Từ năm 2024 đến nay, Trung tâm Kỹ thuật Nông nghiệp tỉnh Sơn La đã tổ chức và phối hợp tổ chức được 35 lớp tập huấn nghiệp vụ khuyến nông, thu hút trên 1.000 lượt học viên là cán bộ kỹ thuật cơ sở, khuyến nông cộng đồng, nông dân nòng cốt và thành viên các HTX. Nội dung tập huấn tập trung vào kỹ thuật sản xuất nông nghiệp, chuỗi giá trị, hướng dẫn học viên sử dụng chế phẩm vi sinh, tự sản xuất chế phẩm IMO4 và ủ phân hữu cơ vi sinh từ phụ phẩm nông nghiệp.

Thông qua tập huấn, nông dân và HTX được hướng dẫn quy trình cụ thể, dễ áp dụng tại hộ, giúp giảm chi phí đầu vào, cải thiện độ phì đất, và bảo vệ môi trường sinh thái. Kết quả bước đầu cho thấy, sau tập huấn, nhiều hộ đã áp dụng thành công, giúp giảm 20-30% chi phí phân bón, tăng năng suất, cải thiện chất lượng nông sản, đồng thời hạn chế ô nhiễm môi trường thông qua việc tái chế phụ phẩm đúng quy trình.

Trung tâm Kỹ thuật Nông nghiệp tỉnh đã sử dụng hiệu quả các nguồn vốn ngân sách Nhà nước hỗ trợ để xây dựng và nhân rộng các mô hình nông nghiệp tuần hoàn, giúp nông dân tham quan, học tập.

Đơn cử, năm 2019, Trung tâm đã phối hợp với Công ty TNHH MTV Nông nghiệp Organic Quế Lâm triển khai dự án “Xây dựng mô hình HTX liên kết sản xuất lúa gạo hữu cơ theo chuỗi giá trị” quy mô 120 ha tại xã Quang Huy. Dự án hỗ trợ 70% chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật sinh học, tổ chức tập huấn kỹ thuật và hỗ trợ thành lập HTX Dịch vụ Nông nghiệp Quang Huy. Hiện nay, mô hình đã được nông dân trên cánh đồng Mường Tấc mở rộng diện tích canh tác hữu cơ lên hơn 720 ha, trong đó 130 ha đã nhận được chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn quốc gia.

Bà Cầm Thị Ngân, Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp Quang Huy, chia sẻ: Ban đầu, chuyển đổi sang mô hình sản xuất lúa theo hướng hữu cơ, HTX gặp nhiều khó khăn, nông dân còn e ngại và năng suất sụt giảm trong vài vụ đầu do đất cần thời gian cải tạo. HTX đã kiên trì tuyên truyền, vận động, từ 30 ha của 160 thành viên ban đầu, đến nay, HTX đã phát triển lên 1.000 thành viên, toàn bộ 130 ha sản xuất lúa của HTX đã được cấp chứng nhận hữu cơ. Năm nay, năng suất trung bình đạt 7 tấn/ha. Đặc biệt, sản phẩm gạo hữu cơ Phù Yên của HTX đã được đánh giá là sản phẩm OCOP 4 sao cấp tỉnh, sản phẩm được đầu tư bao bì đóng gói, có tem nhãn, tiêu thụ toàn quốc với giá bán 30.000 - 40.000 đồng/kg, cao hơn gạo thường 20-30%.

Trung tâm Kỹ thuật Nông nghiệp tỉnh còn triển khai thành công mô hình nuôi gà H’Mông thương phẩm kết hợp sản xuất nông nghiệp tuần hoàn tại ba bản Nà Muông, Nà Hem và bản Tở thuộc xã Long Hẹ, quy mô 3.500 con gà đen H'Mông thuần chủng. Mô hình thiết lập chu trình khép kín hiệu quả: Chất thải chăn nuôi được xử lý bằng chế phẩm và đệm lót sinh học, sau đó được phối trộn với phụ phẩm nông nghiệp để ủ thành phân hữu cơ phục vụ trồng cỏ, rau, cây ăn quả; ngược lại, phụ phẩm trồng trọt được tận dụng làm thức ăn cho đàn gà. Nhờ vậy, giúp giảm đáng kể chi phí chăn nuôi, hạn chế ô nhiễm, đồng thời tạo ra nguồn phân hữu cơ chất lượng cao tại chỗ, qua đó nâng cao toàn diện hiệu quả sản xuất theo hướng bền vững.

Ngoài ra, nhiều mô hình nông nghiệp tuần hoàn khác cũng đang được nhân rộng trên địa bàn tỉnh, bao gồm: Lúa - cá luân canh, kỹ thuật ủ thức ăn chăn nuôi từ phụ phẩm nông nghiệp, và việc sử dụng khí sinh học (biogas) trong chăn nuôi... góp phần hình thành một hệ sinh thái nông nghiệp xanh và bền vững tại địa phương. Những mô hình trên đã minh chứng lợi ích kép mà nông nghiệp tuần hoàn mang lại: Vừa nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân, vừa tích cực bảo vệ môi trường, từ đó thúc đẩy nền sản xuất nông nghiệp phát triển theo hướng xanh, sạch và bền vững.

Tư duy sản xuất nông nghiệp tuần hoàn đã và đang lan tỏa mạnh mẽ khắp tỉnh Sơn La, trở thành động lực phát triển mới cho ngành Nông nghiệp. Thực tế đã có nhiều hợp tác xã và hộ nông dân tại các địa phương như: Phường Vân Sơn, phường Mộc Châu, các xã Yên Châu, Mai Sơn, Phù Yên... đã hình thành hàng trăm mô hình sản xuất tuần hoàn tương tự, ứng dụng hiệu quả các giải pháp sinh học, tái chế phụ phẩm và quản lý sản xuất theo chuỗi giá trị. Mỗi mô hình tuần hoàn nhỏ đang đóng góp như một mắt xích quan trọng trong việc xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp xanh ngày càng mở rộng của tỉnh.

Bà Ngần Thị Minh Thanh, Phó Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật nông nghiệp, cho biết: Trung tâm Kỹ thuật Nông nghiệp Sơn La sẽ tiếp tục mở rộng quy mô đào tạo, gắn tập huấn kỹ thuật tuần hoàn với các sản phẩm chủ lực như cây ăn quả, cà phê, và chăn nuôi bản địa. Đặc biệt, Trung tâm sẽ chú trọng ứng dụng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý sản xuất, cấp mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc, nhằm xây dựng đội ngũ “nông dân số - hợp tác xã số” và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Sơn La trên thị trường.

Với sự tích cực đào tạo, chuyển giao công nghệ và truyền thông đồng bộ, Trung tâm Kỹ thuật Nông nghiệp Sơn La đang góp phần đưa nông nghiệp tuần hoàn trở thành động lực phát triển mới, hiện thực hóa mục tiêu nông nghiệp xanh - nông thôn số - nông dân thông minh.