Chế biến cà phê bằng phương pháp Natural là phơi khô nguyên quả cà phê tươi dưới ánh nắng mặt trời trước khi tách hạt. Do đó, trong quá trình sơ chế không phát sinh nước thải, toàn bộ đường, acid tự nhiên và hương trái cây thấm vào nhân, giúp sản phẩm có hương vị phong phú, sạch, cùng hậu vị ngọt nhẹ, đây là những đặc điểm được thị trường cà phê đặc sản đánh giá cao.

Ông Vương Văn Hải, Chủ tịch Hội Cà phê Sơn La, cho biết: Toàn tỉnh hiện có hơn 24.300 ha cà phê, trong đó trên 23.400 ha đã được cấp chứng nhận bền vững RA, 4C. Phương pháp Natural sẽ giúp cà phê Arabica Sơn La bộc lộ rõ nét đặc trưng khí hậu và thổ nhưỡng vùng núi, với hương thơm tự nhiên, vị chua thanh và hậu ngọt nên được nhiều khách hàng ưa chuộng. Để sản xuất cà phê Natural Specialty đạt chuẩn, quả cà phê phải được thu hái khi chín gần như tuyệt đối (99,9%). Sau khi hái, cà phê được lựa chọn, rửa sạch, lên men yếm khí từ 60 - 80 giờ, rồi phơi trong nhà kính từ 18 - 30 ngày tùy điều kiện thời tiết.

HTX Cà phê Bích Thao Sơn La, phường Chiềng Cơi là một trong những đơn vị tiên phong của tỉnh áp dụng phương pháp sơ chế khô để sản xuất dòng cà phê đặc sản Natural Specialty từ năm 2017. Nhờ đầu tư đồng bộ vào dây chuyền, nhà màng và công nghệ kiểm soát quá trình lên men, đến nay công suất chế biến từ 5 - 10 tấn quả tươi/ngày. Về nguồn nguyên liệu, HTX liên kết với khoảng 800 hộ dân trên 1.500 ha, hình thành chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ. Năm 2024, HTX sản xuất được 60 tấn Natural và dự kiến đạt hơn 200 tấn năm 2025.

Ông Nguyễn Xuân Thao, Giám đốc HTX Cà phê Bích Thao Sơn La, cho biết: Phương pháp Natural đòi hỏi độ chính xác rất cao, chỉ một sai lệch nhỏ về pH hay độ ẩm cũng có thể làm giảm chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, giá trị kinh tế mang lại rất lớn, hiện cà phê Natural xuất khẩu đạt 35 USD/kg, còn cà phê Arabica đạt khoảng 30 USD/kg.

HTX Sàng Nà Tre, xã Chiềng Mai mới thành lập năm 2023 nhưng nhanh chóng tạo dấu ấn nhờ hướng làm cà phê hữu cơ. Các hộ thành viên thu hái đảm bảo quả chín đạt 99,9%. Cà phê được phơi 18 - 22 ngày, có thể kéo dài đến 30 ngày nếu thời tiết không thuận lợi. Anh Cầm Văn Hoàng, Giám đốc HTX, cho biết: Chế biến Natural rất vất vả vì từng mẻ phải đo pH, kiểm soát độ ẩm mỗi ngày nhưng giá trị sản phẩm cao gấp 3 - 4 lần cà phê thường. Năm 2024, HTX bán hơn 1 tấn Natural với giá 700.000 đồng/kg, trong đó 97% được xuất khẩu. Năm nay, HTX đặt mục tiêu sản xuất trên 10 tấn.

Còn tại HTX Aratay Coffee, xã Mường Chanh là một điểm sáng trong sản xuất cà phê đặc sản. Mỗi năm, HTX thu mua và chế biến khoảng 30 tấn quả tươi, tạo ra bốn dòng sản phẩm theo hai phương pháp Natural và Honey, trở thành sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của tỉnh. Để khuyến khích người dân thu hái đúng tiêu chuẩn cà phê đặc sản, HTX thu mua quả tươi cao hơn giá thị trường 3.000 - 5.000 đồng/kg. Chị Cầm Thị Mòn, Giám đốc HTX, cho biết: Phương pháp Natural giúp giữ trọn hương vị đặc trưng của Arabica Sơn La; nhiều khách chỉ cần ngửi là nhận ra sự khác biệt. Vì thế HTX kiên trì theo đuổi cách chế biến này. Sản phẩm của HTX hiện được bán với giá 700.000 - 900.000 đồng/kg, cao hơn mức chung, cho thấy thị trường đánh giá cao chất lượng và thương hiệu Ara Tay.

Có thể thấy Natural là phương pháp chế biến thân thiện với môi trường và tạo ra sản phẩm cà phê đặc sản chất lượng cao, góp phần đưa thương hiệu Arabica Sơn La vươn xa hơn trên thị trường quốc tế.