sản xuất mía sử dụng công nghệ tưới tự động, tiết kiệm nước, vùng sản xuất rau, hoa, dược liệu trong nhà kính, vùng chăn nuôi gia súc, gia cầm và thủy sản an toàn; thu hút các tập đoàn, doanh nghiệp có năng lực đầu tư xây dựng nhà máy chế biến các sản phẩm nông nghiệp đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Phấn đấu đến năm 2020, giá trị sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao chiếm từ 15-20% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp toàn tỉnh...